Sáp nhập Trung tâm Dân số vào Trung tâm Y tế đa chức năng ở địa phương: Cần tinh gọn, hiệu quả nhưng không gây xáo trộn

Cán bộ chuyên trách và cộng tác viên dân số xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình chia sẻ tâm tư, nguyện vọng trong công tác dân số. Ảnh: H.Thư

Cần một mô hình thống nhất cho tuyến huyện

Đó là mong muốn của hầu hết các cấp lãnh đạo từ tỉnh đến huyện, xã cũng như tâm tư nguyện vọng của ngành Dân số, đặc biệt là các cán bộ dân số tuyến huyện. Phần lớn các cán bộ này đều bày tỏ lo lắng khi Trung tâm Dân số (TTDS) sáp nhập về Trung tâm Y tế (TTYT), công việc của y tế rất nhiều, cán bộ làm dân số có thể bị điều động làm việc của y tế, sẽ có ít thời gian để làm dân số.

BS Nguyễn Quang Trung, Giám đốc TTDS huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng cho biết, công tác dân số tại địa phương nhiều năm qua đạt được nhiều thành tích nhờ sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ dân số và sự quan tâm chỉ đạo, đầu tư nguồn lực của địa phương. Theo ông Trung, Nghị quyết phải thực hiện nhưng vẫn lo lắng vì công tác dân số là việc làm rất khó. Để đạt được chỉ tiêu đề ra, cán bộ chuyên trách dân số không chỉ vận động một lần mà phải đi đến từng hộ dân, vận động người dân 2-3 lần, thậm chí nhiều hơn mới có kết quả. Khi sáp nhập dân số vào y tế, ông Trung cũng bày tỏ e ngại khi những cán bộ làm dân số có chuyên môn về y tế dễ bị sử dụng vào công việc của y tế, công tác dân số dễ bị chi phối, lơ là..

Cũng bày tỏ về những trăn trở khi sáp nhập về với TTYT, chị Nguyễn Thị Thái – Giám đốc TTDS huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận cho biết: Trung tâm Y tế huyện đã có dự thảo đề án sáp nhập nhưng không có dân số trong chức năng nhiệm vụ dù đã có văn bản của Sở Y tế là có thành lập Phòng Dân số. TTYT dự kiến sẽ đưa mảng Dân số vào Khoa Sức khỏe sinh sản của TTTYT, Giám đốc TTDS làm Phó khoa Sức khỏe sinh sản. “Đến khi đề xuất thành lập Phòng Dân số thì TTYT cho rằng chỉ cần một người làm tại phòng này” - chị Thái bày tỏ lo lắng - “Một người làm sao có thể đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ với 14 địa bàn trên huyện?”. Bên cạnh đó, chị Thái cũng rất trăn trở cho các cán bộ chuyên trách dân số của huyện có nhiều năm gắn bó và làm việc hiệu quả sẽ có nguy cơ không đỗ khi tỉnh tuyển viên chức dân số, bởi những tiêu chí đề ra bất lợi cho họ (Báo Gia đình & Xã hội sẽ đề cập vấn đề này trong một bài viết khác).

Cần đảm bảo hiệu quả sau khi sáp nhập

Làm thế nào để đạt được hiệu quả hoạt động sau khi sáp nhập là một câu hỏi lớn đối với những người làm công tác dân số ở cơ sở, nhất là khi Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới yêu cầu chuyển hướng trọng tâm từ KHHGĐ sang Dân số và Phát triển, với nhiệm vụ và yêu cầu lớn hơn.

Ông Cao Đức Cường, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Bình Thuận cho biết, hiện nay chưa có hướng dẫn cụ thể chung trong cả nước khi sáp nhập TTDS vào TTYT huyện. Do đó, nhiều tỉnh, thành phố sẽ thành lập mỗi nơi một kiểu: Nơi thì thành lập Phòng Dân số trong TTYT, nơi sẽ thành lập Khoa, nơi sẽ thành lập gộp mảng Dân số vào chung với mảng khác.

Theo ông Cường, cần có một mô hình cụ thể cho mô hình ở tuyến huyện. Ông chia sẻ: Công tác y tế thường thấy kết quả ngay trước mắt trong khi đó, công tác dân số phải 5-10 năm, thậm chí dài hơn mới có kết quả. “Nếu Giám đốc TTYT quan tâm đến công tác dân số thì mới phát triển mạnh được, nếu không sẽ không hoàn thành nhiệm vụ. Công tác dân số hiện nay chuyển từ KHHGĐ sang Dân số và Phát triển, công việc nhiều mà bộ máy tổ chức cán bộ như thế này không biết có hoàn thành được nhiệm vụ không?”, ông Cường băn khoăn..

Còn tại Hà Tĩnh, trong buổi làm việc bàn về Đề án sáp nhập của ngành y tế cuối tháng 5 vừa qua, ông Đặng Quốc Khánh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo: Sáp nhập ngành Y tế ở Hà Tĩnh cần tinh gọn, hiệu quả và không gây xáo trộn. Tại cuộc họp, phần lớn các đại biểu đều đồng ý với việc sáp nhập. Tuy nhiên, các ý kiến chưa thống nhất về mô hình cấp huyện trực thuộc ngành y tế quản lý hay UBND huyện quản lý. Trong khi đó, theo ông Lê Ngọc Châu, Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh thì nêu quan điểm là nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cung cấp cho người dân, do đó mô hình quản lý ngành dọc sẽ hiệu quả hơn.

Cũng như nhiều Giám đốc TTDS tuyến huyện khác, rất trăn trở với công tác dân số, ông Nguyễn Kim Bảng - Giám đốc TTDS huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An cho rằng: Để hoạt động hiệu quả sau khi sáp nhập, phải tạo được vị thế rất rõ của công tác dân số trong bộ máy tổ chức của TTYT cấp huyện. Do đó, khi sáp nhập phải bố trí cho được Giám đốc TTDS ít nhất là Phó Giám đốc TTYT phụ trách lĩnh vực dân số. Đồng thời phải ưu tiên rành mạch nguồn kinh phí dành cho hoạt động dân số, vì theo ông Bảng TTYT có 3 nhiệm vụ chính, trong đó dự phòng và dân số được cấp kinh phí hoạt động, còn khám chữa bệnh tự trang trải kinh phí. “Nếu không phân định rõ ràng sẽ dễ vận dụng sử dụng kinh phí không đúng, và thực tế sáp nhập hiện nay nhiều Giám đốc TTYT đang phải gồng mình tập trung lo việc khám chữa bệnh, chưa quan tâm thực sự đến công tác dân số”, ông Bảng nói.

Giữ nguyên trạng bộ máy làm dân số là rất cần thiết

Giữ nguyên trạng bộ máy làm dân số là mong mỏi của tất cả những người làm công tác Dân số. Chính vì vậy, ở một số địa phương, lãnh đạo Chi cục DS-KHHGĐ đã tham mưu cho lãnh đạo Sở Y tế và UBND tỉnh giữ nguyên trạng được bộ máy dân số khi sáp nhập vào TTYT huyện.

Trong buổi làm việc với các nhà báo của CLB Nhà báo về vấn đề dân số của Hội Nhà báo Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Quảng Ninh cho biết: Từ 1/7/2018, Quảng Ninh đã sáp nhập nguyên trạng TTDS vào thành một Phòng trong TTYT tuyến huyện, viên chức dân số xã về Trạm Y tế xã. Tuy nhiên, đến nay toàn bộ TTDS thành Phòng Dân số nhưng chưa có hướng dẫn bổ nhiệm lãnh đạo Phòng, nguyên Giám đốc và Phó Giám đốc TTDS vẫn chưa có chức danh để hoạt động tại Phòng mới ở TTYT. Bà Bình cho biết, hiện nay Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh đang tổ chức các đoàn công tác kiểm tra, giám sát xem sau khi TTDS sáp nhập về TTYT và cán bộ viên chức xã về Trạm Y tế xã có khó khăn, vướng mắc gì không để tham mưu cho lãnh đạo tỉnh tháo gỡ.

Tại Thái Bình, ông Tô Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết: “Đề án sáp nhập này đã được Sở Y tế thống nhất với Sở Nội vụ và trình UBND tỉnh. Toàn tỉnh sẽ thống nhất một mô hình đó là TTYT có 3 phòng và 5 khoa, trong đó, có Phòng Dân số truyền thông giáo dục sức khỏe. Vì dân số là một mảng có tính đặc thù, nên ngành Y tế tỉnh Thái Bình đã thống nhất sau khi sáp nhập Giám đốc TTDS sẽ làm Phó Giám đốc TTYT”. Ông Quang cho hay, các cán bộ, cộng tác viên dân số cũng có nhiều băn khoăn và lo lắng khi sáp nhập vào với hệ thống y tế thì vị trí, công việc của nhiều cán bộ cũng có sự thay đổi. Tuy nhiên, ông Quang cho rằng với việc giữ được nguyên trạng bộ máy làm công tác dân số, việc sáp nhập trên sẽ giúp cho công tác y tế, dân số sẽ hỗ trợ nhau tốt hơn, góp phần nâng cao chất lượng dân số trong tỉnh.

Hà Thư