Hà Nội
23°C / 22-25°C

Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn

Thứ tư, 11:33 14/08/2019 |

GiadinhNet – Trong lễ Vu lan, các tăng ni và nhiều người dân hay đọc bài văn khấn cô hồn… bắt nguồn từ một bài thơ song thất lục bát.

Bài văn khấn cô hồn tuyệt hay

Có lần nhà tôi mời một thầy cúng về làm lễ Vu lan ở nhà. Tới phần cúng cô hồn (chúng sinh) tôi đứng bên để có việc gì thì thầy sai bảo. Tôi thấy thầy cúng ngồi trong nhà, mặt hướng ra mâm lễ ngoài đường ngân nga khấn một bài văn vần thu hút tôi ngay từ những câu thơ đầu tiên, với cảnh chiều Thu ảm đạm rất thực, như gạch nối cảm thông giữa người sống với các linh hồn... và càng nghe càng xúc động, từng câu thấm đẫm lòng người:

Tiết tháng bảy mưa dầm sùi sụt,

Toát hơi mây lạnh buốt xương khô,

Não người thay buổi chiều Thu,

Ngàn lau nhuốm bạc, lá ngô rụng vàng…

… Trong trường dạ tối tăm trời đất,

Có khôn thiêng phảng phất u minh

Thương thay thập loại chúng sinh,

Hồn đơn phách chiếc lênh đênh quê người.

Hương khói đã không nơi nương tựa,

Hồn mồ côi lần lữa đêm đen,

Còn chi ai quý, ai hèn.

Còn chi mà nói ai hiền ai ngu?...

Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 1.

Lễ cúng cô hồn. Ảnh minh họa.

Tôi hỏi thì thầy cúng cho biết đó là bài "Văn tế thập loại chúng sanh" của đại thi hào Nguyễn Du. Sau đó tôi đi tìm nguồn gốc bài văn này, mới biết hơn 300 năm qua bài văn tế với những sáng thơ tuyệt hay này được rất nhiều người phân tích, viết và xuất bản thành sách và có những cái tên khác như "Chiêu hồn thập loại chúng sanh", "Văn chiêu hồn", "Chiêu hồn ca", "Kinh chiêu hồn"… Bài văn tế được nhiều sư thầy, một số thầy cúng và cả phật tử đọc như một bài kinh khấn cúng cô hồn mỗi dịp lễ Vu lan.

Bài "Văn tế thập loại chúng sanh" có 184 câu thơ, viết bằng chữ Nôm, theo thể thơ song thất lục bát (hai câu 7 chữ, một câu 6 chữ và một câu 8 chữ). Bài khấn rất dài mà nhiều thầy cúng đọc thuộc lòng cũng hết 15-20 phút.

Theo tài liệu của các nhà nghiên cứu trong Thư viện Hoa Sen (kho sách lớn của Phật giáo) thì "Văn tế thập loại chúng sinh" được cụ Nguyễn Du sáng tác sau một trận dịch khủng khiếp giết hại hàng ngàn người. Khi ấy cả nước Việt nặng nề âm khí, các chùa đều lập đàn cúng tế, nguyện cầu cho các vong hồn được siêu thăng giải thoát. 

Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 2.

Một cuốn sách "Văn tế thập loại chúng sinh".

Vì sao "Văn tế thập loại chúng sanh" truyền tới ngày nay?

Văn tế có thể là văn vần, văn xuôi, hay một bài văn biền ngẫu (có nhiều câu đối nhau thành từng cặp) là bài văn tụng khi cúng tế người đã chết nhằm tỏ lòng kính trọng, thương tiếc người quá cố. 

Văn tế khác điếu văn. Điếu văn - là bài văn đọc khi đến viếng người vừa chết, chưa mai táng, để an ủi người thân của người vừa chết, gởi lời thương xót cùng kỷ niệm với người chết.


Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 3.

Mâm cúng chúng sinh. Ảnh minh họa.

Theo giải thích của Đại đức Thích Trí Hiến (Tổ đình Hưng Khánh, Bình Đình), trong quan niệm dân gian Việt Nam cho cái "chết" có 2 hình thức là chết bình thường và chết không bình thường.

Cái chết bình thường là chết do tuổi già, bệnh tật - có người hương khói, thờ cúng.

Cái chết không bình thường là chết bất đắc kỳ tử do tai nạn, gươm đao, bão lũ… khiến linh hồn bị trở thành cô hồn (do không được chôn cất, hoặc được chôn nhưng không có thân nhân biết để chăm sóc thờ cúng, bảo quản mộ phần…), hoặc những linh hồn tội lỗi khi chết bị giữ lại địa ngục, không được đi đầu thai. 

Tới dịp Rằm tháng 7 âm lịch các cô hồn mới được thả khỏi địa ngục để được tự do, ăn uống no nê… gọi là ngày xá tội vong nhân, và lễ Vu lan được coi như ngày giỗ chung của mọi loại chúng sinh. 

Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 4.

Mâm lễ cúng cô hồn. Ảnh minh họa.

Nhiều người thắc mắc sao có nhiều loại chúng sinh, mà trong bài "Văn tế thập loại chúng sanh" chỉ nói có "thập loại"? Các nhà nghiên cứu cho rằng, chữ "thập loại" nghĩa đen là 10 loại, nhưng ở bài "Văn tế thập loại chúng sanh" thì có nghĩa là đủ hết mọi loài (dù trong bài chỉ có 14 loại cô hồn). Chữ "chúng sinh" trong bài cũng chỉ để nói đến con người. 

Mỗi loại chúng sinh, mỗi cô hồn một cảnh ngộ, nhưng đều bất hạnh trong cuộc đời, tuy họ ở cõi âm nhưng cụ Nguyễn Du đã cảm thông sâu sắc mọi cảnh ngộ và thể hiện lòng thương đến mọi loại cô hồn. 

Và theo tục lệ tiết tháng 7 người sống sắm lễ vật để cúng tế, đọc văn khấn kêu gọi các vong hồn "Sống đã chịu một đời phiền não/ Thác lại nhờ hớp cháo lá đa"…" đến dự lễ cúng thí thực và đọc văn khấn chiêu hồn để các cô hồn đến hưởng lễ vật cúng tế, rồi tới các chùa để nghe tụng kinh niệm Phật Bài, cầu nguyện cho các cô hồn được giải thoát trong dịp lể Vu lan để có thể giải thoát đi đầu thai, hay thoát khỏi kiếp luân hồi.


Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 5.

Mâm cúng chúng sinh và vật phóng sinh. Ảnh minh họa.

Pháp Phật nhiệm mầu và triết thuyết từ bi của nhà Phật sẽ giúp các oan hồn rửa thù, trút oán để tỉnh giấc mê mà vượt khỏi cảnh luân hồi. Các cô hồn vào chùa hưởng lễ vật cúng tế, nương vào chư Phật để có thể được cứu độ mà siêu thoát.

Đàn chẩn tế vâng lời Phật giáo,

Của có chỉ bát cháo nén nhang,

Gọi là manh áo thoi vàng,

Giúp cho làm của ăn đường thăng thiên.


Nhiều người dùng bài thơ song thất lục bát của đại thi hào Nguyễn Du làm bài văn khấn cô hồn  - Ảnh 6.

Văn tế thập loại chúng sinh. Ảnh minh họa.

Theo sư thầy Thích Trí Hóa (chủa Bằng A, Hà Nội), lễ Vu lan Rằm tháng 7 âm lịch là lễ trọng thể của Phật giáo, lòng đại từ, đại bi của chư Phật là tình thương bao la cả người sống và người ở cõi âm, và bài "Văn tế thập loại chúng sinh" của đại thi hào Nguyễn Du đã truyền từ đời này sang đời khác, trở thành văn khấn cô hồn tuyệt hay được tụng trong các mùa Vu lan đại lễ. 

Nguyễn Du (1765-1820) tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, sinh năm Ất Dậu 1765 tại làng Tiên Điền (huyện Nghi xuân, tỉnh Hà Tĩnh). Ông mồ côi cha mẹ, được người anh cùng cha khác mẹ là Nguyễn Khải đem về nuôi.

Nguyễn Du tư chất thông minh. 19 tuổi đã đậu Tú tài, nhưng không ra làm quan. Năm 1802 Gia Long thống nhất sơn hà, và muốn chiêu dụng nhân tài, mời Nguyễn Du ra làm quan, được thăng Cần Chánh Điện Đại Học Sĩ, và cử làm Chánh sứ sang triều cống nhà Thanh, rồi thăng Hữu Tham Chi Bộ Lễ… Nguyễn Du là vị quan rất thanh liêm, làm quan tới 55 tuổi thì bị bệnh mất.

Ngọc Hà
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Diệu Hương đóng vai San trong ‘Hoa hồng trên ngực trái’ bây giờ ra sao?

Diệu Hương đóng vai San trong ‘Hoa hồng trên ngực trái’ bây giờ ra sao?

- 11 giờ trước

GĐXH - Mới đây, Diệu Hương chia sẻ hình ảnh ngôi nhà của mình tại Mỹ. Ai cũng phải xuýt xoa về cơ ngơi của mỹ nhân quê Nam Định, đặc biệt là khu vườn rất nhiều loài hoa xinh. Chính chủ nhân cũng mê mẩn ngắm nhìn chúng mỗi ngày.

Quang Linh Vlogs thắc mắc sao chăn ở khách sạn lại nhỏ xíu? Vật nhỏ mà công dụng không ngờ

Quang Linh Vlogs thắc mắc sao chăn ở khách sạn lại nhỏ xíu? Vật nhỏ mà công dụng không ngờ

Mẹo vặt - 14 giờ trước

GĐXH - "Chiếc chăn nhỏ xíu" nằm ở cuối giường trong các khách sạn sẽ khiến bạn bất ngờ về công dụng của nó.

Cách lựa chọn bình cắm hoa sen đẹp 'vạn người mê' đơn giản và dễ dàng, đảm bảo chị em nào cũng trổ tài được

Cách lựa chọn bình cắm hoa sen đẹp 'vạn người mê' đơn giản và dễ dàng, đảm bảo chị em nào cũng trổ tài được

- 15 giờ trước

Bình hoa sen không chỉ giúp căn nhà trở nên xinh đẹp, tinh tế hơn mà còn thể hiện gu thẩm mỹ và cá tính của các chị em.

Từ khi sống tối giản tôi đã phát hiện ra 7 thói quen giúp bạn giảm đến 80% việc nhà

Từ khi sống tối giản tôi đã phát hiện ra 7 thói quen giúp bạn giảm đến 80% việc nhà

- 22 giờ trước

7 thói quen nhỏ này có thể giúp bạn giảm 80% việc nhà.

Tậu biệt thự thứ 3 tại Mỹ, Thúy Nga tiết lộ là người đang kinh doanh ngầm

Tậu biệt thự thứ 3 tại Mỹ, Thúy Nga tiết lộ là người đang kinh doanh ngầm

- 1 ngày trước

GĐXH - "Tới khi làm Youtube, tôi mới công khai mình là người đang kinh doanh ngầm, ngồi ở đâu cũng suy nghĩ ra cách làm ăn để vừa kiếm tiền, vừa tận hưởng, trải nghiệm" – Thúy Nga chia sẻ.

Dù có bao nhiêu tiền cũng không tích trữ 7 thứ này

Dù có bao nhiêu tiền cũng không tích trữ 7 thứ này

- 1 ngày trước

Vào năm 2024, tôi nhận ra rằng dù có bao nhiêu tiền thì cũng không thể lãng phí một cách bất cẩn.

Tại sao tốt nhất nên thuê phòng từ tầng 3 đến tầng 6 và mẹo dùng đèn để an toàn trong khách sạn

Tại sao tốt nhất nên thuê phòng từ tầng 3 đến tầng 6 và mẹo dùng đèn để an toàn trong khách sạn

Mẹo vặt - 1 ngày trước

GĐXH - Thông tin dưới đây sẽ giúp ích cho bạn khi tới ở một nơi không phải là ngôi nhà quen thuộc của mình.

Không muốn phụ thuộc vào bố mẹ, nhiều người trẻ tự kiếm tiền mua nhà, không đủ khả năng cải tạo vẫn sẵn sàng chấp nhận sống trong 1 căn hộ thô sơ

Không muốn phụ thuộc vào bố mẹ, nhiều người trẻ tự kiếm tiền mua nhà, không đủ khả năng cải tạo vẫn sẵn sàng chấp nhận sống trong 1 căn hộ thô sơ

- 1 ngày trước

Dù xã hội hiện đại kéo theo nhiều quan niệm thay đổi đến đâu, không ít người trẻ vẫn thừa nhận, mua nhà là mục tiêu lớn mà họ bắt buộc phải thực hiện bằng mọi giá, dù có phải sống vất vả tới đâu.

Cảnh cất đồ thực sự của bà nội trợ Nhật: Học 3 thủ thuật giữ đồ đạc sạch sẽ dù lười biếng!

Cảnh cất đồ thực sự của bà nội trợ Nhật: Học 3 thủ thuật giữ đồ đạc sạch sẽ dù lười biếng!

- 2 ngày trước

Bạn có nghĩ các bà nội trợ Nhật Bản lúc nào cũng dọn dẹp không? Thực tế là họ không phải lúc nào cũng làm công việc mệt mỏi như vậy!

Bảo Anh lần đầu khoe không gian sống sau thời gian ở ẩn sinh con

Bảo Anh lần đầu khoe không gian sống sau thời gian ở ẩn sinh con

- 2 ngày trước

GĐXH - Được biết, mỗi toà chỉ có một căn như nhà Bảo Anh và giá ước tính tầm 12-15 tỷ đồng.

Top