Tư vấn, xét nghiệm tự nguyện HIV ở đâu bảo mật, tin cậy?

Tại “Diễn đàn với các nhà hoạch định chính sách về phòng chống HIV/AIDS”, do Dự án Phòng chống HIV/AIDS cho thanh niên, Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội tổ chức, có rất nhiều câu hỏi đầy băn khoăn như vậy đã được đặt ra.

Tăng nguy cơ lây nhiễm vì kỳ thị

Ông Lê Nhân Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS Hà Nội cho biết, hiện nay Hà Nội có 15 trung tâm tư vấn xét nghiệm tự nguyện (XNTN). Trong 10 tháng đầu năm 2009, đã có hàng trăm nghìn lượt người đến xét nghiệm và 10% trong số đó được phát hiện nhiễm HIV.

Một cảnh trong vở kịch hình thể "Nơi đến của những mảnh đời" của Nhà hát Tuổi trẻ - là một tiếng nói góp phần chống kỳ thị với người nhiễm HIV thông qua nghệ thuật (Ảnh: PV).

Điều mà các bạn trẻ lo lắng là sự kỳ thị của người thân và cộng đồng về người nhiễm bệnh. Bản thân họ, khi bước vào các trung tâm XNTN đều sợ người khác nghĩ mình có nguy cơ hoặc đã mắc bệnh này rồi. Nhiều người trong số họ bị tổn thương, suy sụp, nhiều người bị tước đi cơ hội việc làm bởi sự kỳ thị trong khi họ vẫn khỏe mạnh và vẫn có khả năng cống hiến cho gia đình và xã hội... Ông Dương Viết Tài, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Chương Mỹ, Hà Nội cho biết: So với thực tế, việc XNTN mới chỉ đạt 30% trong số những người có nhu cầu. Ông Tài đưa ra ví dụ trong một tháng, chỉ có 30/700 người nghiện ma túy và 20 lượt người/150 tiếp viên nhà hàng trên địa bàn Chương Mỹ đến để tư vấn, XNTN. 

Vượt qua khủng hoảng

Ông Lê Nhân Tuấn cho hay, việc XNTN là “kênh” chủ yếu được nhiều người lựa chọn để biết mình có mắc HIV hay không. Về tính bảo mật, mọi khách hàng hoàn toàn được giữ bí mật về tên, tuổi và tình trạng của mình. Khách hàng có thể ghi tên, tuổi, địa chỉ (hữu danh) hoặc không cần ghi hoặc bất cứ giấy tờ gì (vô danh). Mỗi người có một mã số riêng mà chỉ có họ và tư vấn viên trực tiếp biết. Nếu may mắn âm tính (-), họ sẽ được tư vấn tiếp để không lặp lại hành vi nguy cơ như trước đây và tuyên truyền với bạn bè về cách phòng tránh. Nếu kết quả dương tính ( ) thì đây cũng là nơi tư vấn giúp họ vượt qua khủng hoảng tinh thần; hoạch định cuộc sống mới, có biện pháp an toàn, chăm sóc điều trị.

Ông Tuấn cho biết thêm, tư vấn là một trong những liệu pháp cực kỳ quý giá đối với người dương tính với HIV. Nó đã giúp nhiều người qua cơn sốc, định hình được tư tưởng, xác định được mình còn sống ngày nào phải là người có ích ngày đó cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Nhờ làm tốt công tác tư vấn mà người nhiễm đầu tiên được phát hiện ở Việt Nam đến nay đã 19 năm vẫn sống khỏe mạnh, đặc biệt là cô chưa phải điều trị bằng thuốc ARV. “Khuyến khích họ đến xét nghiệm tự nguyện, được tư vấn đầy đủ, tiếp cận chăm sóc, điều trị giúp cho hành vi của họ tốt hơn, góp phần quan trọng trong việc phòng chống HIV, bảo vệ mình và người thân” – ông Tuấn nhấn mạnh. 

Cùng với việc tư vấn, XNTN tại các trung tâm, hiện nay việc tư vấn, XNTN lưu động là một mô hình được đánh giá là hoạt động cần thiết. Đặc biệt, nó có ý nghĩa với lái xe đường dài ngoại tỉnh, người tiêm chích ma túy, hành nghề mại dâm, lao động nhập cư, đồng tính nam... Bà Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch Liên đoàn lao động Hà Nội cho rằng, có các điểm tư vấn, XNTN lưu động tại các khu công nghiệp cho các công nhân trẻ là rất tốt. Làm sao để họ thấy việc khám, tư vấn HIV là một trong những hoạt động, khám sức khoẻ định kỳ nhằm bảo vệ cho sức khỏe của mình.