TS Nguyễn Sĩ Dũng: “Thu giá” là khái niệm hoàn toàn vô nghĩa

TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẳng định “thu giá” là một khái niệm hoàn toàn vô nghĩa trong tiếng Việt.

“Bạn có thể thu phí, thu thuế, thu nợ, thậm chí thu ngân... nhưng không thể thu giá, vì giá không phải là thứ có thể thu được. Giá là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá/dịch vụ. Thu biểu hiện bằng tiền quả thực là một thứ khá tối nghĩa và ngô nghê” – ông Dũng nói.

Lý giải về khái niệm “thu phí”, “thu giá”, nhiều đơn vị của Bộ GTVT đã lên tiếng. Vụ Tài chính (Bộ GTVT) cho rằng, trước đây, các dự án BOT giao thông được quản lý dưới hình thức là phí, Bộ Tài chính là cơ quan có thẩm quyền ban hành mức phí và chế độ quản lý sử dụng.

Trong đó, mỗi dự án BOT được Bộ Tài chính ban hành một thông tư riêng để áp dụng thu phí cụ thể và mức phí nằm trong quy định chung tại Thông tư 159 năm 2013 của Bộ Tài chính.

Sau đó, việc chuyển đổi tên gọi từ phí sang giá thực hiện theo quy định của Luật Phí và lệ phí được Quốc hội thông qua năm 2015. Từ 1/1/2017, phí đường bộ sẽ được chuyển sang cơ chế giá dịch vụ sử dụng đường bộ, được điều chỉnh bởi Luật Giá.

Bộ GTVT là cơ quan có thẩm quyền ban hành mức giá trần (tối đa) đối với dịch vụ sử dụng đường bộ trên quốc lộ do bộ này quản lý; UBND cấp tỉnh quy định giá đối với đường địa phương.

Cùng đó, bên hành lang Quốc hội chiều 22/5, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể cho rằng, phí do HĐND, Quốc hội quyết định, còn giá là do doanh nghiệp cung cấp, mà BOT là sản phẩm của doanh nghiệp nên cần điều chỉnh lại tên gọi cho chính xác.

Theo ông Thể, từ khi chuyển qua giá, giá sẽ được cân đối theo phương án tài chính, còn nếu phí muốn thay đổi sẽ phải thông qua HĐND quyết nên rất chậm. Chuyển đổi tên trạm thu phí thành trạm thu giá BOT không có gì khác mà chỉ là linh động hơn rất nhiều.

Thuật ngữ "Thu giá" đang khiến nhiều người băn khoăn.

Việc này không phải do Bộ GTVT quy định mà do Nghị định của Chính phủ quy định. Ông Thể ví dụ sản phẩm do nhà máy sản xuất thì họ đưa ra giá bán và BOT là một sản phẩm của doanh nghiệp, cũng tương tự như vậy.

Trước đây mỗi lần điều chỉnh thì rất khó khăn vì điều chỉnh phí thuộc thẩm quyền HĐND địa phương, mà HĐND thì không thể linh động được.

Chuyển qua giá thì bản chất nhà đầu tư vẫn hưởng như vậy thôi, nhưng mình sẽ điều chỉnh một cách nhanh chóng để đáp ứng được điều kiện của từng trạm thu giá ở từng vị trí, từng khu vực. Có những vị trí mình giảm rất sâu vì những nơi đó điều kiện cho phép. Còn để HĐND quyết thì điều chỉnh từng mức rất khó khăn.

Hiện nay, theo quy định mới thì việc này chuyển từ Bộ Tài chính về Bộ GTVT.

Cũng liên quan đến BOT giao thông, phát biểu tại phiên thảo luận tổ về tình hình KT-XH, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đề cập đến thông tin Kiểm toán Nhà nước đưa ra cho biết, qua kiểm toán 40 dự án BOT trong năm 2017, cơ quan này kiến nghị giảm thời gian thu phí tới 120 năm so với phương án tài chính ban đầu và giảm tài chính hơn 1.460 tỷ đồng.

Kiểm toán nhà nước cũng cho biết, năm 2016 về trước, cơ quan này cũng kiến nghị giảm 127,4 năm thu phí của 27 dự án triển khai trước đó.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết ông rất băn khoăn về nội dung này bởi nếu không cẩn thận, thông tin này sẽ tạo dư luận xã hội có cái nhìn không đúng về BOT trong bối cảnh cả nước đang triển khai thực hiện chủ trương thu hút nguồn vốn đầu tư xã hội đầu tư cơ sở hạ tầng.

Minh Anh