Nước mắt và nụ cười

Sự vào cuộc kịp thời của Báo GĐ&XH đã giúp mẹ con chị Hương đoàn tụ. Ảnh: N.T

Một ngày giữa hè năm 2013, trời vừa hửng nắng, cổng bảo vệ chưa mở nhưng bên ngoài tòa soạn có một người phụ nữ khoảng 30 tuổi đứng ngó nghiêng. Mắt đỏ hoe, thái độ rụt rè, chị tới để mong tòa soạn giúp đỡ với một câu chuyện đời khiến chúng tôi không khỏi bùi ngùi.

Chị tên là Nguyễn Thị Hương, quê ở Gia Lộc, Hải Dương. Trong câu chuyện đẫm nước mắt của chị là hình ảnh một người phụ nữ vượt lên gian khó để thay đổi cuộc đời. Trải qua nhiều biến cố, chị cũng gặt gái được một ít thành công, nhưng giờ thành quả ấy có nguy cơ mất trắng.

Người chồng đã phụ lòng tin của chị, toàn bộ sản nghiệp mà chị bao công gây dựng bị chiếm hết, đau đớn nhất là đứa con cũng bị chiếm giữ. Sản nghiệp thì chị có thể làm lại từ đầu nhưng đứa con thì chị quyết không thể mất. Trong câu chuyện chị kể, chị và chồng chưa đăng ký kết hôn, bé Nguyễn Hải Quân khi bị “bắt” chưa đầy 36 tháng tuổi.

Nhận thấy đây là một vụ việc điển hình về bảo vệ quyền lợi phụ nữ, trẻ em, các tình huống pháp lý khá phức tạp, chúng tôi quyết định vào cuộc. Từ lá đơn và các hồ sơ mà chị Hương cung cấp, chúng tôi đã về xã Thượng Vũ xác minh. Thật bất ngờ, tại đây, cháu Quân còn có một giấy khai sinh mà ở đó, cháu mang họ Đỗ. Như thế, cháu Quân có đến hai giấy khai sinh và mang hai họ.

Sự việc trở nên phức tạp, bởi nếu anh Đỗ Hải Minh có giấy khai sinh cháu Quân và giấy này là hợp pháp thì việc giữ cháu Quân chưa đến mức phạm luật hình sự. Tuy nhiên, từ hồ sơ đăng ký khai sinh ở xã Thượng Vũ, thông qua luật sư tư vấn, chúng tôi có được kết quả rất rõ ràng, thủ tục mà Đỗ Hải Minh khai sinh cho cháu Quân không hợp pháp.

Xã Thượng Vũ đã có vi phạm khi cấp khai sinh cho cháu Quân. Tuy nhiên, lãnh đạo xã Thượng Vũ dù biết sai nhưng không chịu sửa, cũng không chủ động áp dụng các biện pháp theo quy định pháp luật để trả cháu Quân về cho chị Hương. Chúng tôi đã phải tiếp xúc với lãnh đạo huyện Kim Thành, thật may, huyện đã vào cuộc kịp thời và nhanh chóng có quyết định thu hồi giấy khai sinh cấp trái luật.

Như thế, cháu Quân và anh Đỗ Hải Minh đã không còn quan hệ gì trên bình diện pháp luật, việc Minh giữ cháu là vi phạm pháp luật. Đến đây, lại cần phải có sự vào cuộc của Công an huyện Gia Lộc, quê chị Hương, cũng là nơi mà anh Minh đã đến bắt cháu từ tay ông bà ngoại.

Một lần nữa, từ tài liệu phóng viên cung cấp, Công an huyện Gia Lộc đã vào cuộc. Ban đầu, bên công an đã vận động, thuyết phục Minh tự nguyện trả lại cháu Quân cho chị Hương, nhưng Minh không đồng ý. Vụ việc có dấu hiệu hình sự với tội danh chiếm đoạt trẻ em. Vận động thuyết phục không thành, cuối cùng, Công an huyện Gia Lộc đã phải áp dụng biện pháp cưỡng chế. Nhận con trong nước mắt vẫn còn đầy tủi hờn nhưng chứa chan niềm vui, chị Hương không khỏi ngậm ngùi. Chị chỉ nói được rằng “Thân gái một mình, đất lạ quê người, không có các anh, mẹ con em có khi phải xa nhau mãi... ”.

Bảy bài báo với tự đề chung “Người mang hai họ” đã được Báo GĐ&XH đăng tải góp phần giúp cháu bé về với mẹ.

Cuộc gặp gỡ định mệnh

Đầu tháng 10/2013, trong một chuyến công tác tại Hải Dương, chúng tôi tình cờ gặp bà Lê Thị Nê (SN 1946), đang ngồi khóc ở vỉa hè sát trụ sở Công an TP Hải Dương. Bà Nê là mẹ của anh Nguyễn Đức Nhương (SN 1979) quê ở Thanh Hóa, bị Công an TP Hải Dương bắt tạm giam về tội “Cố ý gây thương tích”. Qua câu chuyện bà kể, anh Nhương có vướng vào một vụ việc gây thương tích, hành vi gây ra khi anh đang bị tâm thần nặng, bỏ nhà đi lang thang khắp nơi.

Công tác xác minh vụ việc đã được nhóm phóng viên tiến hành nhưng rào cản từ một số cơ quan tiến hành tố tụng của Hải Dương khiến chúng tôi vô cùng khó khăn khi tiếp cận vụ án. Đã nhiều lần liên hệ làm việc, nhưng chúng tôi đều bị khất hẹn với lý do lãnh đạo bận họp, lúc thì cán bộ thụ lý đi vắng…

Nhóm phóng viên đã chuyển sang hướng xác minh khác khi về Thanh Hóa để làm việc với Bệnh viện Tâm thần Thanh Hóa (nơi anh Nhương từng điều trị tâm thần), Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Lộc (Thanh Hóa, nơi hàng tháng anh Nhương nhận thuốc miễn phí điều trị tâm thần), chính quyền xã Vĩnh Quang (huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa)… Các đơn vị hữu quan trong tỉnh đã tạo mọi thuận lợi để chúng tôi tiếp cận hồ sơ, gặp gỡ những nhân chứng liên quan để làm rõ việc “anh Nhương có phải là bệnh nhân tâm thần hay không?”.

Bị cáo Nhương được dìu vào phòng xử án trong sự xúc động của nhiều người. Ảnh: Q.T.

Ngày 29/10/2013, TAND TP Hải Dương đã mở phiên sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Đức Nhương 36 tháng tù giam về tội “Cố ý gây thương tích”. Trong quá trình xét xử, nhiều lần Nhương ngồi thụp xuống đất một cách vô thức, cảnh sát bảo vệ phải vất vả động viên, thuyết phục bị cáo ngồi yên một chỗ trên ghế. Hình ảnh hai chiến sỹ công an đỡ bị cáo ngồi lên ghế, mặc giúp bị cáo cái áo ấm hoặc mở giúp bị cáo chai nước lọc; nhìn cảnh bị cáo chân tay tật nguyền, bước đi liêu xiêu, phải nhờ tới sự trợ giúp của cảnh sát bảo vệ đưa vào tòa... khiến những người tham dự phiên xét xử rơi nước mắt. Hiện vụ án đã được kháng cáo lên tòa cấp trên, nhưng dư âm thì vẫn còn đó, chặng đường bảo vệ công lý của chúng tôi vẫn còn ở phía trước.

Ngọc Tước - Quốc Tuấn