Thực hiện Dự án phân khu Thủ đô: Dân phố cổ đối mặt nỗi lo “cơm áo gạo tiền”

Khu sinh hoạt chung của 3 hộ gia đình tại số nhà 74 Hàng Khoai. Ảnh: Bảo Loan

Nỗi lo mưu sinh

Ngôi nhà 4 tầng tại số 74 Hàng Khoai (quận Hoàn Kiếm) có diện tích chỉ vài chục mét vuông nhưng là nơi sinh sống của 3 hộ gia đình, với 4 - 5 người/hộ cùng sinh hoạt.

Gia đình 4 thành viên của anh Phạm Đức Bách (SN 1980) sinh sống trên tầng 4 của ngôi nhà này. Diện tích nơi sinh hoạt chỉ vỏn vẹn khoảng 20m2, không có cửa chính, một ô thoáng là nơi hút gió và cũng là lối ra vào của 4 thành viên gia đình anh Bách. Diện tích chật chội đến nỗi, mỗi khi có ý định sắm sửa đồ vật cho gia đình thì vợ chồng anh Bách phải suy tính thật kỹ để mua được đồ bé nhất, phù hợp với diện tích nơi ở và lối ra vào.

Theo anh Bách, 3 hộ dân sống trong ngôi nhà số 74 phố Hàng Khoai đều sử dụng chung một cổng ra vào, chung nhà vệ sinh. Diện tích lối lưu thông chỉ đủ một người đi qua. Diện tích hạn hẹp đến nỗi, các thành viên trong 3 gia đình đều phải sắp xếp lịch sinh hoạt phù hợp, để không ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt chung của cả xóm. Cũng vì diện tích có hạn mà mỗi khi nhà nào có khách, sẽ phải ra quán cà phê ngồi tiếp.

Mặc dù là nơi khá ẩm thấp, chật chội nhưng đây là nơi sinh ra và lớn lên của 3 thế hệ gia đình anh Bách, nên dù có tiếc nuối với tuổi thơ hay đồng lòng với đề án quy hoạch phân khu phố cổ thì anh Bách tỏ ra lúng túng khi nhắc đến thu nhập. "Bởi nhiều năm nay, chỉ buôn bán lặt vặt ở phố cổ, tôi vẫn đủ để duy trì cuộc sống gia đình. Tôi lo lắng khi đến nơi ở mới, cho dù vẫn tiếp tục công việc buôn bán như hiện tại nhưng tiềm năng khách hàng sẽ khó có được như hiện nay", anh Bách cho hay.

Không gian sinh hoạt của gia đình chị Lý chật chội, chưa đầy 20m2.

Chị Đinh Thị Lý (SN 1986, ở số 74 Hàng Khoai) cũng tương tự. Gần 10 năm làm dâu trên phố cổ, cũng từng ấy thời gian, công việc kinh doanh, buôn bán của chị diễn ra ngay trong con ngõ nhỏ hẹp giữa lòng phố nhỏ hẹp này. Mặc dù cảm thấy bất tiện nhưng quán phở nhỏ trên phố Hàng Khoai của chị Lý đã mang lại nguồn thu nhập đảm bảo để nuôi sống cả gia đình chị.

Chị Lý lo lắng: "Tôi sẵn sàng di dời cùng gia đình đến nơi ở rộng rãi, khang trang hơn nhưng công việc buôn bán đang thuận lợi nên tôi lo lắng. Liệu rằng, đến nơi ở mới, công việc buôn bán có được như hiện tại hay không? Và nếu không được như hiện tại thì mình phải làm gì để có tiền nuôi con ăn học?".

Hơn 10 năm thực hiện, nhà ở vẫn trên giấy?

Tường nhà ở khu vực sinh hoạt chung được tận dụng làm nơi để đồ gia dụng.

Liên quan đến nỗi lo của người dân phố cổ, trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, ông Đặng Đình Bằng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban quản lý Hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội cho biết, những nỗi lo về kế sinh nhai của người dân cũng là nỗi trăn trở, là tâm tư của cơ quan chính quyền các cấp, do chủ yếu người dân ở phố cổ kinh doanh nhỏ lẻ. Trong khi đó, sang nơi ở mới, nhiều người dân mang nỗi lo về công ăn việc làm, thu nhập…

"Về khó khăn này, chúng tôi sẽ có những phương án, đề xuất đến UBND quận Hoàn Kiếm rà soát lại đề án với tình hình thực tế, qua đó, nghiên cứu các chính sách để khuyến khích, động viên người dân trong việc di dời cũng như công ăn việc làm sau di dời", ông Bằng cho hay.

Thông tin về đồ án quy hoạch phân khu đô thị (nội đô lịch sử) UBND quận Hoàn Kiếm vừa công bố, ông Đặng Đình Bằng cho biết, đến nay, dự án nhà ở giãn dân phố cổ vẫn đang trong quá trình thực hiện giai đoạn 1. "Dự án nhà ở giãn dân phố cổ vẫn chưa xây dựng nên việc di dời người dân sang khu đô thị Việt Hưng (Long Biên) chưa thực hiện được. Dự án này do Ban Quản lý Đầu tư xây dựng quận Hoàn Kiếm thực hiện", ông Bằng thông tin.

Theo ông Bằng, có 2 đối tượng thuộc diện di dời, gồm đối tượng bắt buộc là cư dân sống khu vực di tích, trường học... và đối tượng giãn dân tự nguyện là cư dân sống tại các nhà cũ xuống cấp, có diện tích dưới 5m2. Qua rà soát, thống kê đến nay, có khoảng 470 hộ dân thuộc diện bắt buộc di dời và gần 4.000 hộ dân thuộc diện tự nguyện di dời.

Ông Bằng cho biết, cả 2 đối tượng trên đều gặp khó khăn trong rà soát, thực hiện. Cụ thể, đối tượng thuộc diện bắt buộc sinh sống trong khu vực di tích, quản lý công sản thì rất khó xác định ranh giới. Bởi số lượng di tích trên địa bàn quận Hoàn Kiếm có đến 190 di tích nhưng việc xác định khoanh vùng, bảo vệ di tích hiện nay lại có số lượng lại rất ít. Cần phải xác định rõ phạm vi bảo vệ di tích đến đâu mới có thể thống kê được số hộ dân di dời.

Bên cạnh đó, có những di tích có tên trong danh mục quản lý nhưng khi kiểm tra thực tế thì lại không còn dấu tích, nên việc giải quyết cũng gặp khó khăn. Tuy nhiên, do liên quan đến cơ sở pháp lý nên việc cần làm là vẫn phải xác định rõ các di tích, danh giới tồn tại hiện hữu của các di tích… để giải quyết chuyện di dời của người dân. Đây cũng là cơ sở để áp dụng biến pháp hành chính sau này.

Ông Bằng cho hay, nhiều hộ dân thuộc diện tự nguyện chưa quá mặn mà với việc di dời. Bởi chính sách tái định cư là nhà ở thương mại phục vụ tái định cư. Trong khi trước đây, thành phố áp dụng chính sách tái định cư như nhà ở xã hội. Do đó, không khuyến khích được người dân tham gia.

Bảo Loan

Phố cổ Hà Nội chỉ được phép xây nhà cao đến 4 tầng