Những món ăn người cao tuổi cần tránh để ảnh hưởng sức khỏe

NCT nên có chế độ ăn uống khoa học để đảm bảo sức khỏe, hạn chế gia tăng bệnh tật. Ảnh: TL

Chế độ ăn của NCT "khắt khe" hơn người trẻ

PGS.TS Lê Bạch Mai, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, từ xưa đến nay, các cụ vẫn có câu nói "bệnh từ miệng mà vào". Do đó, ăn uống hợp lý, khoa học hàng ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Điều này càng cần thiết với những NCT – nhóm đối tượng đã bị suy giảm về sức khỏe do lão hóa tuổi tác cũng như chịu tác động từ gánh nặng bệnh tật gây ra.

Theo đó, "đặc trưng" của NCT là hay gặp các vấn đề về răng lợi như răng bị gãy, rụng, lung lay, cơ nhai bị teo ảnh hưởng đến việc cắn, nhai, nghiền thức ăn ở miệng. Điều này khiến NCT phải ưu tiên lựa chọn nhóm thực phẩm mềm, lỏng dễ nhai. Bên cạnh đó, trương lực dạ dày giảm, sức co bóp yếu, dịch nước bọt, dịch vị và các men tiêu hóa trong cơ thể giảm khiến NCT dễ bị rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Việc lặp đi lặp lại các món ăn hàng ngày cộng với hệ tiêu hóa "có vấn đề" khiến nhiều NCT cảm thấy nhàm chán và không còn hứng thú với chuyện ăn uống. Từ đó, nhu cầu ăn uống hàng ngày cũng bị giảm theo.

Ngoài ra, theo PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh, Trưởng khoa Nội tiết – Cơ xương khớp (Bệnh viện Lão khoa Trung ương), một NCT thường mắc từ 3-5 bệnh, trong đó, chủ yếu là các bệnh không lây nhiễm, bệnh mãn tính phải điều trị kéo dài như: Tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, táo bón... Việc phải dùng thuốc thường xuyên cũng ảnh hưởng đến chế độ sinh hoạt hàng ngày của NCT.

Hơn nữa, đối với những NCT mang bệnh trong người, chế độ ăn cũng "khắt khe" hơn. Họ vừa phải đảm bảo dinh dưỡng hàng ngày vừa phải tuân thủ việc kiêng khem một số nhóm thực phẩm có nguy cơ làm trầm trọng thêm bệnh tật. Do đó, nhóm người này đôi khi cảm thấy áp lực về chuyện ăn uống.

Một điều cũng hay gặp ở NCT là có người rất béo nhưng cũng có người rất gầy. Đây là hai thái cực không bình thường về mặt dinh dưỡng. Chính vì vậy làm sao chế độ ăn thích hợp với từng người giúp cho họ ổn định cân nặng, kiểm soát các vấn đề liên quan đến bệnh tật cũng là một vấn đề cần đặt ra trong khẩu phần ăn hàng ngày của NCT.

Những thực phẩm cần tránh ở NCT

Dựa trên đặc điểm chung là răng yếu, hệ tiêu hóa cũng bị suy giảm chức năng theo thời gian, các chuyên gia khuyến cáo, nhóm các thực phẩm cứng, khô, khó tiêu hóa (xương, hạt cứng, mía, đồ cay nóng…) cần hạn chế trong thực đơn hàng ngày của NCT. Tuy nhiên, cần căn cứ vào thể trạng sức khỏe của bản thân NCT để lựa chọn loại thực phẩm phù hợp. Nếu NCT răng vẫn còn chắc, có thể ăn đồ thô để kích thích khẩu vị. Bên cạnh đó, cần linh hoạt thay đổi thực đơn giữa các bữa, không nhất thiết bữa nào cũng ăn đồ mềm, lỏng tránh nhàm chán, gây ra cảm giác không ngon miệng cho NCT.

Riêng với những NCT có các bệnh lý trong người, chế độ ăn cần tuân thủ theo đặc thù riêng của từng bệnh. Cụ thể, với nhóm NCT bị tăng huyết áp, theo PGS.TS Lê Bạch Mai, việc đầu tiên là cần kiểm soát muối. Giảm muối là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để giảm bệnh lý tăng huyết áp. Vì vậy, ngoài việc giảm các món chiên, xào, kho cần nêm nhiều muối trong khẩu phần ăn, người bệnh cũng nên hạn chế thói quen chấm muối, nước mắm trong khi ăn.

Bên cạnh đó, cần hạn chế uống rượu bia hoặc các chất kích thích khác vì khi nạp quá nhiều nồng độ cồn vào trong cơ thể dễ khiến giãn mạch máu, nhất là mạch máu não dẫn tới đột quỵ ở NCT.

Với nhóm NCT mắc bệnh đái tháo đường, việc cần làm là tránh nạp quá nhiều đường trực tiếp vào cơ thể. NCT có thể dùng loại đường dành riêng cho những bệnh nhân bị đái tháo đường. Mặt khác, việc lựa chọn các chế phẩm để kiểm soát được lượng đường dung nạp vào cơ thể cũng rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều NCT lại kiêng tuyệt đối các loại hoa quả ngọt. Đây là việc làm không cần thiết vì có thể dẫn tới thiếu hụt các vitamin và khoáng chất cần thiết có trong các loại trái cây tươi.

Vì vậy, với nhóm những người này, chỉ nên hạn chế ăn một số loại trái cây có hàm lượng đường cao như nhãn, vải, xoài… để tránh làm tăng lượng đường trong máu. Trong trường hợp NCT muốn ăn, nên ăn dạng miếng nhỏ chứ không nên xay sinh tố hoặc ép nước để giảm việc hấp thu đường vào cơ thể. Ngược lại, với các loại trái cây có hàm lượng đường thấp, tạo xơ nhiều như ổi, bưởi, thanh long... NCT nên ăn nhiều hơn.

Ngoài ra, không nên lạm dụng các chất tạo ngọt trong nấu nướng vì sẽ đem đến nhiều bất lợi cho sức khỏe của NCT. Đồng thời, NCT cũng không được bỏ bữa, tránh tình trạng "no dồn đói góp", vì nếu ăn quá nhiều tinh bột thường làm cho đường máu tăng nhanh dẫn tới tích lũy mỡ nhiều dễ khiến NCT bị mỡ máu, nếu không kiểm soát tốt có thể gây đột quỵ.

Một vấn đề khác cần lưu ý trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày của NCT là cân bằng lượng dầu, mỡ trong các bữa ăn. Mỡ động vật là một chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể nhưng lại có nguy cơ tăng cholesterol gây tắc nghẽn, đột quỵ, vỡ mạch máu ở NCT. Vì vậy, không nên sử dụng quá nhiều và nên chọn loại mỡ động vật có nguồn gốc rõ ràng, an toàn, không chứa hóa chất gây hại. Tuyệt đối không ăn mỡ đã chiên đi chiên lại nhiều lần. Với dầu thực vật cũng tương tự, tránh lầm tưởng dầu làm từ thực vật sẽ không hại mà lạm dụng ăn quá nhiều vì cũng sẽ dẫn tăng Cholesterol trong máu, không tốt cho sức khỏe NCT.

Mai Thùy