Sau lũ, chạy… hà bá

Người dân ở xóm 3, thôn Bắc (xã Nhân Trạch, Bố Trạch) đang sống yên bình bên bờ biển mấy chục năm qua, vậy mà chỉ chưa đầy 1 tuần trong đợt lũ lịch sử đầu tháng 10, nước biển bỗng dưng “nuốt” đất, đe dọa trực tiếp đến đời sống người dân và đã “nuốt chửng” 13 hộ…

 

Nằm nghe sóng vỗ mà run

 

Con đường dọc xóm đã bị biển nuốt. Ảnh: V.Q

 

“Cứ tưởng mọi chuyện diễn ra bình thường. Mấy năm nay thấy có hiện tượng biển lấn, bà con trong xóm nhỏ này đã gom góp tiền của gia đình để đúc bi chắn sóng, rứa mà chưa đầy 1 tháng, biển đã “nuốt” gần hết xóm này. Với đà này chắc mấy bữa nữa căn nhà của ông nội tôi để lại chắc cũng bị nuốt mất thôi!”.   Ông Hồ Thanh Hòa (xóm 3, thôn Bắc, Nhân Trạch, Bố Trạch)

Căn nhà của ông Hồ Thanh Hòa (SN 1948) ở xóm 3, thôn Bắc để lại cho con út là Hồ Thanh Hải sinh sống. Sau nhiều năm tích góp, vợ chồng anh Hải xây được căn nhà mới, vào ở được khoảng 2 năm thì nước biển đã kéo mất cái nhà bếp. Tất cả diễn ra với tốc độ chóng mặt khiến nhiều người dân ở đây trở tay không kịp.

 

Khi căn nhà cấp 4 của gia đình chị Hồ Thị Nga (SN 1981) bị “biển lấn” còn cách 1m, vợ chồng chị xin được ông bà ngoại khoảng 10m²đất để cắm lán ở tạm chờ các phương án di dời. Vậy mà, “chiều đó, khi di chuyển được đồ đạc lên nhà ngoại thì ngay trong đêm, 2/3 căn nhà đã bị nước biển cuốn đi”, chị Nga kể lại trong sự bàng hoàng.

 

Cũng như hoàn cảnh chị Nga, gia đình chị Lê Thị Phương (SN 1976) cũng đang sống trong sự lo âu, nơm nớp mất nhà lúc nào không biết. Chồng chị Phương làm nghề đi biển, tiền bạc có hay không cũng phụ thuộc vào con nước ngoài biển xanh sâu thẳm kia. Bản thân chị ở nhà chạy chợ buôn bán, vợ chồng tích góp 15 năm, vay mượn thêm bà con anh em lối xóm dựng nên căn nhà khoảng 130 triệu đồng.

 

Trong khi đang “nỗ lực” hoàn thành căn nhà thì hà bá vẫy vùng cách móng nhà chị chừng 2m. Việc hoàn thiện căn nhà phải ngừng lại và vợ chồng “ngày cầu trời, đêm khấn phật” xin hà bá tha cho. “Hiện tại, chưa có chỗ nào để ở nên gia đình vẫn phải tá túc trong căn nhà này. Cả đêm vợ chồng nằm ôm nhau bên miệng hà bá nghe sóng vỗ mà run”, chị Phương cho biết.

 

Người dân điêu đứng nạn bồi lấp và sạt lở

 

Ông Hòa và căn nhà con trai mình bên mép sóng. Ảnh: V.Q

 

Không chỉ những hộ ở thôn Bắc, xã Nhân Trạch, đang đối diện với những hiểm nguy từ việc xâm thực của nước biển đe dọa đến tài sản, tính mạng, mà những làng ven sông ở các huyện Lệ Thủy, Tuyên Hóa, Quảng Trạch... cũng như vậy.

 

Thôn Lục Sơn, xã Trường Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ là một trong những địa phương xảy ra hiện tượng sạt lở nặng. Ở đây có con sông Kiến Giang chảy qua và từ ngày 16/10, sau lũ đợt 1 đã xảy ra tình trạng sạt lở nghiêm trọng. Cả thôn có 55 hộ dân với trên 200 nhân khẩu đang đối mặt với nguy cơ mất đất sản xuất vì đã có 8ha đất sản xuất nông nghiệp và 12ha đất bồi bãi bị nhấn chìm xuống dòng sông Kiến Giang...

 

Ông Võ Hữu Hiến - Trưởng thôn Lục Sơn cho biết: “Đất nông nghiệp đã bị sông Kiến Giang nuốt đợt lũ vừa rồi là một trong những diện tích đất sản xuất cho năng suất cao. Mất đất sản xuất đã đành, nếu cứ đà này, chắc rằng thời gian tới, những căn nhà kiên cố của các hộ dân sống dọc đoạn sông này sẽ biến mất...”.

 

Không chỉ những vùng ven sông, hiện tượng “sa mạc cát” tồn tại ở nhiều vùng trong toàn tỉnh. Trước giờ, ở những vùng đất cát pha, toàn bộ đất nông nghiệp bị phủ cát trắng xóa sau lũ là điều bình thường nhưng đối với những vùng cao như xã Cao Quảng (Tuyên Hóa) bị phủ cát là điều hiếm thấy. Ông Nguyễn Tri Phương, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Tuyên Hóa cho biết: “Tình trạng cát bồi lấp đồng ruộng sau hai trận lũ vừa qua diễn ra ở hầu khắp các xã trong huyện, trong đó chủ yếu tại hai xã Cao Quảng và Châu Hóa. Nhiều nơi cát dày 0,5-0,7m. Huyện chỉ đạo các xã động viên người dân đào cát vun thành đống để có đất sản xuất nhưng cũng chưa làm được bao nhiêu vì cát quá dày mà người dân cũng đã kiệt sức qua hai trận lũ lớn”.

 

Cần sớm có phương án di dời dân…

 

Ông Lê Thiệu – Trưởng thôn Bắc, xã Nhân Trạch cho biết: “Việc 13 hộ dân của thôn đã và đang bị đe dọa bởi nạn biển lấn, chúng tôi đã đề nghị xã, huyện và tỉnh sớm kiểm tra xem xét và có kế hoạch di dời để ổn định đời sống cho bà con. Tuy nhiên hơn 1 tháng nay, mọi việc dậm chân tại chỗ. Cũng đã có nhiều đoàn ở các cấp về kiểm tra khảo sát nhưng các hộ dân vẫn từng ngày “thoi ngóp” chờ cấp trên giải quyết”.

 

Việc di dời dân là việc cấp thiết, người dân thôn Bắc bỏ nhiều tiền của để đúc bi, tự làm kè chắn sóng xung quanh nhà mình nhưng thực tại, nước biển đã lấn quá sâu và không còn đủ khả năng để chống lại, mà chỉ cầm cự để tìm kiếm nơi ở mới. Do vậy ý kiến đề xuất của ông trưởng thôn là vấn đề cấp bách mà lãnh đạo tỉnh Quảng Bình cần sớm giải quyết để những người dân an cư và lạc nghiệp trên vùng đất mới, không còn lo lắng cho tài sản, tính mạng của mình trước miệng hà bá này...

 

 

Vĩnh Quý