Thực hành dinh dưỡng trong dự phòng và điều trị rối loạn mỡ máu
Nếu không được kiểm soát, rối loạn mỡ máu có thể dẫn đến nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm khác, đặc biệt là các bệnh tim mạch. Để dự phòng và điều trị tình trạng này, dinh dưỡng đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm kiểm soát nồng độ lipid trong máu và duy trì sức khỏe tổng thể.
Dinh dưỡng giúp dự phòng và kiểm soát rối loạn mỡ máu
Rối loạn mỡ máu bao gồm tăng triglyceride, tăng cholesterol, tăng LDL và giảm HDL máu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể dẫn đến xơ vữa động mạch , tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ tim.
ThS. Đào Thu Trang, Khoa Dinh dưỡng và Tiết chế, Bệnh viện Phổi Trung ương.
Rối loạn mỡ máu do nhiều nguyên nhân:
- Nguyên nhân nguyên phát thường liên quan đến chất di truyền.
- Nguyên nhân thứ phát của rối loạn mỡ máu chủ yếu đến từ chế độ ăn và lối sống chưa hợp lý, như tiêu thụ quá nhiều calo, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa. Ngoài ra, thói quen sử dụng các đồ uống có cồn, gây hại cho gan cũng dẫn đến tình trạng rối loạn mỡ máu.
Từ những nguyên nhân này, việc thay đổi chế độ ăn lành mạnh hoàn toàn có thể giúp dự phòng và kiểm soát tình trạng rối loạn mỡ máu thứ phát.
Chất béo: Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo, đặc biệt là các acid béo no là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng rối loạn mỡ máu.
Acid béo no có nhiều trong các loại mỡ, phủ tạng động vật có liên quan đến tăng nồng độ cholesterol máu và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Vì vậy, giảm bớt hàm lượng chất béo trong khẩu phần ăn hàng ngày, thay thế thành phần acid béo no (mỡ, phủ tạng động vật) sang acid béo chưa no (dầu thực vật, mỡ cá) có thể giúp kiểm soát nồng độ mỡ máu.
Nên tăng cường rau xanh trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp phòng ngừa và kiểm soát rối loạn mỡ máu.
Chất đạm: Tiêu thụ quá nhiều chất đạm nguồn gốc động vật có thể làm tăng cholesterol và các acid béo no - là hai yếu tố chính gây rối loạn mỡ máu. Ngược lại, chất đạm nguồn gốc thực vật, đặc biệt là các loại đậu đỗ giúp giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu và các bệnh tim mạch. Vì vậy, việc phân bổ hợp lý giữa lượng chất đạm động vật và đạm thực vật trong khẩu phần ăn hàng ngày là rất quan trọng.
Chất bột đường: Thay thế năng lượng từ chất béo trong khẩu phần bằng tinh bột có thể giúp kiểm soát nồng độ mỡ máu tốt hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý việc tiêu thụ quá nhiều tinh bột có thể dẫn đến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 . Vì vậy, năng lượng từ tinh bột không nên chiếm quá 60% năng lượng khẩu phần. Bên cạnh đó, lựa chọn các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp (ví dụ: gạo lứt, gạo xay dối,…) cũng có thể giúp giảm nồng độ cholesterol trong cơ thể, đặc biệt với người bệnh đái tháo đường.
Các vitamin và khoáng chất: Các chất chống oxy hóa có vai trò quan trọng trong chuyển hóa chất béo, giúp giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu. Một chế độ ăn nhiều chất chống oxy hóa có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch từ 20 – 40%. Vitamin C, vitamin E, caroten là các chất chống oxy hóa tự nhiên có thể tìm thấy trong nhiều thực phẩm như các loại rau củ quả, các loại hạt… Bổ sung các thực phẩm này có thể giúp dự phòng nguy cơ dẫn đến rối loạn lipid máu.
Quả bơ là một trong những nguồn cung cấp chất béo lành mạnh tốt cho người rối loạn mỡ máu.
Lưu ý chung về chế độ ăn giúp điều trị rối loạn chuyển hóa mỡ máu
Triệu chứng của rối loạn chuyển hóa mỡ máu thường không rõ ràng. Khi người bệnh thấy xuất hiện các triệu chứng, rối loạn mỡ máu có thể đã dẫn đến các bệnh lý phức tạp hơn như gan nhiễm mỡ , tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch,... Tuy nhiên, nếu người bệnh được phát hiện rối loạn mỡ máu thông qua khám sức khỏe định kỳ, bệnh lý này hoàn toàn có thể được kiểm soát thông qua thay đổi chế độ dinh dưỡng.
Đa phần các trường hợp rối loạn chuyển hóa mỡ máu đều do dinh dưỡng chưa hợp lý như chế độ ăn quá nhiều mỡ động vật, nhiều thức ăn chứa cholesterol, ít rau xanh, quả chín.
Vì vậy, người bệnh rối loạn lipid máu trong quá trình điều trị cần kết hợp giữa sử dụng thuốc, tập luyện thể dục thể thao thường xuyên và thay đổi chế độ ăn uống.
Khẩu phần nên cắt giảm lượng chất béo, tăng cường rau xanh, quả chín. Một chế độ ăn phù hợp có thể giúp người bệnh đạt được cân nặng lý tưởng, giúp chất béo từ thực phẩm được chuyển hóa và hấp thu hoàn toàn. Rau xanh và quả chín cũng là nguồn thực phẩm cung cấp lượng vitamin và khoáng chất dồi dào. Đây chính là các chất chống oxy hóa tự nhiên giúp loại bỏ lượng mỡ dư thừa trong cơ thể. Khi không có chất béo dư thừa, người bệnh sẽ dễ dàng hơn trong việc kiểm soát rối loạn mỡ máu.
Thay đổi chế độ ăn uống trong thời gian sớm nhất sẽ là biện pháp hữu hiệu giúp người bệnh tránh được nguy cơ mắc rối loạn mỡ máu hoặc các biến chứng nguy hiểm liên quan đến tình trạng này.
ThS. Đào Thu Trang
Đừng lầm tưởng gỏi cuốn là 'thần dược healthy': 4 nhóm người đại kỵ ăn đồ cuốn thường xuyên
Bệnh thường gặp - 21 phút trướcGĐXH - Các món cuốn từ rau sống, thịt và hải sản được nhiều người ưa chuộng nhờ cảm giác nhẹ bụng, ít ngấy. Tuy nhiên, không phải ai cũng nên ăn thường xuyên, đặc biệt là một số nhóm đối tượng có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe nếu sử dụng không đúng cách.
Nam sinh 19 tuổi bị 'bàn chân rủ', dáng đi biến dạng vì 1 thói quen nhiều người Việt đang mắc phải
Sống khỏe - 1 giờ trướcGĐXH - Nam thanh niên bất ngờ bị tê yếu chân, không thể gấp cổ chân, dáng đi biến dạng vì thói quen ngồi khoanh chân.
Người đàn ông phát hiện ung thư gan giai đoạn muộn thừa nhận 1 sai lầm nhiều người Việt mắc phải
Sống khỏe - 3 giờ trướcGĐXH - Người bệnh ung thư gan giai đoạn muộn biết mình mắc viêm gan B từ trước. Tuy nhiên, do lầm tưởng bệnh đã ổn định nên không duy trì theo dõi định kỳ.
Bé 14 tuổi suy tim rơi vào sốc tim nguy kịch từ 1 triệu chứng nhiều người Việt mắc phải
Mẹ và bé - 4 giờ trướcGĐXH - Từ những triệu chứng ban đầu giống cảm sốt thông thường, một bệnh nhi 14 tuổi nhanh chóng rơi vào tình trạng sốc tim nguy kịch do viêm cơ tim cấp.
5 loại thực phẩm 'đại kỵ' với thuốc huyết áp: Đừng để nhồi máu cơ tim gõ cửa
Sống khỏe - 5 giờ trướcGĐXH - Nếu không điều chỉnh 5 thói quen ăn uống dưới đây, hiệu quả của thuốc sẽ bị triệt tiêu, thậm chí làm gia tăng đột biến các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Người đàn ông 55 tuổi phát hiện ung thư amidan hiếm gặp từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua
Sống khỏe - 9 giờ trướcGĐXH - Người đàn ông được phát hiện ung thư amidan trái dù không có biểu hiện đau họng hay nuốt nghẹn. Người bệnh cho biết trước đó anh từng phẫu thuật ung thư xoang lê giai đoạn sớm.
Xu hướng lựa chọn DHA cho trẻ nhỏ: Không chỉ là hàm lượng, mà là chất lượng toàn diện
Sống khỏe - 9 giờ trướcTrong những năm gần đây, nhận thức của phụ huynh về vai trò của DHA đối với sự hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác của trẻ nhỏ ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố hàm lượng, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng chất lượng DHA mới là tiêu chí then chốt cần được quan tâm.
Nhìn 4 chỉ số này là biết sống thọ hay không: Không phải ai cũng để ý
Sống khỏe - 11 giờ trướcGĐXH - Tuổi thọ không hoàn toàn là chuyện "trời định". Các chuyên gia cho rằng, 4 nhóm chỉ số sau mới thực sự là thước đo quan trọng.
Người đàn ông 51 tuổi mắc cùng lúc 2 loại ung thư nguy hiểm từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua
Bệnh thường gặp - 1 ngày trướcGĐXH - Ho kéo dài, khó thở, đau ngực âm ỉ, người bệnh đi khám phát hiện đồng thời 2 khối ung thư trong lồng ngực và được phẫu thuật loại bỏ cả hai trong một lần.
Đàn ông vẫn 'khoái' 3 việc này sau tuổi 60 thường trường thọ hơn người khác
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Sau tuổi 60, việc duy trì những thói quen tích cực có thể giúp nam giới sống trường thọ và giữ thể lực sung mãn.
Cô gái 19 tuổi người Anh qua đời, trao cơ hội sống cho 3 bệnh nhân Việt Nam: Nỗi đau thành 'phép màu' sự sống
Y tếGĐXH - Gia đình cô gái 19 tuổi quốc tịch Anh đã đưa ra quyết định hiến tạng sau khi cô chết não trong chuyến du lịch tại Việt Nam, giúp 3 bệnh nhân hồi sinh sự sống.
