Nghệ sĩ Lê Mai: Gừng càng già càng cay

 

Lành tính  nhưng lại… hợp vai phản diện!

- Mặc dù đã luống tuổi nhưng mà năm nào bà cũng tham gia rất nhiều phim, bà có thể cho biết điều gì cho bà sức mạnh bền bỉ như thế?

- Tôi vẫn hay đùa với bạn bè có được điều này là nhờ trời cho. Cái hay nhất của tôi là tất cả mọi sự buồn phiền trong cuộc sống tôi đều cố tìm cách gạt hết ra khỏi đầu để lúc nào cũng được nhẹ nhàng, thanh thản. Và muốn gạt được hết buồn phiền thì điều trước tiên là “chín bỏ làm mười”. Tôi hay dạy con mình rằng mình không thương mình thì ai thương. Tức là mình phải biết cách trút bỏ âu lo, tự mình cứu lấy mình, làm thế nào cho cuộc đời mình vui là chính. Năm nay tôi cũng 73 tuổi rồi, nghĩ đi nghĩ lại thấy nếu mình đòi hỏi nhiều quá thành ra kẻ tham lam, thế nên giờ cứ sống bình thường, vui với con với cháu chứ không tham vọng gì cả. Với đóng phim, khi nào người ta không còn mời tôi nữa thì tôi mới thôi, người ta còn mời tôi còn tham gia. Tôi vẫn tự hào là tôi vẫn theo được phim, vẫn thuộc lời thoại, vẫn đủ minh mẫn để diễn xuất rành rọt, vẫn tự đi xe máy đến nơi đóng phim.

- Bằng cách này hoặc cách khác, đôi lúc có thể xua tan đi những buồn phiền trong cuộc sống nhưng đối với công việc đóng phim, một công việc đầy áp lực thì việc này quả là không dễ. Bà khắc phục những áp lực trong công việc của mình như thế nào?

- Nói chung khi đã chấp nhận dấn thân vào nghề này thì phải xác định là luôn có áp lực, thậm chí áp lực với cường độ và tần suất rất cao. Tuy nhiên, đối với tôi bây giờ khó khăn không chồng chất như trước đây nữa do đó áp lực cũng giảm đi. Tôi bước chân vào nghề cũng đã 50 năm có lẻ, đã quá quen với những loại khó khăn và cũng tích lũy cho mình được một vốn kinh nghiệm kha khá để giải quyết khó khăn trong công việc nên mọi thứ đối với tôi giờ đây đều nhẹ nhàng hơn trước. Mọi nhân vật đến với tôi đều rất thích hợp.

 

Nghệ sĩ Lê Mai

- Đã hơn 50 năm đóng phim, vào rất nhiều vai diễn khác nhau. Nhìn lại bà ấn tượng và nhiều kỉ niệm với vai diễn nào nhất?

- Kể ra, kỉ niệm thì nhiều đấy, bây giờ cũng có tuổi rồi nên không thể ngồi mà nhớ được hết. Bộ phim khiến tôi nhớ nhất trong đời, lần đầu tiên cho tôi biết thế nào là đóng phim là phim “Đứa con người hàng xóm” (đạo diễn Hà Văn Trọng). Rồi sau này nữa có vai trong phim “Vui buồn sau lũy tre”. Bộ phim này tôi vào vai một bà rất tham lam, dùng thủ đoạn tổ chức mừng thọ mẹ để vơ vét tiền mừng bỏ túi. Tính cách của tôi thì không thế nhưng tôi rất thích bởi vì nó bộc lộ rõ tính cách điển hình của một loại người và giúp xã hội nhìn nhận ra được những loại người ấy trong cuộc sống.

- Bà nói gì về mình khi bà đã từng đóng rất nhiều loại vai khác nhau nhưng đa phần là vai phản diện?

- Cái này cũng là một sự may mắn của riêng tôi. Ngày xưa, khi mới bắt đầu bước vào nghiệp diễn tôi thường đóng các vai hiền lành như bà mẹ liệt sỹ, mẹ du kích, các bà nội trợ... Nhiều lần đi ngoài phố người ta giữ tôi lại bảo: “Chắc ở ngoài đời bà tốt lắm nên mới được đạo diễn cho đóng toàn vai tốt nhỉ?”. Tôi nghe xong chỉ cười rồi trả lời qua loa chứ không biết giải thích cặn kẽ thế nào. Sau này tôi mạnh dạn bảo với đạo diễn Cường Việt “tôi đóng mãi vai tốt cũng chán lắm rồi, muốn đổi “chất” vai diễn, cậu xem có vai nào trái ngược với những vai tôi từng đóng thì giao cho tôi một vai”. Đạo diễn Cường Việt nghe tôi nói thế cũng tin tưởng, giao cho tôi đóng vai một bà thầy bói chuyên lên đồng để lừa bịp những người xung quanh. Bộ phim đấy chúng tôi thực hiện trong thời kỳ xã hội đang bài trừ mê tí dị đoan. Tôi đã rất thành công với vai diễn ấy. Thế là sau này các đạo diễn toàn mời tôi nhận vai phản diện (cười) và không quay lại vai chính diện nữa.

- Có bao giờ bà cảm thấy buồn khi khán giả không phân biệt được con người của bà trong phim với ngoài đời thật?

- Điều tôi mừng nhất là người ta hiểu và quan sát mình khá kỹ, bao giờ tôi cũng nhận được những lời khen của khán giả “bác ở ngoài đời khác hẳn trong phim”.

Không bị nhân vật ám ảnh

- Vậy còn chuyện bị chính những nhân vật trong phim ám ảnh?

- Thực sự mà nói tôi chưa bao giờ bị nhân vật của mình chi phối. Bởi trong nghệ thuật đòi hỏi người diễn phải có sự rạch ròi và tỉnh táo cần thiết. Tức là khi diễn thì nhân vật nào phải ra nhân vật đấy chứ không có sự nhập nhằng, lẫn lộn. Có khi trong một bộ phim mình đảm nhận hai vai diễn khác nhau, nhưng hai vai là hoàn toàn khác biệt, người xem không thể nhận ra hai người là một được.

Thành ra khi nhận kịch bản mình phải tìm hiểu cho kĩ, người ta vẫn thường bảo nghiên cứu nhân vật là thế. Tôi sợ nhất chuyện đóng phim mà lặp lại diễn xuất lắm.

 

Nghệ sĩ Lê Mai (ngoài cùng bên trái) và các bạn diễn.

- Trong những bộ phim bà từng tham gia, bà đóng cặp với nam diễn viên nào nhiều nhất?

- Tôi từng đóng vai vợ của rất nhiều nam diễn viên như: Hà Văn Trọng, Trần Phương, Trần Hạnh, Hữu Độ, Phạm Bằng... nhưng có lẽ đóng cặp nhiều nhất là với anh Hà Văn Trọng (cười). Tôi và anh Hà Văn Trọng thường rất hiểu nhau trong lối diễn do đó diễn khá ăn ý. Tôi thấy anh Trọng là người đẹp nết lắm, thành ra cứ có phim nào mời đóng với anh Trọng là tôi vui vẻ tham gia.

- Đóng phim nhiều lần với nhau, đã bao giờ giữa bà với nghệ sỹ Hà Văn Trọng xảy ra những tình huống khó xử?

- Chưa, trong cả cuộc đời tôi chưa bao giờ bị va chạm với ai tới mức khó xử cả.

- So với thời trẻ, cảm giác bước lên trường quay của bà bây giờ có khác nhiều không?

- Càng ngày thì càng thấy dễ hơn, quá quen thuộc rồi. Bây giờ nhận kịch bản thì chỉ liếc, đọc một lượt là nắm được ngay tính cách nhân vật, hình dung ra mình ăn mặc như thế nào, cứ thế mà vui vẻ đến diễn thôi.

- Thường những bộ trang phục bà mặc để lên phim bao giờ cũng mang một phong cách rất đặc trưng. Đó là những bộ trang phục do đoàn làm phim chuẩn bị sẵn hay do bà tự chuẩn bị?

- Tất cả các bộ trang phục trong những bộ phim tôi từng tham gia 100% đều là do tôi tự chuẩn bị, thế nên nhiều đoàn làm phim thích thú lắm (cười). Được cái tôi cũng biết may vá, thêu thùa lại có thói quen thích tự mình chế tác quần áo cho mình, theo gu thẩm mỹ riêng của mình nên quần áo diễn hay mặc ở nhà tôi toàn tự may lấy.

- Bà có thể chia sẻ một chút về vai diễn mới nhất của mình trong bộ phim “Bà nội không ăn Pizza”?

- Vai diễn này đối với tôi là tuyệt vời, từ trước đến nay tôi chưa gặp. Vai này tôi đóng một bà già 80 tuổi, giả vờ lẩm cẩm để theo dõi lòng dạ các con, các cháu ra làm sao. Đúng là thể loại vai này tôi chưa thể hiện bao giờ, anh em trong đoàn làm phim rất hoan hỷ vì tôi thể hiện được đúng chất của nhân vật.

- Tham gia bộ phim này có rất nhiều diễn viên trẻ, bà có cảm thấy khó khăn trong việc hòa hợp với thế hệ trẻ?

- Tất nhiên là không thể tránh được chuyện các cháu trẻ bây giờ sống thoải mái hơn mình. Mình giờ già rồi không phù hợp với cách sống phóng khoáng của các cháu nữa nên đôi lúc nói chuyện cũng có một khoảng cách nhất định. Cho nên tôi tự làm công tác tư tưởng cho tôi rằng đây là thời đại của con cháu mình, mình phải thông cảm cho chúng nó để các cháu gần gũi với mình hơn.

- Bà nhìn nhận thế nào về thế hệ trẻ hiện nay?

- Các cháu bây giờ khác xa thời chúng tôi nhiều. Thấy tiếc cho thời trẻ của chúng tôi ngày xưa bị gò bó quá nhiều. Các cháu bây giờ sướng hơn, đủ đầy hơn nhưng nhiều cháu vẫn giữ được cho mình một nền tảng giáo dục tốt, đạo đức tốt đó là điều đáng mừng.

- Hạnh phúc nhất của bà sau khi bộ phim đóng máy là gì thưa bà?

- Hạnh phúc lớn nhất là mong đợi phim hoàn thiện để sớm được xem mình đóng phim. Xem mình đóng ra sao trong các cảnh quay vì trong lúc diễn mình chỉ biết diễn thôi chứ không để ý đến xung quanh. Ngoài ra, còn thăm dò xem khán giả đánh giá vai diễn của mình trong bộ phim ra sao.

- Xin cảm ơn bà!

Hà Tùng Long