Tác giả Lý Tứ - người dành 30 năm nghiên cứu Phật đạo

Trong hai năm 2019 - 2020, ông cho xuất bản 4 đầu sách: Vô đối môn, Phật giáo và Thiền, Tâm pháp và Anh lạc luận 1. Ông có thể chia sẻ nét riêng biệt của các tác phẩm?

Về bốn đầu sách đã được cấp phép xuất bản năm 2019-2020, mỗi đầu sách có một số nét riêng và phục vụ cho một số đối tượng chính, nhưng cùng có một mục đích chung, đó là giúp những người hữu duyên có thể tìm thấy an vui trong lao động, học tập cũng như tạo dựng một đời sống thanh thản, nhằm giúp cân bằng giữa vật chất và tinh thần trong cuộc sống.

Cuốn Vô đối môn, tôi viết dưới dạng hỏi đáp. Nhằm phục vụ cho những người bắt đầu tìm hiểu Phật pháp. Vì thế, các câu hỏi đáp trong đó nâng dần từ thấp lên cao, từ dễ đến khó, từ cạn đến sâu!

Cuốn Phật giáo và Thiền, tôi viết dưới dạng giáo trình dạy và học. Nhằm phục vụ cho những người nghiên cứu chuyên sâu về Phật đạo. Cuốn sách này, hệ thống hoá giáo trình dạy và học, giải thích một số khái niệm quan trọng, cũng như giúp người đọc nhận ra thế nào là hệ thống giáo dục của Phật đạo!

Cuốn Tâm pháp, tôi viết dưới dạng tiểu thuyết cổ trang, phần lớn các nhân vật trong dó đều hư cấu. Cuốn sách này dễ đọc, dễ hiểu, mang đậm chất văn chương, nhằm giúp người đọc tiếp cận Phật pháp một cách nhẹ nhàng, có thể ứng dụng Phật đạo trong nhiều hoàn cảnh khác nhau từ đó ham thích văn hoá đọc. Và tôi cũng muốn giới thiệu đến người đọc nghệ thuật khai thị, nghệ thuật dẫn tâm, đây là hai bộ môn nghệ thuật giúp người học mau chóng thành tựu điều mình đang học mà không cần đến kiến thức hàn lâm! Phật giáo gọi hai bộ môn này là "trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật"!

Cuốn Anh lạc luận gồm hai tập là hai cuốn sách tổng hợp các bài viết của tôi từ năm 2010 đến 2018. Hai cuốn sách này triển khai rất nhiều chủ đề của Phật đạo, nó giống như một bộ tự điển bách khoa Phật giáo. Người đọc có thể tìm thấy hầu hết các chủ đề Phật pháp trong đó.

Ông nhận định thế nào về văn hoá đọc của giới trẻ hiện nay? Và đặc biệt về "thế giới sách viết về Phật đạo" hiện thời?

Trong những năm gần đây, theo đánh giá chủ quan của tôi, giới trẻ chú trọng nhiều đến văn hoá đọc hơn những năm cuối thế kỉ 20 và thập niên đầu thế kỉ 21. Có lẽ sau những choáng ngợp từ thế giới ảo trên mạng internet, những người trẻ bắt đầu tìm lại các giá trị văn hoá từ thế giới thật đó là sách giấy cùng văn hoá đọc. Hình như hiện nay giới trẻ thích thú và tìm thấy giá trị đích thực của bản thân khi cầm trên tay một cuốn sách bổ ích hơn là mang trên vai một túi xách đựng máy tính giống như hồi cuối thể kỉ 20.

Về "thế giới sách viết về Phật đạo", theo tôi hiện nay rất đa dạng và phong phú, có lẽ do công nghệ in ấn và chính sách tự do tôn giáo của nhà nước. Tuy nhiên, theo nhận xét chủ quan của mình, phần lớn sách Phật giáo chỉ viết nhiều về văn hoá Phật giáo, dạy người tu thiền, học Phật để trở thành một người có đạo đức... hơn là các loại sách giúp người đọc ứng dụng để thành tựu các cấp học trong Phật đạo như mục tiêu mà Phật đạo đề ra.

Hệ thống giáo dục luôn có những thước đo, barem đánh giá về trình độ, năng lực người đọc. Vậy theo ông, dựa trên tiêu chí đánh giá một người nào đó có thành tựu trong Phật đạo? Và thành tựu ở mức độ nào?

Để đánh giá trình độ, năng lực của người học, Phật đạo có nhiều công cụ đo lường cũng như barem đánh giá. Những tiêu chí đánh giá này đều dựa vào bốn cấp học của Phật đạo là tứ đế.

Người hoàn thành cấp khổ đế, phải giảm thiểu đến mức thấp nhất hoặc tịch diệt hẳn 8 món khổ nhân sinh như đã trình bày ở câu hỏi số một!

Người hoàn thành cấp học tập đế, phải giảm thiểu đến mức thấp nhất hoặc tịch diệt hẳn bốn món phiền não trụ địa đồng thời muội lược mười kiết sử cũng như thành tựu đạo quả vô lậu (không mê mờ)!

Người hoàn thành cấp học diệt đế, nhất định phải thành tựu đạo quả giải thoát bất động, thấy bổn tâm và bổn tánh, ta quen gọi là "minh tâm kiến tánh"!

Người hoàn thành cấp học đạo đế, phải thấu suốt tất cả các Tam muội môn và Giải thoát môn của Phật đạo, ta quen gọi là thành tựu nhất thiết trí. Người học xong đạo đế trở thành Đẳng Giác Bồ Tát, tức chứng điều Phật chứng, biết điều Phật biết, thấy điều Phật thấy. Do thành tựu những điều đã nêu, người này khi tuyên thuyết về Phật pháp nhất định không còn mắc sai lầm!

Ông có lời nhắn gì với độc giả khi đọc tác phẩm của mình?

Sách Phật giáo dù viết ở dưới bất kì hình thức nào, cũng mang trong nó nội dung của sách giáo khoa. Vì thế, khi đọc sách Phật giáo, ngoài việc tăng trưởng kiến thức, phải biết dùng kiến thức đó để ứng dụng nhuần nhuyễn vào đời sống sau khi tư duy thấu đáo. Chỉ khi nào kiến thức được ứng dụng nhuần nhuyễn vào đời sống thì kiến thức đã học mới có cơ may biến thành trí tuệ!

Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Vân Đài (thực hiện)