Thực hành dinh dưỡng trong dự phòng và điều trị rối loạn mỡ máu
Nếu không được kiểm soát, rối loạn mỡ máu có thể dẫn đến nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm khác, đặc biệt là các bệnh tim mạch. Để dự phòng và điều trị tình trạng này, dinh dưỡng đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm kiểm soát nồng độ lipid trong máu và duy trì sức khỏe tổng thể.
Dinh dưỡng giúp dự phòng và kiểm soát rối loạn mỡ máu
Rối loạn mỡ máu bao gồm tăng triglyceride, tăng cholesterol, tăng LDL và giảm HDL máu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể dẫn đến xơ vữa động mạch , tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ tim.
ThS. Đào Thu Trang, Khoa Dinh dưỡng và Tiết chế, Bệnh viện Phổi Trung ương.
Rối loạn mỡ máu do nhiều nguyên nhân:
- Nguyên nhân nguyên phát thường liên quan đến chất di truyền.
- Nguyên nhân thứ phát của rối loạn mỡ máu chủ yếu đến từ chế độ ăn và lối sống chưa hợp lý, như tiêu thụ quá nhiều calo, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa. Ngoài ra, thói quen sử dụng các đồ uống có cồn, gây hại cho gan cũng dẫn đến tình trạng rối loạn mỡ máu.
Từ những nguyên nhân này, việc thay đổi chế độ ăn lành mạnh hoàn toàn có thể giúp dự phòng và kiểm soát tình trạng rối loạn mỡ máu thứ phát.
Chất béo: Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo, đặc biệt là các acid béo no là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng rối loạn mỡ máu.
Acid béo no có nhiều trong các loại mỡ, phủ tạng động vật có liên quan đến tăng nồng độ cholesterol máu và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Vì vậy, giảm bớt hàm lượng chất béo trong khẩu phần ăn hàng ngày, thay thế thành phần acid béo no (mỡ, phủ tạng động vật) sang acid béo chưa no (dầu thực vật, mỡ cá) có thể giúp kiểm soát nồng độ mỡ máu.
Nên tăng cường rau xanh trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp phòng ngừa và kiểm soát rối loạn mỡ máu.
Chất đạm: Tiêu thụ quá nhiều chất đạm nguồn gốc động vật có thể làm tăng cholesterol và các acid béo no - là hai yếu tố chính gây rối loạn mỡ máu. Ngược lại, chất đạm nguồn gốc thực vật, đặc biệt là các loại đậu đỗ giúp giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu và các bệnh tim mạch. Vì vậy, việc phân bổ hợp lý giữa lượng chất đạm động vật và đạm thực vật trong khẩu phần ăn hàng ngày là rất quan trọng.
Chất bột đường: Thay thế năng lượng từ chất béo trong khẩu phần bằng tinh bột có thể giúp kiểm soát nồng độ mỡ máu tốt hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý việc tiêu thụ quá nhiều tinh bột có thể dẫn đến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 . Vì vậy, năng lượng từ tinh bột không nên chiếm quá 60% năng lượng khẩu phần. Bên cạnh đó, lựa chọn các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp (ví dụ: gạo lứt, gạo xay dối,…) cũng có thể giúp giảm nồng độ cholesterol trong cơ thể, đặc biệt với người bệnh đái tháo đường.
Các vitamin và khoáng chất: Các chất chống oxy hóa có vai trò quan trọng trong chuyển hóa chất béo, giúp giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu. Một chế độ ăn nhiều chất chống oxy hóa có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch từ 20 – 40%. Vitamin C, vitamin E, caroten là các chất chống oxy hóa tự nhiên có thể tìm thấy trong nhiều thực phẩm như các loại rau củ quả, các loại hạt… Bổ sung các thực phẩm này có thể giúp dự phòng nguy cơ dẫn đến rối loạn lipid máu.
Quả bơ là một trong những nguồn cung cấp chất béo lành mạnh tốt cho người rối loạn mỡ máu.
Lưu ý chung về chế độ ăn giúp điều trị rối loạn chuyển hóa mỡ máu
Triệu chứng của rối loạn chuyển hóa mỡ máu thường không rõ ràng. Khi người bệnh thấy xuất hiện các triệu chứng, rối loạn mỡ máu có thể đã dẫn đến các bệnh lý phức tạp hơn như gan nhiễm mỡ , tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch,... Tuy nhiên, nếu người bệnh được phát hiện rối loạn mỡ máu thông qua khám sức khỏe định kỳ, bệnh lý này hoàn toàn có thể được kiểm soát thông qua thay đổi chế độ dinh dưỡng.
Đa phần các trường hợp rối loạn chuyển hóa mỡ máu đều do dinh dưỡng chưa hợp lý như chế độ ăn quá nhiều mỡ động vật, nhiều thức ăn chứa cholesterol, ít rau xanh, quả chín.
Vì vậy, người bệnh rối loạn lipid máu trong quá trình điều trị cần kết hợp giữa sử dụng thuốc, tập luyện thể dục thể thao thường xuyên và thay đổi chế độ ăn uống.
Khẩu phần nên cắt giảm lượng chất béo, tăng cường rau xanh, quả chín. Một chế độ ăn phù hợp có thể giúp người bệnh đạt được cân nặng lý tưởng, giúp chất béo từ thực phẩm được chuyển hóa và hấp thu hoàn toàn. Rau xanh và quả chín cũng là nguồn thực phẩm cung cấp lượng vitamin và khoáng chất dồi dào. Đây chính là các chất chống oxy hóa tự nhiên giúp loại bỏ lượng mỡ dư thừa trong cơ thể. Khi không có chất béo dư thừa, người bệnh sẽ dễ dàng hơn trong việc kiểm soát rối loạn mỡ máu.
Thay đổi chế độ ăn uống trong thời gian sớm nhất sẽ là biện pháp hữu hiệu giúp người bệnh tránh được nguy cơ mắc rối loạn mỡ máu hoặc các biến chứng nguy hiểm liên quan đến tình trạng này.
ThS. Đào Thu Trang
Khi ngủ xuất hiện 4 dấu hiệu này, coi chừng đột quỵ não!
Sống khỏe - 55 phút trướcGĐXH - Một số biểu hiện tưởng như bình thường khi ngủ như tê tay chân, chảy nước dãi một bên hay chóng mặt đột ngột có thể liên quan đến tình trạng thiếu máu não. Nhận biết sớm các dấu hiệu này giúp tăng cơ hội can thiệp kịp thời và giảm nguy cơ đột quỵ.
Nam sinh 13 tuổi nhập viện vì đường huyết giảm nguy hiểm, bác sĩ chỉ ra nguyên nhân nhiều gia đình chủ quan
Sống khỏe - 2 giờ trướcGĐXH - Thừa cân béo phì từ nhỏ, nam sinh 13 tuổi nặng hơn 100kg bất ngờ nhập viện cấp cứu vì đường huyết hạ thấp nguy hiểm.
Không phải ai cũng nên ăn hàu sống: Chuyên gia cảnh báo những nhóm người cần đặc biệt thận trọng
Bệnh thường gặp - 3 giờ trướcGĐXH - Chuyên gia cảnh báo những nhóm người cần đặc biệt thận trọng hàu là thực phẩm giàu dinh dưỡng, được nhiều người ưa chuộng nhờ hàm lượng protein, khoáng chất và vi chất cao. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, không phải ai cũng phù hợp để sử dụng loại hải sản này, đặc biệt là khi ăn sống hoặc chế biến chưa chín kỹ.
Người phụ nữ 39 tuổi không đau bụng vẫn phát hiện ung thư dạ dày, bác sĩ chỉ ra dấu hiệu ít ai ngờ tới
Sống khỏe - 6 giờ trướcGĐXH - Không đau bụng, không sụt cân, ăn uống hoàn toàn bình thường, người phụ nữ 39 tuổi bất ngờ phát hiện ung thư dạ dày trong một lần nội soi khám sức khỏe định kỳ.
Đột quỵ trong lúc ăn cơm, cụ ông U100 hồi phục bất ngờ nhờ một quyết định của gia đình
Sống khỏe - 9 giờ trướcGĐXH - Cụ ông 91 tuổi đang ăn cơm bất ngờ cơ biểu hiện đột quỵ. Nhờ được đưa đến bệnh viện trong giờ vàng, người bệnh hồi phục gần như hoàn toàn.
Người sống thọ thường có 6 biểu hiện này khi đổ mồ hôi, nhiều người có mà không biết
Sống khỏe - 12 giờ trướcGĐXH - Đổ mồ hôi là chức năng quan trọng giúp cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định. Tuy nhiên, không phải ai cũng có kiểu tiết mồ hôi giống nhau. Những người có sức khỏe tốt và tuổi thọ cao thường sở hữu một số đặc điểm khá đặc trưng trong quá trình này.
Loại rau mùa hè quen thuộc bán đầy chợ, ăn đúng cách rất tốt nhưng nhiều người Việt đang dùng sai
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Rau mồng tơi là loại rau mùa hè được nhiều người ưa thích. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận, đầy bụng và giảm khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể.
Người đàn ông 64 tuổi ở Phú Thọ bị nhồi máu cơ tim cấp, thừa nhận 1 sai lầm nhiều người Việt mắc phải
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Người đàn ông bị nhồi máu cơ tim cho biết có tiền sử lạm dụng rượu trong thời gian dài, bệnh lý tăng huyết áp không được theo dõi và điều trị.
Uống nước rau dền gai có tác dụng gì? Sai lầm cần tránh kẻo rước họa
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Rau dền gai chứa nhiều dưỡng chất có lợi như chất xơ, vitamin A, vitamin C, sắt, canxi và các hợp chất chống oxy hóa được nhiều người lựa chọn để nấu nước uống hỗ trợ thanh nhiệt và chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Bất ngờ với những công dụng chữa bệnh tuyệt vời từ cây thuốc bỏng quen thuộc
Sống khỏe - 1 ngày trướcGĐXH - Cây lá bỏng được nhiều gia đình lựa chọn trồng để trang trí sân vườn. Tuy nhiên, loài cây này còn mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe mà không phải ai cũng biết.
Qua tuổi 60, hãy 'lười' 3 việc để kéo dài tuổi thọ
Sống khỏeGĐXH - Nhiều người bước qua tuổi 60 bắt đầu lo lắng khi những dấu hiệu lão hóa xuất hiện ngày càng rõ rệt. Họ băn khoăn làm thế nào để duy trì thể trạng và kéo dài tuổi thọ.
