Nữ bác sỹ thương binh 8 lần bị mổ bụng

Ca phẫu thuật ổ bụng lủng ruột 16 lỗ lần đầu tiên bà Mười Hoa thực hiện. Ảnh tư liệu

 

Trong một buổi họp thông báo bí danh hoạt động cách mạng vào năm 1959 ở Sóc Trăng, có 10 người tham dự nhưng chỉ có một phụ nữ. Sau các thứ 2-3-4… và tên gọi Chiến - Đấu – Kiên - Cường… được những người đàn ông sử dụng, người phụ nữ lên tiếng: “Em chọn thứ 10 để nhớ cái luật 10/59, em là con gái nên chọn tên Bông cho nó nhẹ nhàng”. Có một giọng miền Bắc góp ý: “Bông không nhẹ và hay bằng Hoa đâu em à”. Vậy là cái tên Mười Hoa ra đời và gắn chặt với cuộc đời Thầy thuốc nhân dân Phạm Thị Minh Lý - đại tá quân đội, 4 lần bị thương, 8 lần mổ ổ bụng, nhiều lần mổ chân, hứng chịu chất độc da cam của thời kỳ chiến tranh.

 

Con nhà nòi

Chiều 25/6, chúng tôi đến khu dân cư 586 ở P.2, TP. Sóc Trăng. Bà Mười Hoa đón chúng tôi bằng một nụ cười: “Đi đường mệt dữ ha”. Chúng tôi vào nhà trà nước để “định thần” sau 230km từ TP HCM đến Sóc Trăng. Căn nhà bài trí đơn giản. Trên vách tường hình bà Mười trong bộ quân phục treo dưới danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký phong tặng tháng 2/2012. Người nữ thương binh trông vẫn còn hoạt bát, nhanh nhẹn ở tuổi 76 khi bảo chúng tôi chờ bà lên lầu lấy cho chúng tôi xem vật trân quý trong đời quân nhân của mình. Đó là mảnh giấy nhỏ đã ố vàng, là quyết định của Phân phòng quân giới thuộc Bộ tư lệnh Nam bộ thu nhận Phạm Thị Minh Lý vào quân đội. Quyết định ký năm 1950, khi đó bà Mười Hoa mới 14 tuổi.

 

Bà Mười Hoa.

“Bố tôi (BS. Phạm Văn Ba, đảng viên năm 1936) là bác sĩ quân đội. Mẹ tôi cũng hoạt động cách mạng, là đảng viên năm 1947. Chị lớn của tôi cũng là bộ đội, đảng viên năm 1951. Thấy cả nhà hoạt động cách mạng nên từ nhỏ tôi đã có tâm nguyện đi theo con đường mà cả nhà đang đi. Năm 14 tuổi tôi đã làm đơn tình nguyện nhập ngũ, quyết theo ngành quân y”, người xuất thân từ y tá bổ túc trong chiến trường giải thích. Không chỉ là con nhà nòi về hoạt động cách mạng, bà Mười Hoa còn được trời phú cho đôi bàn tay phẫu thuật rất “mát”, cứu sống hàng ngàn thương binh trên chiến trường, dù thời điểm đó bà chỉ được học cứu thương rồi y tá, sau là lớp y tá bổ túc tại TƯ Cục (Tây Ninh).

“Trong một lần vượt huyện Long Phú, chúng tôi bị bao vây, đơn vị bị chia cắt. Có 2 đồng chí bị thương nặng nhưng không thể chuyển đi chữa trị được. Lúc đó tôi chỉ có 1 ống tiêm, 3 dụng cụ Penn mà kéo hai đồng chí của mình vào khu Chòm mả (nghĩa địa) lẩn trốn và điều trị. Ban ngày rình mò để lội sông vào dân xin cơm, nhờ mua thuốc, bông băng… Phải mò tép bắt cá chăm sức khỏe hai đồng chí của mình. Nhưng tới lui riết địch cũng phát hiện và rượt bắn. Tôi nằm trốn trong đám xương lá, lúc đó tự nghĩ nếu nằm sấp, đầu nhô cao lỡ địch bắn trúng thì chết chắc, tôi bèn nằm ngửa để có lỡ trúng đạn vào phần mềm cũng còn cơ hội. Nghĩ vậy và bị bắn thật, tôi trúng đạn vào bụng, ruột thủng cả 6 lỗ đấy chú ạ”, bà Mười Hoa kể chuyện mình bị thương và cười. Chính vết thương này không đủ điều kiện điều trị trong thời chiến mà khiến bà phải mổ tổng cộng 8 lần, lần sau cùng cách đây vài năm mới ổn.

 

Quyết định nhận quân quý giá cất giữ hơn 60 năm.

Trong trận địch càn vào căn cứ ta ở khu rừng tràm Mỹ Phước năm 1970, nữ y tá Mười Hoa tưởng đã mất mạng khi đang làm nhiệm vụ cứu thương binh. Bà Mười Hoa đang mổ thì địch pháo kích. Đạn rơi cạnh khu vực y tế hất tung tay phẫu thuật chính Mười Hoa, bà bị mảnh đạn cắt đứt động mạch kheo, máu tuôn xối xả. Bà Mười dùng tay kẹp chặt động mạnh để cầm máu, hò hét chỉ huy ê kíp mổ dựng lại bàn mổ dã chiến, khâu tiếp ổ bụng của thương binh rồi ngất lịm, tay vẫn kẹp chặt động mạch bị đứt. “Nhìn thấy đầu gối mình bị thương thịt bầy nhầy thấy ớn đến độ một thời gian dài sau đó tôi không dám đụng miếng dựng heo (chân) luôn”, bà Mười cười cười nhớ lại. Sau trận này, nữ y tá Mười Hoa được tổ chức chuyển về điều trị tại TƯ Cục và học chuyên tu bác sĩ đến năm 1972.

 

Mổ 7 ngày 7 đêm

Trong người nhiều vết thương, lại nhiễm chất độc hóa học do Mỹ thả xuống nên y tá Mười Hoa sức khỏe khá yếu. Song bà luôn mong muốn phục vụ ở chiến trường và rất phấn khởi khi nhận công tác tiền phương. Trong trận đánh chi khu Vĩnh Thuận (Kiên Giang) vào ngày 13/4/1963, quân y Trung đoàn I thuộc Quân khu 9 hợp đồng với quân y Sóc Trăng nhận 100 thương binh. Thế nhưng diễn tiến trận đánh ngoài dự kiến khiến số thương binh tiếp nhận đến 204 người trong khi phía quân y chỉ 20 y tá, cứu thương, chỉ có bà Mười Hoa là y tá bổ túc. Tình hình khẩn cấp buộc bà Mười Hoa cùng đồng đội đứng mổ liên tục 7 ngày 7 đêm, phù cả chân, có lúc ngất rồi lại tỉnh dậy mổ tiếp.

Địch lại huy động sự đoàn Ó đen phản kích càn vào bệnh xá. Bà Mười Hoa lại cùng anh chị em quân y vừa mổ vừa tổ chức di chuyển thương binh vào nhà dân. “Đó là thời điểm khó khăn vô cùng mà tôi cứ nhớ mãi. Phần thì trình độ chuyên môn có hạn, phần thì công tác tổ chức cấp cứu thương binh số lượng lớn lần đầu còn gặp nhiều lúng túng, phần lại chống địch càn quét nên chỉ điều trị và cứu sống được 138 thương binh. Đây cũng là lần đầu tiên tôi mổ được vết thương bụng lủng 16 lỗ ruột của một nữ thương binh đấy”, bà Mười Hoa nhớ lại.

Tham gia quân đội từ nhỏ nên tình duyên của bà Mười cũng được quân đội, tổ chức “lo” cả. Tuy nhiên, chiến tranh đã cướp của bà cả hai người chồng đều là bộ đội. Chiến tranh cũng cướp của bà Mười Hoa khả năng làm mẹ nên hiện bà sống cùng 2 cô cháu gái. Năm 1994, bác sĩ-đại tá quân đội Mười Hoa-Phạm Thị Minh Lý đảm nhiệm vai trò Chủ tịch hội Chữ thập Đỏ Sóc Trăng,  Ủy viên thường vụ Trung ương Hội chữ thập Đỏ đến tháng 1/2012 mới được chính thức nghỉ ngơi. Mang trong mình nhiều nỗi đau thể xác lẫn tinh thần nhưng “máu” chiến sĩ xung kích, bác sĩ cứu người của bà Mười Hoa vẫn cuộn chảy. “Bây giờ mình đâu còn nhiều thứ phải lo nên giúp được ai thì giúp, cứu được ai thì cứu, mình làm đến hết sức thì thôi”, nữ thương binh Mười Hoa cười sảng khoái.

 

Đỗ Bá - Thanh Giang