Nhạc sĩ Lê Minh Sơn: Nghe trẻ em hát “Đá trông chồng” mà đắng chát

Nhạc sĩ Lê Minh Sơn. Ảnh: T.L

 

Hiện nay, vì ít người còn hát ru con nên những sản phẩm này trên thị trường âm nhạc cũng ngày càng thưa thớt. Thay vào đó là những sản phẩm âm nhạc mang tính “thời trang”, thời thượng hơn. Hát ru con đã không còn là chuyện của những chiếc đầu đĩa, smatphone mà để cho “đồng điệu”, những bài hát hit của các ca sĩ nhạc trẻ cũng được các bà mẹ coi là một sự ưu tiên. Thực tế đó nhiều người nhìn thấy, biết cả hậu quả, nhưng làm một sản phẩm âm nhạc chuyên để hát ru thì còn phải…để mai tính. Nhạc sĩ Lê Minh Sơn hẳn cũng phải có những tính toán nhất định trước khi dành tâm huyết cho album “À ơi”, nếu không, đâu phải đợi đến bây giờ anh mới bắt tay thực hiện?

Thôi thì muộn còn hơn không, dù ở album “À ơi”, nhạc sĩ Lê Minh Sơn là người “ẩn mình”, đứng đằng sau những làn điệu hát ru như: “Ru con”, “Cò lả”, “Ru con trâu”, “Ru thằng Bờm”, “Ru em”, “Lý vọng phu”… Nó giống như một công trình “sưu tầm” những tinh túy nhất của các điệu hát ru đã trở thành máu thịt trong tâm trí, cảm xúc của con người. Câu hát “Thằng Bờm có cái quạt mo, phú ông xin đổi ba bò chín trâu…” đã rất quen thuộc, nhưng để nghe cả bài thì rất ít người biết. Nghe các điệu hát ru trong album “À ơi”, người ta sẽ gặp lại cảm giác vừa lạ vừa quen. Quen vì nó gợi lại giá trị của ký ức, gần gũi và thân thương. Lạ vì nghe nhiều đấy nhưng giờ mới hiểu hết, thấm hết ý nghĩa và đằm sâu mẹ hát. Chỉ vài câu hát mà chuyên chở cả khát khao, nỗi niềm cháy bỏng của người mẹ, hi sinh và dâng hiến...

Sản phẩm này của nhạc sĩ Lê Minh Sơn hẳn sẽ khiến không ít người ngạc nhiên, rằng chắc gì anh đã biết hát ru mà “nhắc nhở”? Lê Minh Sơn tâm sự: “Ở nhà, tôi là người rất hay hát ru con. Sinh ra từ làng, của ao chuôm đồng ruộng, tôi luôn tin rằng một đứa trẻ khi được thấm đẫm văn hóa làng, văn hóa thuần Việt thì khi vào đời cũng sẽ dễ có được một tâm thế vững vàng hơn và chừng mực hơn trước những giá trị sống thuộc về các nền văn minh khác”.

Các điệu hát ru trong album “À ơi” được thể hiện bởi những “nghệ nhân” hát ru tuyệt vời. “Có lẽ sau thế hệ của cụ Quách Thị Hồ thì nghệ sĩ hát quan họ Thúy Hường là sự tiếp nối đáng tự hào. Nhưng buồn một nỗi là sau Thúy Hường, liệu còn ai có được giọng hát trời cho như thế nữa?”, nhạc sĩ Lê Minh Sơn nói. Đó cũng là lý do để Thúy Hường là nghệ sĩ góp mặt tới 3 làn điệu trong album: “Ru con”, “Ru con trâu”, “Ru thằng Bờm”. Những nghệ sĩ khác như Hồng Vy, Khánh Linh, Huyền chèo… dù chỉ hát một làn điệu nhưng đó sẽ là một sự trải nghiệm thú vị cho người nghe.

 

Dù hiểu rõ nguy cơ mai một các làn điệu hát ru, nhưng lý do mang tính “động lực thúc đẩy” Lê Minh Sơn quyết tâm hơn với dự án này là “vì cái ông hàng xóm nhà tôi không biết ru con nên tức quá”. Hỏi nhạc sĩ Lê Minh Sơn: “Anh kỳ vọng gì vào sản phẩm này khi ngày càng hiếm người mẹ biết hát ru con và trẻ con cũng không còn thích hát bài dành cho chúng? Như chương trình “Giọng hát Việt nhí” vẫn đang hát…”, anh nói: “Khi xem Quán quân “Giọng hát Việt nhí” mùa đầu trình diễn ca khúc “Đá trông chồng” của mình mà tôi trào nước mắt, không phải vì thấy hay quá mà là chát quá. “Con cò bé bé” là một thành công “vĩ đại” của bé Xuân Mai cùng êkip và kể từ bấy đến nay, mảng âm nhạc thiếu nhi gần như bị bỏ rơi trên thị trường băng đĩa. Vì người lớn chúng ta đã bỏ trống nó, “làm khó” các em quá. Văn hóa đang vỡ dần như bóng đá vì những khoảng trống không dễ gì bù đắp ngày một ngày hai”.

Nhưng nhạc sĩ Lê Minh Sơn cũng đủ tỉnh táo để không quá kỳ vọng làm thay đổi nhận thức của những người mẹ trẻ, nghe đĩa của anh xong thì ngày mai sẽ tập hát ru con… Anh nói: “Tôi không kỳ vọng, mà làm để giải tỏa về mặt tâm hồn, cảm xúc. Chính vì nó không còn nữa thì mới làm chứ? Chúng ta có nhiều loại hình âm nhạc mới du nhập nhưng giá trị hát ru là cốt lõi, là linh hồn của dân tộc. Như chèo chẳng hạn, mất đi là mất văn hóa của cha ông, là thành dân tộc lai căng. Tất nhiên, vẫn cần có những sự “lai căng” nhưng nó phải được song hàng với quốc hồn quốc túy. Con người ai chả có một miền quê”.

Anh cũng quan niệm, nghệ thuật không hẳn là phải được số đông ủng hộ thì mới là thành công và dẫn chứng “hiện tượng Lệ Rơi” là một lăng kính cho hai thái cực của sự “quen mặt” và sự nổi tiếng. “Betthoven mấy trăm năm trước có còn ai biết mặt, nhưng sự nổi tiếng là muôn đời”, nhạc sĩ Lê Minh Sơn lý luận, nghe có phần khập khiễng.

“À ơi” tuy lần đầu chạm tới, nhưng nhạc sĩ Lê Minh Sơn cho biết, anh sẽ không chỉ dừng lại ở sản phẩm này. Nó là sự khởi nguồn cho những dự án tiếp theo dành cho thiếu nhi. “Thiếu nhi ở đây không còn là hoạt hình, là “Tom and Jelly” nữa, mà là các em phải được chơi, được “sống” thực sự trong thế giới của mình”, nhạc sĩ Lê Minh Sơn nói.