Thiếu sự hổ thẹn, những hành vi này vẫn còn

Một người đàn ông vô tư phóng uế ngay bên lề đường Lê Trọng Tấn, Hà Nội. Ảnh: TL

Vô tư tiểu tiện, xả thải giữa ban ngày

Hành vi vệ sinh cá nhân (đại tiện, tiểu tiện) không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng đã được “y án” mức xử phạt tiền là từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng, tại Nghị định 155 năm 2016 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Chế tài xử phạt hành vi phóng uế bừa bãi không những là biện pháp bắt buộc người dân phải làm chủ về ý thức, hành vi vệ sinh cá nhân, mà còn là cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng mạnh tay xử lý, góp phần chung tay xây dựng nếp sống văn minh, hiện đại, đặc biệt là tại các nơi tập trung đông dân cư, có nếp sống văn minh như TP Hà Nội. Tuy nhiên, trên thực tế, hơn 2 năm Nghị định đi vào cuộc sống, thực trạng phóng uế bừa bãi tại các khu dân cư, nơi tập trung đông người vẫn không thuyên giảm.

Bà Đặng Thị Hà (53 tuổi, ở Định Công, Hoàng Mai) bức xúc: “Tiểu tiện rất tuỳ tiện, rất vô tư, thậm chí là tiểu tiện giữa ban ngày và ngay tại lề đường. Không khó để bắt gặp những hành động thiếu văn minh này. Đáng buồn là có cả những người đi ôtô, trông rất lịch sự và đàng hoàng. Đơn cử như cách đây ít hôm, đi qua con phố Lê Trọng Tấn tôi cũng bắt gặp một người đàn ông quay mặt vào gốc cây trên vỉa hè vô tư phóng uế, bên cạnh người đàn ông này là chiếc xe ôtô đang đỗ trái phép dưới lòng đường. Trong khi đó, đường Lê Trọng Tấn lại là tuyến đường đô thị kiểu mẫu đầu tiên của Hà Nội. Tôi tự hỏi, tại sao ý thức của người đàn ông này lại kém đến vậy?”.

Là công nhân vệ sinh môi trường chịu trách nhiệm vệ sinh tại nhà vệ sinh công cộng, trước cổng Công viên Thống Nhất (Hà Nội), bà N.T.T (56 tuổi, ở Khâm Thiên) chia sẻ: “Tôi là công nhân vệ sinh, chịu trách nhiệm dọn dẹp ở đây, không có nhà vệ sinh bẩn hay nhà vệ sinh không thể sử dụng. Nhưng người vô ý thức thì cũng không hề ít, họ không phải là xe ôm, người vận chuyển hàng, mà có cả những người đi ôtô, người say xỉn. Họ vô tư phóng uế ngay bên cạnh lối ra vào nhà vệ sinh, mà họ chủ yếu thực hiện vào thời điểm tôi hết giờ làm hoặc vào giờ nghỉ trưa. Có những buổi sáng quay trở lại công việc thường nhật mà phải chịu những mùi xú uế rất khó chịu, thực sự bức xúc vô cùng”.

Xử phạt phóng uế chỉ là phần “ngọn”?

Nhiều ý kiến thẳng thắn cho rằng, để xử lý triệt để hành vi phóng uế bừa bãi tại nơi công cộng, nơi đông người thì sự vào cuộc của chính quyền cơ sở và lực lượng chức năng chỉ là điều kiện đủ, mà sự cần thiết hơn cả vẫn là ý thức của từng người dân. Bởi có xử phạt, có mạnh tay đến cùng mà người phóng uế không biết sự hổ thẹn, không biết sự văn minh thì có xử phạt đến mấy, cũng khó để “dẹp bỏ” hoàn toàn. Tuy nhiên, không vì thế mà “nới lỏng” kỷ cương phép nước, không ít ý kiến cho rằng, cần công khai danh tính những người vi phạm về hành vi thiếu ý thức, thiếu văn minh này. Bên cạnh đó, cần khen thưởng cho những cá nhân trực tiếp ghi được hình ảnh xấu này. Bởi, xử phạt chỉ như bẻ phần “ngọn” của vấn đề. Một trong những vấn đề được coi là cốt lõi là cần đáp ứng đầy đủ nhu cầu con người về nhà vệ sinh công cộng. Không có nhà vệ sinh để đáp ứng nhu cầu con người thì việc mạnh tay xử phạt hoàn toàn không thấu tình đạt lý.

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, PGS.TS Lưu Đức Hải, nguyên Chủ nhiệm khoa Môi trường (ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng: “Trong bối cảnh Việt Nam hoà nhập với thế giới và ý thức của cộng đồng đối với vấn đề vệ sinh môi trường chưa cao, thì Nghị định 155 của Chính phủ ra đời là kịp thời, cần thiết. Việc phóng uế bừa bãi tại khu vực đô thị không những gây mất mỹ quan đô thị, mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Vì vậy, hành vi phóng uế không thể xử lý bằng những chế tài mạnh như xử lý hình sự, thì cũng phải tăng cường xử phạt bằng kinh tế”.

PGS.TS Lưu Đức Hải nhấn mạnh: “Tôi thấy trong nghị định có điểm xử phạt phóng uế nơi công cộng là có thể dễ dàng thực hiện và thực hiện được ngay. Tuy nhiên cần có một số điều kiện. Thứ nhất, cần có cơ sở hạ tầng đầy đủ để đáp ứng nhu cầu của con người, như muốn đi vệ sinh thì phải có nhà vệ sinh, nhà vệ sinh phải được bố trí hợp lý, mật độ và khoảng cách các nhà vệ sinh cũng phải phù hợp với việc đi lại của cư dân. Nói chung, để hạ tầng kỹ thuật thuận tiện thì chính quyền cần có quy hoạch và tham vấn người dân về quy hoạch đó. Thứ hai, phải tổ chức tuyên truyền mang tinh chất sâu rộng đến tất cả các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những đối tượng còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Tuyên truyền không chỉ riêng khu vực thành phố, nơi tập trung đông dân cư, mà còn phải tuyên truyền trên phạm vi cả nước. Phải tuyên truyền rộng rãi đến từng người, từng nhà trước khi mạnh tay xử phạt. Thứ ba là phải bố trí bảng chỉ dẫn, biển thông báo vệ sinh công cộng đầy đủ, lắp đặt ở những nơi dễ thấy dễ nhìn. Điều cuối cùng mà tôi muốn nhấn mạnh để xử lý triệt để câu chuyện phóng uế bừa bãi thì không chỉ trông chờ vào ý thức người dân, mà các cơ quan bộ ngành liên quan phải vào cuộc đồng bộ, từ tuyên truyền đến tăng cường kỷ cương, kỷ luật”.

Bảo Loan