Tai nạn thương tâm ở Tam Đảo: Làm thế nào để đổ dốc an toàn?

Những vụ tai nạn thảm khốc khi xe xuống dốc bị mất phanh

Hiện trường vụ tai nạn xe chở học sinh cấp 3 Hải Phòng gặp nạn ở Tam Đảo. Ảnh: CTV

Khoảng 8 giờ30 ngày 8/6 tại địa phận xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, xe ô tô du lịch BKS 15B-012.84 loại 45 chỗ chở 38 học sinh cùng 3 phụ huynh, 1 giáo viên chủ nhiệm chạy từ Tam Đảo trở về đến km 19 500 trên quốc lộ 2B thì bất ngờ mất phanh và lao vào vách núi.

Cú tông mạnh đã làm 2 phụ huynh ngồi trên xe bị tử nạn tại chỗ, khoảng 10 học sinh bị thương được đưa đi cấp cứu tại BVĐK Vĩnh Phúc.

Kết quả kiểm tra hiện trường cho thấy, đoạn đường xảy ra tai nạn là đoạn đường đèo có độ dốc lớn và bề ngang rất hẹp. Người dân địa phương sống gần khu vực cho biết, điểm xảy ra vụ tai nạn này từng có rất nhiều phương tiện đi qua bị va quệt, tai nạn do đặc tính hiểm trở của lối đi; các lái xe, đặc biệt lái xe từ các tỉnh lạ khi đi qua đây nếu không có kinh nghiệm rất dễ bị mất lái.

Trường hợp xảy ra các vụ tai nạn nghiêm trọng khi xe đổ dốc do mất lái không phải là hiếm.

Hiện trường vụ tai nạn xe khách thương tâm vừa xảy ra tại Lào Cai.

Vào tối 3/3, tại Quốc lộ 4D, tỉnh Lào Cai đã xảy ra vụ tai nạn lật xe khách kinh hoàng làm một người tử vong và 20 người bị thương.

Nguyên nhân vụ tai nạn lật xe khách xảy ra tại Lào Cai tối ngày 3/3 được xác định là do xe mất lái, băng qua rào chắn của đường và lao xuống vực với độ sâu 52 mét.

Mất phanh được cho là nguyên nhân của nhiều vụ tai nạn khi xe đổ dốc

Tháng 8/2016, vụ tai nạn kinh hoàng, để lại hậu quả nghiêm trọng khi chiếc xe khách chở gần 50 người từ Nha Trang đi Đà Lạt xuống đèo trên tỉnh lộ 723 (đoạn qua địa phận xã Đa Nhim, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng), thì đột ngột bị mất phanh. Chỉ vài phút sau, chiếc xe lao vào vách núi. Tài xế, phụ xe và một nữ hành khách thiệt mạng tại chỗ.

Cũng tại khu vực này, ngày 19/6/2016, xe khách 47 chỗ của Công ty du lịch Lê Mỹ đang đổ đèo Prenn, hướng từ Đà Lạt về TP.HCM, bất ngờ tông vào một công nhân làm việc trên đường, rồi tiếp tục tông vào mạn trái một ô tô 29 chỗ khác đang lên đèo. Sau cú va chạm, xe Lê Mỹ trôi tự do chừng 20m, lật nghiêng. Nam công nhân và 6 hành khách tử vong, hàng chục người bị thương.

Xe nào cũng có thể bị mất phanh

Một số tài xế Việt đang thiếu kỹ năng lái xe đường đèo.

Theo các chuyên gia ô tô, mất phanh thường xảy ra với những xe chạy đường đồi núi, địa hình hiểm trở, là một trong những sự cố kỹ thuật cực kỳ nguy hiểm, dễ gặp khi liên tục phải xuống những con đèo dài vài chục km.

Mất phanh được cho là nguyên nhân chính của nhiều vụ tai nạn khi xe đổ dốc, tại các cung đường đồi núi, gây ám ảnh cho những hành khách đi ô tô và người tham gia giao thông trên đường.

Nói về vấn đề này, một lái xe kinh nghiệm hơn 30 năm chạy đường trường tại Công ty Vận tải Hành khách Hà Nội cho Vietnamnet biết, hiện tượng ô tô mất phanh chủ yếu xảy ra khi xe đổ dốc.

Trước hết, đó là do lái xe không về số thấp. Khi đổ dốc với số cao, tốc độ xe sẽ lớn, tài xế phải dùng phanh liên tục để giảm tốc độ. Đối với các xe dùng phanh thủy lực thì việc đạp phanh kéo dài, sẽ xảy ra hiện tượng cháy phanh và mất tác dụng.

Khi bị mất phanh, tốc độ xe tăng rất cao khiến lái xe không thể về số thấp được. Lúc này, xe sẽ lao tự do và tay lái rất nhẹ nên xe bị chao đảo, không thể điều khiển được theo ý mình. Nếu xe bị lấn ra phía taluy âm thì lao xuống vực, còn lao sang taluy dương thì đâm vào vách núi, kết cục là tai nạn thảm khốc xảy ra.

Dù xe số tự động, nhưng vẫn có chế độ số thể thao, số tay hay số bán tự động. Ứng dụng chế độ số thể thao có ảnh hưởng rất lớn đến sự an toàn khi đi đường dốc hay đổ đèo. Khi leo dốc, xe có thể tự sang số, nhưng khi xuống dốc, xe lao nhanh theo quán tính, hộp số sẽ lên số cao, không còn khả năng hãm động cơ.

Nếu không sử dụng số thể thao, tài xế buộc phải đạp phanh để hãm tốc. Phương án này không cho hiệu quả tối ưu, mà ngược lại, để phanh làm việc trong tình trạng khắc nghiệt liên tục, dễ bị cháy, hoặc mất tác dụng hệ thống thủy lực.

Với xe số sàn cũng tương tự. Nếu đổ dốc ở số 3 trở lên rất nguy hiểm, vì lúc đó tốc độ máy kết hợp với quán tính sẽ đẩy tốc độ xe tăng thêm ít nhất 40% so với bình thường. Với số cao, xe sẽ lao đi với tốc độ lớn và sẽ rất khó chuyển về số thấp ngay. Điều này cũng khiến người lái phải sử dụng phanh liên tục và kết cục cũng giống như xe số tự động.

Ngoài ra, tình trạng mất phanh xe cũng xảy ra, khi hệ thống phanh không đạt tiêu chuẩn an toàn, không được kiểm tra, bảo dưỡng, thay thế định kỳ. Điều này sẽ khiến má phanh có thể bị mòn nhiều, bị trơ, thiếu dầu thủy lực, hoặc hệ thống đường ống dầu phanh bị rò rỉ,...

Chủ quan, quá tự tin vào tay lái và phanh ô tô, khi qua đèo, dốc hiểm trở cũng là lỗi hay gặp ở các bác tài.

Phải chọn tốc độ an toàn khi vận hành đường đèo dốc với số thấp và sử dụng chân phanh nhẹ nhàng để giảm tốc, đấy là lời khuyên của các tay lái dày dạn kinh nghiệm, nhằm tránh gây ra những tai nạn kinh hoàng.

Kinh nghiệm lái xe khi đổ đèo, dốc

Trước hành trình

Đường đèo luôn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nên khi chuẩn bị di chuyển ở những cung đường này, bạn cần kiểm tra kỹ càng các bộ phận của xe như má phanh tránh quá mòn, lốp xe không được rạn nứt để có độ bám đường tốt nhất; đặc biệt, tuyệt đối không thay đổi hiện trạng xe của nhà sản xuất. Việc thay đổi kết cấu, bổ sung, độ thiết kế sẽ khiến xe mất khả năng bảo đảm an toàn như nhà sản xuất đã trang bị.

Khi đổ đèo

Lái xe đổ đèo thường nguy hiểm hơn khi lên dốc vì theo quán tính xe, trọng lượng càng cao, tốc độ xuống dốc càng nhanh. Khi đổ đèo, bạn nên quan tâm đến địa hình, thời tiết và lưu lượng xe cùng tham gia giao thông để có những tính toán hợp lý nhất. Tài xế hãy điều khiển xe với sự chủ động về tốc độ.

Để xuống đèo, dốc an toàn, ta nên tùy độ dốc thực tế của con dốc, tình trạng địa lý, tình trạng địa hình, tình trạng tham gia giao thông mà quyết định sẽ để cần số ở vị trí nào. Tốc độ an toàn của xe số sàn khi xuống dốc là tốc độ mà người lái vẫn làm chủ được khi xuống dốc mà ít phải dùng phanh – xuống dốc bằng ga là chủ yếu.

Xe số sàn

Khi lên dốc với xe số sàn bạn nên về số thấp nhất lúc ban đầu để xe có đà và sức kéo tốt nhất. Việc lái xe số sàn khi lên dốc sẽ không tránh được việc phải đề-pa. Lưu ý khi đề-pa, tài xế muốn xe không bị trôi dốc nên kéo phanh tay để cố định xe. Sau đó tiến hành nhả chân côn đến gần hết và dừng lại kết hợp với việc đệm ga nếu thấy đầu xe nhấc lên thì tiến hành nhả phanh tay xe sẽ lên dốc từ từ và hiệu quả.

Về số 1 khi lên dốc và số 2 khi xuống dốc khi lái xe số sàn.

Đối với xe số sàn khi đổ đèo, bạn cũng nên về số thấp nhưng đừng thấp quá xe sẽ bị “gằn” máy, chỉ nên về số 2 xe sẽ được giữ mức an toàn. Khi đổ đèo, bạn tuyệt đối tránh sử dụng phanh, trừ những trường hợp khẩn cấp. Tài xế nên đệm ga để tốc độ luôn trong tầm kiểm soát.

Xe số tự động

Với xe số tự động khi lên dốc, việc bạn chỉ cần làm là để cần số ở vị trí D và tiến hành lái xe như bình thường. Dựa vào tốc độ di chuyển, hộp số sẽ chuyển tới số thích hợp. Theo các chuyên gia, lái xe khi lên dốc không cần di chuyển quá nhiều cần số ở vị trí 2,3 hoặc L mà việc này hộp số sẽ tự điều tiết một cách hợp lý.

Nếu bạn muốn đỗ xe lại khi đang lên dốc: bật xi nhan xin đường, lái xe về bên vệ đường, nhả ga, chuyển chân phải sang đạp phanh, khi xe dừng hẳn thì kéo phanh tay, chuyển cần số về vị trí P và chèn bánh xe để giảm áp lực cho phanh.

Sử dụng số hợp lý với xe số tự động.

Khi xuống dốc với xe số tự động, tuyệt đối không được tiết kiệm nhiên liệu với việc thả trôi xe và sử dụng phanh. Lúc này, bạn không được giữ ở số D vì theo quán tính xe sẽ trôi rất nhanh và phải sử dụng phanh thường xuyên là không hề tốt.

Bạn nên về số 3 kết hợp với việc rà phanh nhẹ, chỉ nhấn nhả phanh chứ không được liên tục rà phanh sẽ sinh nhiệt. Sau đó, bạn nên di chuyển ở tốc độ không quá 40 km/h.

Trên đây là những kinh nghiệm, kỹ năng cần thiết cho mỗi tài xế. Nhưng để đảm bảo an toàn, quan trọng nhất vẫn là ý thức và sự cẩn trọng của mỗi lái xe.

K.N (th)