"Tôi có quyền nghi chuyện mua bán giải Cánh diều vàng"

>> Trương Ngọc Ánh: "Nói về Cánh diều vàng thì "tế nhị" lắm"!

- Vì sao anh không ra Hà Nội nhận giải Cánh diều vàng dành cho "Biên kịch xuất sắc"?

- Cũng đơn giản thôi, tôi đang bận viết kịch bản cho một bộ phim khác. Tôi sợ mất thời gian và sợ bị phân tâm cho tác phẩm của mình.

- Nếu tôi không nhầm thì trước đêm tổ chức trao thưởng, chính BTC đã phát biểu với báo chí rằng chất lượng của phim nhựa năm nay không cao. Đã xác nhận như vậy thì tại sao lại có tình trạng "nâng", để có hai Cánh diều vàng. Giá trị tinh thần thì đối với đại chúng là đủ rồi, giá trị nghề nghiệp mà trao cho một phim chưa xứng tầm thì sẽ dẫn đến ngộ nhận.

Tôi có nghe là trao hai giải vàng để "cùng vui", nhưng làm như thế thì việc gì phải lập giải thưởng mấy trăm triệu, có BGK chấm điểm công phu cho tốn kém như thế? Một khi tính pháp lý không được tôn trọng thì sẽ dẫn đến lũng đoạn. Có sự "linh động" trong việc chấm, xét giải thưởng thì sẽ có chuyện chính anh tổ chức phá hủy quy chế do anh đặt ra. Tôi cho rằng, làm điều này, họ thể hiện sự kém bản lĩnh trong việc tôn trọng quy chế của mình để trao giải cho một tác phẩm chưa đúng tầm. Đã nói là một giải của hội nghề nghiệp thì phải loại bỏ những yếu tố phi nghề nghiệp ra.

Tôi nghĩ giá trị pháp lý của giải thưởng này còn bị lạm dụng ở chỗ phân biệt giữa các hạng mục trao thưởng. Phim truyện chưa đủ chất lượng thì được đôn lên ở giải "vàng", còn phim tài liệu khoa học không đủ chuẩn chất lượng thì... thôi. Vì thực tế này mà giá trị nghề nghiệp của những tác phẩm đoạt giải đã không được tôn vinh.

- Anh nghĩ thế nào về việc BTC can thiệp vào giải thưởng sau khi đã có kết quả của BGK?

- Nếu có như vậy thì cũng nên đưa nó vào quy chế rõ ràng, nhưng chỉ trong trường hợp BGK chấm cho một phim có đồi trụy, phản động thì BTC mới can thiệp. BTC "nhúng" vào chuyện giải thấp giải cao thì tôi cho là thô bạo, làm như vậy, chẳng khác nào anh tổ chức có "quyền lực vô hình". Còn BGK bị lừa, ngồi chấm giải và cuối cùng kết quả mình đưa ra không được tôn trọng. Làm như vậy, tôi có quyền nghi ngờ chuyện mua bán giải xảy ra.

Đừng nói là BGK bảo thủ hay là những người không biết gì, không đủ trình độ thẩm định một tác phẩm điện ảnh, họa chăng trong 10 người thì chỉ có một người trình độ kém. Nói thẳng ra là phim làm dở chứ không có chuyện những người thẩm định kém ở đây. Họ không đến nỗi dốt để không biết phim nào xứng đáng, phim nào không. Tôi cho rằng họ bị phân tâm bởi những yếu tố khác.

- Từng ở vị trí giám khảo những liên hoan phim trước, theo anh, nên trao giải vàng cho phim hay nhất hay phim đủ chất lượng?

- Nếu thấy chưa đủ chất lượng thì không nên tặng giải vàng nào cả, chứ không phải trao cho phim hay nhất trong những phim tham gia. Đã nói là giải chuyên môn thì yếu tố nghề nghiệp phải lên hàng đầu. Trao giải vàng cho phim hay nhất trong những phim tham gia, nhỡ năm sau chất lượng dở hơn thì sao?

- Là người trong nghề biên kịch, anh nhận xét như thế nào về 2 phim nhựa đoạt giải cao nhất?

- Hà Nội - Hà Nội tôi chưa xem. Nhưng Áo lụa Hà Đông thì rõ ràng mắc những lỗi về nghề rất nặng. Loại bỏ những yếu tố về chính trị như có lần một người nào đó nhận xét, tôi chỉ xin nói dưới góc độ người trong nghề làm phim.

Thứ nhất, sai ngay chính từ tên phim. Áo lụa Hà Đông chưa đủ bao quát câu chuyện chính, nội dung về chiếc áo dài Việt Nam (trường hợp này giống như tên phim là Chuyện của Pao, trong khi nội dung phim là chuyện về 2 người mẹ của Pao mới đúng). Nhiều chi tiết của phim cũng thể hiện tính chất "minh họa" cho câu chuyện hơn là vươn tới cái đích của vấn đề một cách tự nhiên, trong điện ảnh điều này là không hay.

Tôi xin đơn cử một chi tiết đơn giản khác để thấy lỗi ở góc độ nghề nghiệp của bộ phim trên: trong những cảnh gần cuối phim, việc lấy áo của đứa bé đã mất để cho một người sống mặc là không phù hợp với giá trị văn hóa của người Á Đông. Việc làm đó nhẫn tâm với người chết và thể hiện sự vô tình của người sống. Qua dư luận báo chí và người xem, tôi nghĩ chính anh Lưu Huỳnh cũng nhận ra điều này.

- Theo anh, trao giải thế nào cho "Áo lụa Hà Đông" là chính xác?

- Nếu tôi là người chấm giải năm nay, trao giải vàng cho quay phim và thiết kế mỹ thuật của Áo lụa Hà Đông thì đúng, nhưng trao cho đạo diễn và nam diễn viên chính thì chưa chính xác. Trong điện ảnh, diễn xuất về tình huống chỉ là phụ, diễn xuất nội tâm mới là yếu tố chính. Cả Quốc Khánh và Trương Ngọc Ánh đều chỉ mới diễn đạt trong tình huống, còn nội tâm thì chưa tới.

Tôn trọng quan điểm của mỗi người là đúng, kể cả những quan điểm đối lập với mình, nhưng sợ nhất là bỏ qua và cổ xúy cho những phim có lỗi. Làm điều này rất tai hại.

- Theo dõi diễn tiến của Cánh diều vàng 2006, anh thấy hạng mục mới được trao, "Phim nhựa có số lượng khán giả mua vé nhiều nhất", thế nào?

- Tôi thấy buồn cười. Đã công bố có giải thưởng này, nhưng khi trao giải thì "xù" và cuối cùng... lại trao, mà trao cho một phim từ năm nảo năm nào. Đó là tôi chưa nói đến phim thắng giải, Lọ Lem hè phố, chưa bằng từ doanh thu đến quảng bá so với Đẻ mướn, Khi đàn ông có bầu của Phước Sang. Tôi có nghe anh Phước Sang tuyên bố doanh thu phim của mình rất cao, quảng bá cũng rất tốt, BTC lại trao giải cho một phim của hãng Giải phóng từ năm 2004. Vậy cuối cùng là anh Phước Sang đã bốc phét hay BTC bốc phét?

Vấn đề ở đây là việc đưa ra giải thưởng "Phim nhựa có số lượng khán giả mua vé nhiều nhất" đã thể hiện sự hoang mang, mất tự chủ của BTC. Theo tôi, phim bán vé và phim nghệ thuật khác nhau thì không cần phải bàn cãi nữa. Anh đem ballet đi so sánh với nhảy đường phố, đem opera so với nhạc trẻ làm gì, thể loại nào cũng có sức sống và giá trị của nó. Dĩ nhiên, đỉnh cao của giải trí thì có thể đạt đến bác học và ngược lại, đỉnh cao của bác học sẽ gặp giải trí, nhưng phim thể loại nào thì chỉ có giá trị khi đứng đúng khu vực của nó. Nếu anh có bản lĩnh thì anh hãy tổ chức một liên hoan phim dành cho những phim giải trí, bán vé được nhiều.

Bản thân tôi, dưới góc độ người làm nghề, tôi hoàn toàn tôn trọng và thừa nhận sự hoàn hảo của những tác phẩm giải trí của Việt Nam trong thời gian qua. Công nhận chúng đã kéo được khán giả đến rạp, đã tự bỏ tiền ra làm mà không cần nhà nước rót vốn, đã tự có lãi, đã tạo điều kiện cho những đạo diễn trẻ thể hiện mình, nhưng không thể lấy nó ra làm giá trị nghệ thuật. Cũng xin đừng lấy khán giả ra làm thước đo tuyệt đối khi nói đến giá trị của một bộ phim.

- Theo anh nhìn nhận, có sự phân biệt nào giữa phim tư nhân và phim nhà nước trong liên hoan phim này?

- Tôi có nghe mấy anh hãng phim tư nhân phàn nàn là bị "bắt nạt". Các anh làm tốt thì không ai bắt nạt được các anh cả. Theo tôi, sự bắt nạt ở đây chính là động tác giả bằng phát biểu "phim tư nhân bị phân biệt đối xử", nhằm gây áp lực với BTC.

Theo Vnexpress