Nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên: “Giải thưởng cho tôi là cả một... núi vàng”

“Đời tôi thất bại quá nhiều mà thành công quá ít”

Đợt này, cùng được phong tước hiệu Nghệ sĩ nhiếp ảnh đặc biệt xuất sắc với anh còn có 4 nghệ sĩ khác. Nhưng trên mặt báo mấy ngày qua, cái tên Thái Phiên lại được quan tâm nhiều hơn. Điều gì khiến anh được chú ý nhiều đến thế?

- Trước hết phải nói rằng, đây không phải là một cuộc thi, mà là cuộc xét tặng của một hội nghề nghiệp uy tín nhất nước là Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Nhiều người gửi tác phẩm đến tham gia và cũng có nhiều người đủ tiêu chuẩn phong tước hiệu, nhưng cuối cùng chỉ chọn ra được 5 người. Tôi được quan tâm hơn có lẽ vì đây là lần đầu tiên ở Việt Nam, một bộ ảnh khỏa thân của tôi được trao tước hiệu này. Ảnh khỏa thân là một thể loại khó nhai, khó nhằn nhưng ai mới vào nghề cũng đều muốn thử sức với nó. Tuy nhiên chỉ được một thời gian thì không vượt qua được những cái khổ xung quanh nên nhiều người đã tự tìm mảnh đất khác để khám phá. Riêng tôi đã có đam mê với ảnh nude từ trong máu rồi. 22 năm theo đuổi lĩnh vực này khiến tôi “chai lỳ” với những khắt khe của xã hội, cũng như có đủ niềm tin để sống chết với nghề.

Sự kiên trì theo đuổi, làm hình ảnh tốt trong công chúng yêu nhiếp ảnh có phải là lý do để anh được chú ý nhiều hơn người khác. Và biết đâu, nó cũng là lý do để Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh cân nhắc khi phong tước hiệu?

- Với công chúng nói chung thì họ quan tâm đến tôi là có thật, nhưng với Hội đồng xét duyệt thì không đâu. Mọi người đều bình đẳng khi xét duyệt. Thậm chí, theo tôi được biết, ban đầu bộ ảnh của tôi còn khiến Hội đồng rất khó xử khi xét duyệt. Họ phải cân nhắc nhiều hơn, khắt khe hơn khi đánh giá vì họ biết rõ, đụng đến đề tài khỏa thân là sẽ có dư luận hai chiều. Âu đó cũng là sự cân nhắc chính đáng.

Một trong tổng số 15 bức ảnh “Bước thời gian” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên.

Anh có nghĩ, sau tước hiệu cao quý này, anh có thể tiến tới một triển lãm ảnh khỏa thân?

- Tôi không lãng mạn đến thế đâu. Ngay cả khi cuốn sách “Xuân thì” của tôi được phát hành, giấy phép xin triển lãm của tôi vẫn không được xét. Một viên gạch không lát nổi một cái cầu để đi qua sông, một tiếng chuông không đủ mạnh để thay đổi một tư duy... Có thể người cấp phép họ cũng biết đó là nghệ thuật đấy nhưng lại sợ nhạy cảm... Nhưng chắc chắn là tôi sẽ không dừng lại ở đây mà sẽ tiến dần đến việc chinh phục ảnh khỏa thân ở đẳng cấp cao hơn là nhiếp ảnh quốc tế.

Giả sử nếu lần xét tước hiệu này anh không được công nhận thì liệu rằng, anh có nản như việc xin triển lãm không?

- Không đâu. Đời tôi thất bại quá nhiều mà thành công quá ít. Tôi đủ trải nghiệm với những gai góc của nghề nghiệp, cuộc đời nên dù có không được thì tôi vẫn cứ sáng tạo như thế.

“Ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”

Chắc hẳn là với tước hiệu này, khách hàng tìm đến anh sẽ nhiều hơn trước?

- Không thể gọi họ là khách hàng vì tôi không bao giờ lấy tiền của họ. Hãy gọi họ là một chủ thể trong tổng thể của sáng tạo với cái tên người mẫu. Sự thành công của tôi hôm nay có một phần từ sự cống hiến của họ nữa. Còn người tìm đến với tôi thì đúng là có nhiều hơn thật. Ngay lúc này vừa có một người mẫu gặp tôi để lưu lại dấu ấn thời gian của mình đây.

Theo anh thì họ tìm đến anh là vì tài năng hay điều gì khác?

- Vì tôi lỳ đòn.

Chứ không phải vì anh luôn mang đến cho họ cảm giác về sự tin tưởng rằng, đến với anh thì không có chuyện “nhục cảm” khi ngắm nhìn phụ nữ trong tư thế khỏa thân?

- Cái đó là chắc chắn rồi. Nếu anh nhìn cơ thể người phụ nữ bằng cái nhìn tính dục thì tác phẩm của anh sẽ tố cáo rất rõ rằng, anh đã không nhìn họ bằng cái nhìn mỹ cảm. Thế nên bạn nhìn xem, 22 năm chụp ảnh khóa thân mà ông Thái Phiên chưa bị “lộ”, chưa bị ai tố cáo đấy thôi.

Tước hiệu này sẽ có giá trị như thế nào trong sự nghiệp của anh?

- Nó khẳng định trình độ chuyên môn và đẳng cấp nghề nghiệp của một nghệ sĩ nhiếp ảnh. Thực ra, tước hiệu này cũng không là gì cả, nhưng với lĩnh vực ảnh khỏa thân thì nó bổ trợ cho nghề nghiệp của tôi rất nhiều vì nó được công nhận và thừa nhận một cách cởi mở hơn.

Vậy nó có giá trị về mặt kinh tế không?

- Có chứ. Cả một tấn vàng đó (cười lớn). Nói đùa vậy thôi chứ cuộc đời không phải chỉ có những giá trị hữu hình mà đôi khi, chính những cái vô hình mới có ý nghĩa. Ví như, tôi có được sự tin tưởng, yêu mến của nhiều người yêu nghệ thuật nhiếp ảnh khỏa thân. Hay thực tế hơn là những hợp đồng chụp ảnh du lịch, giá trị có khi lên đến 20.000 – 30.000 USD. Tôi “cấu” vào đó để nuôi sự nghiệp nhiếp ảnh khỏa thân của mình. Có thế thì mới không bị vợ đuổi ra khỏi nhà vì “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng chứ”.

Cảm ơn nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên!

Thanh Hà (thực hiện)