Người Khùa vùng viễn biên làm lễ buộc chỉ tay đầu năm cầu sức khỏe, may mắn

Dưới chân dãy Giăng Màn trùng điệp, bà con đồng bào Khùa (dân tộc Bru - Vân Kiều) thuộc địa phận hai xã biên giới Dân Hóa và Trọng Hóa, huyện Minh Hóa (Quảng Bình) đang cùng chung vui trong mùa Xuân của đất trời. Họ giành cho nhau những lời chúc và cử chỉ thân thương nhất cầu mong cho một năm mới mạnh khỏe, vui tươi và sung túc.

Trong những nếp nhà sàn, những hậu nhân của người Khùa đang vui mừng khi được các bậc cao niên, già làng, trưởng bản buộc lên cổ tay những sợi chỉ nhỏ sẽ mang lại sức khỏe và may mắn.

Ông Hồ Phoong, Trưởng bản Hà Vi, xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa cho biết, người Khùa quan niệm, con người sinh ra có hồn vía song hành với thể xác. Trong mỗi biến cố buồn vui của cuộc đời cần phải có một sợi dây tâm linh ràng buộc hồn vía và thể xác lại với nhau.

Sợi dây đó sẽ như bùa hộ mệnh, vừa bảo vệ vừa chia sẻ sự khổ đau cũng như mang lại sức khỏe, may mắn cho người đeo. Vậy nên vào dịp đầu năm, người Khùa luôn tổ chức lễ buộc chỉ cổ tay cho mỗi thành viên trong gia đình.

Các bậc cao niên tại bản Hà Vi cho biết, chỉ dùng để buộc vào cổ tay của người Khùa có hai màu trắng và đỏ. Chỉ màu trắng sẽ mang lại may mắn, sức khỏe, bình an, còn chỉ màu đỏ là dùng cho người ốm đau với mong muốn thoát khỏi bệnh tật.

"Cứ đầu năm mới là nhà nào cũng tổ chức lễ buộc chỉ, chúng tôi chuẩn bị lễ vật để cúng ông bà, tổ tiên. Sau đó mới tiến hành lễ buộc chỉ tay cho gia đình. Buộc chỉ là để may mắn, có cái sức khỏe để làm nương, làm rẫy", chị Hồ Ma, một người Khùa sinh sống tại xã Dân Hóa cho biết.

Lễ buộc chỉ cổ tay sẽ được tổ chức tại các hộ gia đình. Thành phần buổi lễ có tộc trưởng (người cao tuổi, đứng đầu dòng họ), già làng, trưởng bản, bà con xóm giềng và các thành viên trong gia đình.

Lễ vật dâng tiến thường bao gồm một cặp nến sáp ong, hai bát gạo, hai đĩa xôi thịt, hai hũ rượu cần, hai đĩa trầu cau đã têm, mười quả trứng gà, hương trầm và một cuộn chỉ đỏ hoặc đen (tùy vào tính chất buổi lễ) được đồng bào tách ra từ những tấm vải thổ cẩm do chính bàn tay họ dệt nên. Tất cả được đặt ngay ngắn trên chiếc ku-tôộc (mâm đan bằng mây tre), để giữa sàn nhà gian giữa, nơi trịnh trọng nhất của ngôi nhà sàn.

Mọi người đến dự lễ quây quần thành vòng tròn bên mâm lễ vật. Sau đó, một vị cao niên bắt đầu đọc bài cúng rồi các thành viên trong gia đình nhấc mâm lễ vật lên và từ tốn hạ xuống, chiếc mâm cứ thế được nâng lên hạ xuống trên dưới mười lần trong suốt bài khấn.

Một cao niên người Khùa cũng cho biết, nội dung bài cúng được hiểu là lời cầu sức khỏe, cuộc sống luôn đầy đủ, tránh được tai ương. Sợi chỉ buộc vào cổ tay sẽ là khắc tinh của tà ma mang lại may mắn cho người buộc.

Theo đó, nếu người được làm lễ là nam thì thầy mo sẽ gộp bảy sợi chỉ lại với nhau thành một sợi to rồi buộc vào cổ tay, còn là nữ thì sẽ là chín sợi. Người thân và khách khứa đến dự lễ nếu chân thành ước muốn thì vẫn được thầy mo buộc chỉ cổ tay.

Sợi chỉ này sẽ được người Khùa trân quý và đeo trên tay trong suốt năm đó. Trong lao động, sản xuất, nếu cảm thấy vướng víu, chủ nhân được phép tháo sợi chỉ ra và cất giữ cẩn thận. Trường hợp sợi chỉ bị cũ hoặc đứt mất thì không được tự ý lấy sợi khác đeo vào mà phải tới nhà thầy mo để xin được đeo lại sợi dây mới.

Những tục lệ thể hiện tình yêu thương giữa con người với con người và niềm tin vào tiên tổ vẫn được các thế hệ người Khùa gìn giữ và phát huy. Từ đó nhắc nhở con cháu về ý thức cội nguồn, về sự đoàn kết, tương thân tương ái hướng đến sự phát triển, sung túc.