Vệt xám
Tôi lên thị trấn Anh Sơn vào một ngày mưa. Ngồi trong xe ô tô, thành phố Vinh từ từ lùi xa dần. Chỉ chưa đầy hai tiếng đồng hồ, xe đã gần tới nơi.
Qua cửa kính đọng nước mưa, thấp thoáng những ngọn núi, lác đác vài ngôi nhà nhỏ hiện ra trước mắt tôi.
Xe dừng lại ở thị trấn Anh Sơn vào khoảng 7h rưỡi sáng. Anh Sơn là một huyện miền núi của Nghệ An, cách thành phố Vinh 100km về phía Tây Bắc.
Nằm dọc sông Lam và quốc lộ 7, Anh Sơn thực sự là một huyện miền núi đúng nghĩa. Ấn tượng đầu tiên của tôi về nơi đây, có lẽ cũng như mọi người, quả thực thị trấn miền núi giống như một bức tranh không hoàn hảo, lai tạp giữa vẻ bình yên giản dị của nông thôn lẫn sự ồn ào của thành phố. Với ý định ghé qua một quán cafe để thực tế tình trạng hút thuốc lá ở đây, tôi lang thang dọc con đường cạnh Ủy ban nhân dân thị trấn Anh Sơn trong tiết trời mưa lất phất, chăm chú quan sát quán xá ven đường. Dường như người dân nơi đây không hề vội vã, đường phố vắng người, mật độ xe thưa thớt, một vài người từ tốn vặn ga xe máy trên đường phố, thong thả trong quán cóc vỉa hè và chậm rãi mặc áo mưa trước khi ra đường.
Tôi vào một quán bách hóa tổng hợp kiểu những năm bao cấp xưa. Tôi mỉm cười khẽ chào bà bán hàng rồi bảo bà lấy cho tôi một hộp bánh. Tôi định sau khi xong việc sẽ ghé qua nhà chị tôi ở chơi một hôm. Vừa lúc đấy có hai anh thanh niên đỗ xe máy sát quán và gọi bà chủ bằng một giọng khàn khàn "Lấy cho mấy điếu ngựa bác ơi". Họ ăn mặc bình thường, áo bám bụi, đi đôi dày bata cũ sờn, tôi đoán chừng là thợ xây.
Khi họ đi khuất, tôi chợt hỏi bà chủ cửa hàng một câu bâng quơ rằng "Bây giờ bọn thanh niên có đua đòi hút thuốc nữa không hả bác?". Bà chủ vừa đưa cho tôi hộp bánh bọc trong túi nilong, vừa bật cười: "Cấm sao được chúng nó, nhưng mà kể ra ở thị trấn cũng không nhiều bằng dưới quê đâu, nói chung cũng là thói quen rồi, có thế bác mới bán được hàng chứ, cháu hỏi làm gì thế?" Tôi im lặng không trả lời, dõi theo hai anh lúc nãy, quả nhiên họ là thợ xây, chiếc xe máy cà tàng dừng ngay một ngôi nhà đang đổ bê tông ven đường lớn.
Sau 15 phút đi bộ, tôi đến một quán cafe nhỏ có tên là "Vinh Hoa". Quán café có gian trước là quán bún phở, khách thường ăn sáng xong rồi vào gian trong uống cafe. Có lẽ lí do khiến quán cafe nhỏ bé này đông khách như vậy là bởi vì nó nằm gần đường lớn, nơi tập trung nhiều cơ quan chính của thị trấn như Ủy ban nhân dân, trường học, trạm xá...
Hầu hết khách ở đây là nam giới, ăn mặc chỉn chu lịch sự, cũng có một nhóm thanh niên ồn ào nói chuyện đằng xa, có vẻ không phải là công nhân viên chức. Trong quán cafe lúc đó, tôi đếm được có khoảng 21 người. Vậy mà có đến 6 người hút thuốc. Người đàn ông ngồi đối diện tôi, từ lúc tôi vào đến lúc tôi đứng dậy thanh toán đã hút tới 3 điếu. Họ vừa hút thuốc vừa bàn chuyện, từ chuyện cơn bão số 1 đến chuyện thời sự đất nước. Khói thuốc mỏng, tan đi nhanh chóng và cũng tỏa ra nhanh chóng khắp gian café bé nhỏ.
Trên con đường đất dẫn vào nhà anh chị tôi, tôi tình cờ bắt gặp hình ảnh một người đàn ông chuẩn bị đi chợ, trên giỏ xe Honda đời cũ là chiếc làn nhựa màu đỏ. Ông ấy vội vàng châm một điếu thuốc rồi lên xe phóng đi.
Con đường nhỏ, đôi ba quán bia hơi nhỏ, quán gội đầu nhỏ, nhưng lại có một tấm bảng rất to đập ngay vào mắt tôi. Đó là tấm bảng tuyên truyền việc chữa trị bệnh lao! Dòng chữ in đậm “Bạn chọn đường nào khi bị lao phổi” làm tôi ngớ người ra một lúc rồi lặng lẽ bước tiếp.
Dường như khói thuốc có thể bay tới bất cứ đâu, tới mọi vùng miền, mọi quốc gia và mọi dân tộc. Từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, từ anh công chức đến bác xe ôm, đi đâu cũng thấy. Điều làm tôi băn khoăn mãi, là ở miền núi, nơi hầu như không có những tòa cao ốc, chỉ có núi che tầm mắt, chỉ có nhịp sống chậm buồn như ao tù nước đọng, thì sẽ phải nói gì đây khi khói thuốc vẫn len lỏi tới từng ngôi nhà, từng quán cóc và cả nơi công sở?
Theo như lời anh rể tôi, giáo viên của trường THPT Anh Sơn 1, tỉ lệ thầy giáo hút thuốc khá nhiều, thậm chí cũng có khoảng 5% số học sinh toàn trường đã bắt đầu lén lút hút thuốc trong những giờ ra chơi. Không biết có phải là ngoa ngôn hay không, nhưng thật khập khiễng khi so sánh tốc độ của một điếu thuốc được châm lên với tốc độ của một chiếc xe máy tiêu thụ ở vùng cao?! Không biết liệu các trạm y tế, bệnh viện và các cơ quan, tổ chức ở đây có lưu tâm đến việc tuyên truyền phòng chống thuốc lá hay không, hay họ mặc định rằng thuốc lá là một thói quen quá đỗi bình thường, ở mọi nơi, không riêng gì thị trấn miền núi?
Đấy là còn chưa kể đến thuốc lào, một nét văn hóa và cũng là một mối hiểm nguy tiềm ẩn mà dường như con người chưa ý thức được. Mặt trái của những làn khói gây cho con người cảm giác thỏa mãn, sảng khoái là sự suy giảm sức khỏe nghiêm trọng. Có thể là tắc nghẹn phổi mãn tính, có thể là lao, có thể là ung thư phổi, là sơ vữa động mạch, và còn là những ảnh hưởng gián tiếp không tốt đối với người xung quanh… Tôi dám chắc rằng hầu hết họ đều biết những hậu quả đó. Nhưng tâm lý chung phải chăng là “Để mai tính”, như tựa đề của một bộ phim của đạo diễn Charlie Nguyễn?
Tôi lên xe về thành phố Vinh vào trưa hôm sau. Trên đường về, tôi cứ ngắm nhìn mãi những ngọn núi xinh đẹp, dù xanh ngắt hay trơ sỏi đá, thì với tôi núi đồi bao giờ cũng là chốn nương tựa hùng vĩ mà bình yên nhất.
Bỗng một ngọn núi cao sừng sững nổi bật giữa nền trời xanh thẫm sau cơn mưa. Ngọn núi có những vệt xám mỏng, rất đẹp và nên thơ. Tôi không rõ là khói bếp, là sương hay là mây, nhưng thực sự nó giống hệt những ngọn núi trong những bộ truyện tranh Nhật Bản mà ngày còn bé tôi thường đọc. Vệt xám, thôi thì hãy tạm gọi nó là vậy đi, như là dư âm đẹp cuối cùng khi nghĩ về miền núi phía Tây Nghệ An, như là cách để thi vị hóa những làn khói đang lặng lẽ gặm nhấm cuộc sống của con người nơi đây.
Hoàng Bích Hà
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Thông báo
