Những cuộc chiến oai hùng bên trong địa đạo bất diệt giữa “vành đai trắng”

Nhưng suốt chiều dài cuộc chiến khốc liệt, mảnh đất này vẫn hiên ngang đứng vững. Trong chiến tranh, con người nơi đây dường như đã hóa thép, người trước ngã xuống, thế hệ sau tiếp bước đứng lên như một biểu tượng của lòng dũng cảm và ý chí đấu tranh bất diệt.

 

Những đường hầm còn lại ở địa đạo Tam giác sắt. Ảnh: T.G

 

Là người đi qua thời lửa đạn, cựu chiến binh Nguyễn Văn Bảy (76 tuổi, còn gọi là Bảy Trích) vẫn nhớ như in những năm tháng đau thương mà hào hùng ấy. Chầm chậm từng bước, men theo con lươn của địa đạo xưa, ông nhớ lại: “Hồi đó, địch ngày nào cũng cho máy bay quần trên bầu trời, cứ thấy người là chúng bắn, không cần biết già trẻ gì hết. Bom đạn địch trút xuống đã tạo nên một “vành đai trắng”, đến ngọn cỏ cũng rũ héo”. Quân giặc ép tất cả dân vào ấp chiến lược, không có điều kiện tiếp tế, thiếu lương thực, súng đạn nên cuộc sống của du kích trong địa đạo hết sức khó khăn. Nhưng trong tình cảnh ấy, ý chí đấu tranh lại dâng cao hơn bao giờ hết. Không còn đạn bắn, đồng bào, quân du kích lại chạy xuống địa đạo nấp và cứ thế nằm dưới lòng đất, chiến đấu ngay bên nách quân thù.

Ông Bảy còn nhớ, vào đầu những năm 1960 của thế kỷ trước, khi tiến hành kế hoạch dồn dân lập “ấp chiến lược” với cái ảo tưởng thực hiên cái gọi là “tát nước bắt cá”, diệt cách mạng, kẻ thù hy vọng sẽ giành được thế chủ động trên chiến trường. Nhưng nhân dân tại vùng “Tam giác sắt” không chịu khất phục. Để tồn tại, ban ngày du kích phải sống dưới địa đạo, đêm lại trồi lên đánh địch và tìm thức ăn. Có lần cả tuần bị địch càn, anh em du kích phải sống luôn dưới địa đạo ẩm ướt. Thiếu ánh sáng, gạo dự trữ dần mốc meo, đạn dược và súng ống cũng hư hỏng. Sau này, anh em nghĩ ra cách đem gạo rang khô lên, cứ đến bữa lại truyền nhau từng nắm ăn cho qua bữa, chờ đến ngày được tiếp tế.

“Thiếu đói, mệt mỏi, nhưng cứ thấy địch là tinh thần chiến đấu lại dâng lên, át đi tất cả. Anh em du kích luôn đảm bảo được bí mật, hoàn thành nhiệm vụ che chở cán bộ và nhân dân. Không những vậy, tháng 1/1963, anh em du kích “Tam giác sắt” còn phối hợp với bộ đội địa phương đánh địch tại đường 14, tiêu diệt hai tiểu đôi địch, phá hủy một xe tăng, thu 20 súng làm chiến lợi phẩm”, ông Bảy kể .

 

Theo ông Bảy, đầu năm 1963, Mỹ - Ngụy mở trận càn mang tên “Phong hỏa 2” với hy vọng một lần nữa gom dân vào Ấp chiến lược và tiêu diệt lực lượng kháng chiến của ta. Trong trận càn này, địch huy động một tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 5 tinh nhuệ. Chúng chia làm 2 hướng tiến vào ba xã Tây Nam Bến Cát trong vùng địa đạo sắt. Hướng thứ nhất, từ Bến Cát, địch cắt ngang qua rừng 123, càn xuống xã Phú An. Hướng thứ hai, chúng theo đường 7 đến Rạch Bắp và hành trình theo đường 14 đến xã An Tây. Với lực lượng đông đảo, trang bị vũ khí hiện đại, bọn địch cho rằng sẽ dễ dàng “hốt” trọn lực lượng du kích ba xã Tây Nam, bởi dưới địa đạo lúc đó chỉ có khoảng vài chục người bám trụ.

Nắm được kế hoạch của địch, anh em du kích “Tam giác sắt” đã chuẩn bị hết sức kĩ lưỡng nhằm bảo vệ được cán bộ và địa đạo. Căn cứ và thực lực của mình, du kích Bảy Trích lúc đó nhận định, nếu trực tiếp đối chọi chắc chắn quân ta sẽ thất bại. Theo đó, ông chỉ đạo cho anh em du kích chuẩn bị tinh thần vừa đánh vừa rút xuống địa đạo. Bằng mọi cách trước khi địch vào, ta phải thiết lập một hàng rào thép gai quanh căn cứ, tiếp đó là một bãi mìn và chông tre tạo nên thế “nội bất xuất, ngoại bất nhập” cho địa đạo. Nhờ sự chuẩn bị chắc chắn này, khi địch càn vào, anh em du kích đã lần lượt “bẻ gãy” những đợt tấn công vũ bão của chúng.

Vấp phải sự phản kháng dữ dội, địch điên cuồng tổ chức những đợt càn với lực lượng lớn, bằng mọi giá phải tiêu diệt được lực lượng du kích tại chỗ, đánh sập được địa đạo. “Có lúc, chúng huy động cả trung đội cùng tiến lên một lúc. Thấy vậy, ta chủ trượng rút lui bảo toàn lực lượng, anh em cứ theo ụ chiến đấu rút vào lòng địa đạo, biến mất không một dấu vết để lại. Dù cho địch điên cuồng, bắn phá, cày xới… trên mặt đất vẫn không tìm ra tung tích của một người du kích nào. Sau này có tên tìm được cửa hầm và các ụ chiến đấu liều mạng chui vào nhưng chúng đều vĩnh viễn bỏ mạng trong lòng đất. Có giai đoạn, chúng đã tổ chức một đội quân gọi là “Chuột cống” chuyên săn lùng địa đạo. Thế nhưng, những tên “Chuột cống” cứ một đi không trở lại bởi những tay thiện xạ của du kích địa phương”, ông Bảy không giấu được niềm tự hào kể. 

Trận càn “Phong hỏa 2” là một thảm bại ê chề của liên minh Mỹ - Ngụy. Đau nhất là ngay cả bộ chỉ huy trận càn của địch cũng bị ta diệt gọn. Ông Bảy nhớ về chiến công này: “Ở “Tam giác sắt”, hồi quân Pháp rút đi còn để lại một lô cốt bê tông. Ta dự đoán, trong quá trình càn quét, chỉ huy địch có thể vào lô cốt này trú ẩn nên đã gài mìn trước đó. Đúng như dự đoán, sau vài ngày càn mệt mỏi, tốp chỉ huy của địch chui vào lô cốt nghỉ ngơi và đã… tan xác. Chỉ huy thiệt mạng, quân địch như rắn mất đầu giẫm lên nhau chạy về Sài Gòn”.

Kết thúc trận “Phong hỏa 2” trong thảm bại, chúng cay cú vì “cái gai” “Tam giác sắt” vẫn không thể nhổ. Năm 1972, được sự hỗ trợ của lính Mỹ, địch cay cú tổ chức ngay trận càn mang tên Xê- Đa- Phôn nhằm vào “Tam giác sắt”. Với tổng số quân địch gồm 32.000 tên và hơn 400 xe tăng, 80 tàu chiến, trên 100 khẩu pháo cùng đủ loại máy bay, máy ủi, đội quân “Chuột cống” và gần 2.000 con chó săn. Đây được xem là trận càn với lực lượng lớn nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam của Mỹ.

Dựa vào hệ thống địa đạo, dân quân ba xã Tây Nam Bến Cát đã bám trụ vững chắc, dũng cảm chiến đấu gây cho dịch thiệt hại nặng nề. Trong một trận chiến oai hùng, du kích An Tây và bộ đội ta bắn cháy 26 xe bọc thép và tiêu diệt toàn bộ lính Mỹ trên xe. Cũng tai trận đánh này đã xuất hiên nhiều rất nhiều “anh hùng chân đất” của vùng đất này. Như anh chàng Ba Minh cùng một tổ ba người chỉ một khẩu súng tự động và một trái DH 10 đã cầm chân địch suốt một ngày, bẻ gãy nhiều đợt tấn công và diệt hơn một trung đội địch. Anh du kích Chê đã dùng súng AK bắn rơi 2 máy bay Mỹ hay chú Lường diệt 94 tên Mỹ và bắn cháy 10 xe tăng và còn nhiều người anh hùng thầm lặng khác.

Ông nguyễn Văn Trí, Chủ tịch hội cưu chiến binh xã An Tây (H. Bến Cát, tỉnh Bình Dương) kể về trận đánh ác liệt: “Cả ngày lẫn đêm, máy bay B52 dội bom xuống mặt đất. Chưa hết, chúng còn cho máy ủi, cày xới lên từng tấc hòng phá hoại địa đạo của ta. Chúng còn rải chất độc hóa học hủy diệt hàng trăm ha rừng và đầu độc nguồn nước”. Tình thế cấp bách, đói khát buộc anh em du kích phải tìm cách liên hệ để lấy thức ăn để tiếp tục chiến đấu. Trong một lần lên tìm kiếm nguồn tiếp tế, ông bị thương phải khó khăn lắm mới tìm được hầm trú ẩn, nhưng vừa vào hầm thì lại bị sập hầm. Điều thần kì là chỉ với một cây bút mà ông đã đào hơn chục mét khối đất để sống sót. 

Sau hai tháng chiến đấu hết sức khó khăn vất vả, quân dân địa đạo Tam giác giệt 3.500 tên địch, 130 xe tăng và thiết giáp, 28 máy bay. Địa đạo “Tam giác sắt” vẫn hiên ngang đứng vững bất chấp những trận càn.

 

Đường vào bí mật Địa đạo “Tam giác sắt” là một công trình quân sự vĩ đại, với các đường địa đạo được đào thông nhau. Tuy nhiên, để giữ bí mật, mỗi người ở khu vực địa đạo nào sẽ được phân công trấn giữ, chiến đấu tại khu vực đó. Chính vì sự phân công này mà suốt mấy chục năm qua, đường vào “Tam giác sắt” vẫn là một bí ẩn không chỉ với kẻ địch mà còn đối với những người lính du kích, từng chiến đấu tại địa đạo.