Nhiều sai phạm trong liên kết đào tạo: Bát nháo liên doanh

Chiêu sinh dễ dàng, thu học phí cao ngất ngưởng… khiến nhiều trường sẵn sàng “vượt rào” để tuyển sinh.

 

Hình minh họa. T.T

 

 

Trong vòng 10 năm trở lại đây, chuyện liên doanh, liên kết trong lĩnh vực đào tạo giữa các trường CĐ, ĐH trong nước với các đơn vị nước ngoài diễn khá phổ biến. Loại hình này khá đa dạng, từ trình độ cao đẳng cho đến tận tiến sĩ. Sự “bùng nổ” loại hình đào tạo được gắn mác “chất lượng cao” này khiến xã hội không khỏi hoài nghi. Hàng năm, Bộ GD&ĐT cũng đã tổ chức kiểm tra và phát hiện những sai phạm ở một số trường. Tuy nhiên, dư luận thực sự “sốc” trước bản kết luận của Thanh tra Chính phủ mới đây khi công bố kết quả thanh, kiểm tra các chương trình liên kết đào tạo của một số trường đại học.

 

Trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 10/2011, Thanh tra Chính phủ đã tiến hành kiểm tra, xác minh tại 18 trường ĐH về các chương trình liên kết đào tạo giai đoạn 2006 - 2010.  Qua xem xét hồ sơ 419 chương trình liên kết đào tạo trong nước tại các trường đại học, Thanh tra phát hiện nhiều sai phạm. Có đến 46,5% (195/419) chương trình liên kết tuyển sinh hệ vừa học vừa làm chưa được Bộ GD&ĐT cấp phép, điển hình là ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, ĐH Cần Thơ, ĐH Vinh, Viện ĐH Mở Hà Nội… Bên cạnh đó, có tới 54/419 chương trình liên kết có địa điểm đặt lớp không đúng quy định.

 

Ngoài ra, trong hợp đồng liên kết đào tạo, một số trường không xác định đối tượng tuyển sinh, không quy định cụ thể trách nhiệm cho đơn vị phối hợp tham gia vào quá trình đào tạo. Đáng lưu ý, có 5 trường đại học tuyển sinh vượt chỉ tiêu gồm: ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Đà Lạt, ĐH Nha Trang, ĐH Luật TPHCM, ĐH Sư phạm kỹ thuật TPHCM. Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra rằng, trong các đối tác liên kết ở nước ngoài chỉ một số ít trường có thứ hạng, còn lại hầu hết đều chưa được xếp hạng hoặc có thứ hạng thấp hơn các trường đại học trong nước. Đáng chú ý, ngay cả đại học danh tiếng như ĐH Quốc gia Hà Nội cũng có nhiều vi phạm liên kết đào tạo. Cụ thể, có 16/20 chương trình liên kết không có thủ tục xác nhận tư cách pháp nhân của đối tác, trong đó 12 chương trình nội dung đề án không đầy đủ theo quy định; Có 9 chương trình liên kết không tổ chức thi tuyển sinh…

 

 

Thanh tra Chính phủ còn làm rõ việc thu lệ phí tuyển sinh, học phí trong các chương trình liên kết ở các trường vẫn còn mập mờ, theo kiểu “mạnh ai nấy thu”. Một số trường còn thu thêm học phí học ngoài giờ, tự đặt mức phí tuyển sinh. Mức thu học phí của nhiều chương trình liên kết quá cao, mức phổ biến từ 8.000 - 10.000 USD/khóa học. Mức thu này đã vượt xa khoảng 20 lần so với quy định. Mặc dù thu cao, nhưng chất lượng đào tạo lại không tương xứng. Nhìn vào khoản lệ phí, học phí cao ngất ngưởng, có thể hiểu được vì sao liên kết đào tạo ngày càng phát triển như vậy.

 

Nói về thực trạng liên kết đào tạo tại các trường đại học hiện nay, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ (nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT) cho biết: “Việc liên kết với nước ngoài giúp cho việc “du học” của người dân rẻ hơn, nhiều người được tiếp cận với chương trình tiên tiến… Tuy nhiên, các trường cần phải biết lựa chọn các trường chất lượng của nước ngoài để hợp tác. Để xảy ra tình trạng liên kết kém chất lượng, một phần do tâm lý sính ngoại của người dân, bên cạnh đó các trường lại đáp ứng nhu cầu của người học bằng mục đích kinh tế”. Cũng theo PGS.TS Trần Xuân Nhĩ, để xảy ra tình trạng sai phạm ở nhiều trường là do cơ chế giám sát chưa chặt chẽ của Bộ GD&ĐT.

 

Kết luận của Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra do có sự buông lỏng quản lý, từ khâu xác định đối tượng tuyển sinh cho đến quản lý thu, chi lệ phí, học phí… Bộ GD&ĐT cũng chưa hướng dẫn kịp thời việc liên kết đào tạo, không có quy định cụ thể về đào tạo đại học và sau đại học của chương trình liên kết quốc tế, dẫn đến các vi phạm.

 

Sắp tới, Luật Giáo dục đại học sẽ đi vào thực thi, trong đó có nhiều quy định cụ thể về liên kết đào tạo, hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại câu chuyện lỏng lẻo trong quản lý và sai phạm của đơn vị đào tạo đang biến rất nhiều học viên, những người đã có tấm bằng đại học, thạc sĩ, tiến sĩ từ các chương trình sai phạm đó, đang ngày đêm lo lắng bởi bằng cấp mà họ nhiều năm học tập mới có đang đứng trước nguy cơ vô giá trị. Giải quyết như thế nào, mong rằng các cơ quan hữu quan cần xem xét thấu đáo, bảo vệ quyền lợi của người học, bởi rốt cuộc họ cũng chỉ là nạn nhân bị đẩy vào thế “tiền mất, tật mang”.

 

Kiến nghị không công nhận 2.000 văn bằng Theo kết luận số 1376/KL-TTCP ngày 8/6 của Thanh tra Chính phủ về công tác quản lý nhà nước về liên doanh, liên kết đào tạo ĐH và sau ĐH của Bộ GD&ĐT, việc liên kết đào tạo ĐH và sau ĐH của ĐH Quốc gia Hà Nội giai đoạn 2006-2010, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GD&ĐT xem xét quyết định không công nhận 2.000 bằng cử nhân, thạc sĩ do đối tác nước ngoài liên kết với Trung tâm Công nghệ đào tạo và hệ thống việc làm (ETC - ĐH Quốc gia Hà Nội) cấp và bằng thạc sĩ do ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội) cấp.

Ngô Huy