Nghề công tác xã hội: Đau đầu vì thiếu nhân lực

Chị Lê Kim Thanh đang thăm khám cho một bà cụ nằm liệt giường. Ảnh: M.Hà.

Tỉ mỉ và kiên nhẫn

Theo chị Lê Thị Kim Thanh – Phó phòng Y tế (Trung tâm Bảo trợ xã hội 3- Hà Nội), hiện trung tâm có 7 khu, với 110 cụ già neo đơn không nơi nương tựa. Công việc của các nhân viên ở đây bắt đầu từ 7h sáng, với các việc từ tắm rửa đến cơm bưng nước rót cho các cụ. Theo chị Thanh, công việc khá tỉ mỉ đòi hỏi tính kiên nhẫn vì thế nhiều nhân viên trẻ lúc mới vào còn bỡ ngỡ nên không có ý định gắn bó lâu dài. Tuy nhiên, khi được anh chị em động viên, đặc biệt càng gần gũi các cụ, sợi dây tình cảm đã níu giữ họ ở lại.

Còn tại Trung tâm Chăm sóc người cao tuổi Thiên Phúc (Từ Liêm, Hà Nội) hiện chăm sóc 200 cụ, trong đó 70% trường hợp phụ thuộc xe lăn, 10% phải nằm một chỗ. Khoảng 20% các cụ còn lại tỉnh táo. Tuy nhiên, ở đây luôn thiếu nhân viên vì nhiều sinh viên trẻ không theo được.

Bà Nguyễn Thị Phương, Giám đốc Trung tâm Giáo dục lao động xã hội số 2 (Hà Nội) chia sẻ, chị gắn bó với công việc này đến hơn nửa đời người nhưng chưa bao giờ có ý định bỏ vì nản. Chị tâm sự: “Không thể tránh khỏi trường hợp lao động trẻ đến xin việc nhưng chỉ làm thời gian ngắn đã bỏ đi. Nhưng chẳng lúc nào chúng tôi thấy khó vì thiếu người làm. Đơn giản vì công việc của chúng tôi ở đây không quan trọng bằng cấp mà nhìn vào tâm huyết của họ sau thời gian thử việc xem người ấy có hòa đồng, hòa hợp với môi trường và con người ở đây được không. Chúng tôi không quan trọng chuyên môn cao nhưng phải yêu thương và chia sẻ với các đối tượng. Vì thế, có người tự bỏ đi sau thời gian thử việc nhưng cũng có người do chính trung tâm đào thải vì động cơ, mục đích của họ khi làm việc không như mình mong muốn”.

Cần hơn bao giờ hết

Theo thống kê của Bộ LĐTB&XH, nước ta hiện có khoảng 5.000 cán bộ, nhân viên làm việc trong các cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm chữa bệnh-giáo dục lao động xã hội cho người nghiện ma tuý, gái mại dâm. Có khoảng 2.000 người làm trong các cơ quan lao động thương binh xã hội và khoảng 3.000 cán bộ chuyên trách cùng hàng chục ngàn cộng tác viên, tình nguyện viên cấp xã. Phần lớn số này chưa được đào tạo cơ bản về công tác xã hội mặc dù một nửa số này có trình độ cao đẳng, đại học.

Nghề công tác xã hội hiện còn mới mẻ ở nước ta nên các trung tâm gặp khó về nhân lực. Để khắc phục, họ tự thân vận động bằng nhiều cách. Chẳng hạn tìm kiếm, chào đón bác sĩ tình nguyện và các tình nguyện viên quốc tế hoặc liên kết để đào tạo với nước ngoài. Tuy nhiên, ít nơi liên kết đào tạo theo phương thức này. Vì vậy, theo lãnh đạo Bộ LĐTB&XH, cần thiết phải phát triển nghề công tác xã hội và đào tạo theo hướng chuyên nghiệp. Ở nhiều nước, công tác xã hội được xem như hoạt động chuyên nghiệp nên chú trọng đào tạo nguồn nhân lực cho ngành nghề này từ lâu. Tuy nhiên, ở Việt Nam, việc đào tạo công tác xã hội theo hướng chuyên nghiệp cũng mới thực sự khởi sắc trong thời gian gần đây.

Theo bà Phương, thực tế vẫn có rất nhiều người gắn bó với nghề. Cái chính là sử dụng họ như thế nào, có phát huy được năng lực không. Đã là người tâm huyết, làm công tác xã hội không đề cao tiền lương mà chủ yếu là tình nguyện và đề cao chữ Tâm. Nghề này giống như ông cha ta từng nói ngày xưa: “Ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”.