Nhà thơ Hồng Thanh Quang: "Tôi chưa phụ tình một người đàn bà nào cả"

Đàn ông nói chỉ yêu vợ thôi là nói dối

- Người ta thường nói nghệ sỹ thì đa tình. Điều này có đúng với Hồng Thanh Quang không?

- Tôi nghĩ, đa tình là bản chất con người chứ không riêng ai nào cả. Nhiều khi là do run rủi, do cuộc sống xô đẩy mà người ta lựa chọn một công việc nào đó để kiếm sống. Còn đã là con người ai cũng đa tình, muốn yêu nhiều và muốn hướng tới một tình yêu tốt đẹp nhất.

Yêu nhiều không có nghĩa là tham lam. Khi còn cảm hứng sống là người ta còn muốn yêu. Như bản thân tôi, bảo không đa tình thì là nói dối, bảo đa tình thì cũng không thật đúng vì thực ra cả đời tôi chỉ yêu một hình bóng, một hình tượng, một mô tuýp đàn bà duy nhất.

- Có thể mô tả đôi chút về "mô tuýp" đàn bà mà anh yêu thích?

- Đó là những người đàn bà giống như mẹ tôi. Tôi sinh ra trong một gia đình bộ đội, từ bé đến lớn đều sống với mẹ nên hình ảnh người đàn bà bao dung, thương tôi, biết chịu hy sinh, biết chịu thiệt thòi vì cái mà họ cho là hạnh phúc đã ngấm vào máu thịt tôi từ bao giờ. Khi ở bên cạnh những người đàn bà ấy, tôi cảm thấy được bù đắp sự thiếu hụt, sự trống vắng và những cơn mơ đen của tôi bị xoá nhoà đi. Vì thế, cả đời tôi luôn đi tìm một hình bóng người đàn bà nào giống mẹ tôi nhất.

- Anh đã tìm được người đàn bà nào như anh mong muốn chưa?

- Cuộc đời này nhân hậu lắm nên có rất nhiều những người đàn bà như vậy. Tôi luôn luôn được phụ nữ che chở. Tôi chỉ là chỗ dựa tinh thần của họ, còn họ là chỗ dựa còn lại của tôi trong tất cả mọi chuyện trên đời. Người vợ hiện tại của tôi là một trong số đó. Vợ tôi kém tôi 17 tuổi nhưng ở cạnh cô ấy, tôi rất yên tâm.

Khi lấy tôi, cô ấy vừa 20 tuổi, còn chưa kịp ra trường. Cũng không phải vì yêu thơ mà vợ tôi lấy tôi, mà có khi là do nợ nần nhau từ kiếp trước. Tôi vẫn nói đùa vợ tôi là một người vĩ đại, vì cô ấy đã buộc tôi có một quyết định trọng đại và dũng cảm là lấy vợ lần nữa. Và cô ấy đã cho tôi một gia đình hạnh phúc, để sau mỗi ngày làm việc căng thẳng, tôi biết mình phải về đâu cho thanh thản tâm hồn.

- Nghĩa là Hồng Thanh Quang sẽ không bao giờ "rung động"  nữa?

- Đàn ông nếu nói chỉ yêu vợ mình mà không bao giờ rung động trước người con gái khác thì đấy là nói dối. Nhưng đến mức độ phá bỏ gia đình mình thì với tôi là không có. Vì cao hơn cả sự tự do của cá nhân tôi là những đứa con của tôi.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang và con gái.

Đừng "hạ nhục" phụ nữ bằng cách bắt họ làm... đàn ông

- Rất nhiều văn nghệ sỹ đều không thể đi hết một chuyến đò đời. Phải chăng những người vợ đã không thể chịu đựng nổi đặc tính "yêu nhiều" của các anh?

- Cũng không hẳn là như thế. Tôi lấy vợ lần đầu hoàn toàn theo cảm xúc, tình yêu cực mong manh, tình yêu như lễ hội, mà chẳng có lễ hội nào kéo dài đến 365 ngày.

Tôi cũng chẳng muốn phải đi qua hai lần đò nhưng rất tiếc, lễ hội đó đã đến hồi kết thúc. Tôi là người rất có trách nhiệm, đặc biệt với gia đình, với vợ và con cái. Tôi nghĩ, người đàn bà thông minh nhất phải là người phụ nữ biết mình không thông minh. Người phụ nữ khát khao tình yêu nhất thì phải biết bằng lòng với tình yêu mình đang có.

Thông thường đại đa số phụ nữ làm được điều này nên mới tồn tại được gia đình. Nhưng khi người phụ nữ không làm được điều đó thì rất khó có gia đình hạnh phúc. Tôi rất đồng ý với các phong trào nữ quyền, bình quyền, nhưng nhà thơ Evtushenko đã nói: "Cái sự bình đẳng tốt nhất là hãy để cho phụ nữ được làm phụ nữ, đừng hạ nhục phụ nữ bằng cách bắt họ làm đàn ông". Khi đàn bà ham muốn làm công việc của đàn ông thì hạnh phúc gia đình dễ dàng tan vỡ. Đàn ông không khác nhau mà chúng ta chỉ khác nhau vì có những người vợ khác nhau.

- Có người nói rằng, Hồng Thanh Quang rất hay phụ tình đàn bà. Điều này có thật không?

- Người ta không thể yêu quá nhiều, vì thế không nhận tình yêu cũng là một cách yêu. Và như thế thì không thể gọi là phụ tình. Phụ tình là mình phụ niềm tin của họ. Chưa có ai trong số những người đàn bà tôi gặp nói tôi phụ niềm tin của họ cả. Tôi là người sống cực kỳ bản năng trong chuyện tình cảm. Nhưng tôi cũng có một bản năng tự vệ là những người không giống với mẹ tôi thì rất khó vào gần tôi được.

Tôi tự kiểm điểm thấy mình không làm điều gì để người ta phải oán trách, vì tôi luôn sống đúng với cảm xúc của mình. Khi mình không nhận tình yêu, khi mình chấm dứt một tình cảm thì không gọi là sự phụ tình. Khi trái tim không rung động thì càng cần nói thật.

Chưa "vỡ lòng" đã phải lòng con gái

- Anh có hay đưa hình ảnh người đàn bà ngoài đời vào thơ không?

- Thực ra, mỗi bài thơ của tôi đều không dành riêng cho một người đàn bà nào cả. Đến bây giờ tôi vẫn giữ quan điểm là chúng ta sinh ra thì tất cả các năng lượng, các dữ liệu thông tin ở sẵn trong chúng ta rồi. Vấn đề là ở trong hoàn cảnh nào, với đối tác nào thì cái dữ liệu thông tin đó bùng ra thành thơ. Chỉ có những người đàn bà khiến những dữ liệu trong tôi bùng ra thành thơ, chứ không có người đàn bà nào là nguyên mẫu trọn vẹn trong các bài thơ của tôi cả.

- Những ký ức của anh về mối tình đầu?

- Khi còn học vỡ lòng, tôi đã rất thích một cô bé ở nhà đối diện, không biết đó có phải là tình yêu hay không. Tôi ở số nhà 21 Hàng Đào, còn cô ấy ở số nhà 28. Cô ấy là một nàng công chúa để tôi gán tất cả các câu chuyện cổ tích của tôi cho cô ấy.

Sau đó, từ lớp 1 cho đến lớp 10, chúng tôi vẫn học cùng lớp, nhưng tình cảm giữa chúng tôi không thể tiến triển hơn tình bạn. Giờ gần 50 tuổi tôi mới hiểu rằng, ngay từ ngày học vỡ lòng tôi đã có nhu cầu cần một người đàn bà để nghĩ đến, để coi là biểu tượng bằng xương bằng thịt cho những ý nghĩ trong đầu mình...

Nguyễn Thắng