Yên Bái: Khu bảo tồn loài sinh vật cảnh “chảy máu”, gỗ quý bị chặt hạ, xẻ hộp la liệt

Rừng Khu bảo tồn Mù Cang Chải "chảy máu"

Nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Mù Cang Chải là nơi có đa dạng sinh học bậc nhất ở vùng Tây Bắc. Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Mù Cang Chải được thành lập theo Quyết định số 513/QĐ-UB ngày 09/10/2006 của UBND tỉnh Yên Bái với diện tích 20.108,2 ha. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt là 15.128ha, diện tích phân khu phục hồi tái sinh thái là 4.979 ha. KBT nằm trên địa bàn của 5 xã, trong đó có xã Chế Tạo nằm trong vùng lõi, vùng đệm trải rộng trên các xã Púng Luông, Nậm Khắt, Lao Chải và Dế Xu Phình.

Tuy nhiên, những năm gần đây Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Mù Cang Chải có dấu hiệu bị xâm hại. Cụ thể, thời gian gần đây Báo Gia đình và Xã hội nhận được phản ánh việc lâm tặc, người dân địa phương thường xuyên vào rừng khai thác các loại gỗ quý hiếm.

Tại khu vực thôn Nả Háng về phía giáp khu Nậm Khắt có 11 cây gỗ Pơ mu bị chặt hạ. Địa điểm thứ hai, cũng tại Khu bảo tồn nhưng giáp ranh với khu vực thủy điện Nả Háng có gần 20 cây gỗ Pơ mu và một số loại cây khác bị chặt hạ.

Để có thông tin chính xác về vụ việc, nhóm PV Báo Gia đình và Xã hội đã vào cuộc xác minh thông tin phản ánh.

Khu bảo tồn nằm ở khu vực núi cao, địa hình hiểm trở. Theo người dân thông thạo địa hình nơi đây cho biết, muốn tiếp cận đến các địa điểm khai thác phải đi bộ mất một ngày nếu quen đường, không thông thạo cũng phải mất gần hai ngày mới đến. Do không thông thuộc địa hình, thời điểm cuối tháng 5/2020, PV Báo Gia đình và Xã hội đã vận động và nhờ một "thổ địa" thông thuộc địa bàn xã Chế Tạo và Khu bảo tồn để dẫn đường vào nơi được cho là rừng đang bị "lâm tặc" khai thác.

Hàng loạt cây pơ mu bị chặt hạ không không thương tiếc (ảnh chụp khu vực Nả Háng giáp Nậm Khắt).

Xuất phát từ trung tâm xã Nậm Khắt, đi được một ngày đường cuối cùng chúng tôi cũng tiếp cận được địa điểm khu Nả Háng giáp với thôn Nậm Khắt. Hiện trường khoảnh rừng này cho thấy, hàng loạt cây Pơ mu bị chặt phá nằm la liệt, đường kính ước chừng hơn 1m, dài khoảng vài chục mét. Không những thế, những cây gỗ to này đã được xẻ thành khối hộp để tiện vận chuyển ra khỏi khu rừng.

Lần sâu vào khu bảo tồn, nhiều gốc cây gỗ to bị chặt hạ, mùn cưa vẫn còn mới, ước chừng khoảng tháng 4, 5/2020. Ghi nhận địa điểm gần thủy điện Nả Háng, tình trạng xảy ra tương tự, nhưng mức độ thiệt hại nhiều hơn với khoảng 20 cây bị đốn hạ. Các phiến gỗ hầu hết được xẻ hộp có kích thước dài từ 1 - 3m, dày 5 – 10cm, rộng 20 - 30cm. Một số cây bị lâm tặc xẻ dài khoảng 10m, những cây bị chặt hạ không nằm cạnh nhau, mà rải rác cách nhau tầm 3-4 km.

Theo như lời "thổ địa" dẫn đường chia sẻ: "Sự việc cây bị chặt hạ đã xảy ra từ lâu, đa số toàn là người dân địa phương ở Nậm Khắt, Chế Tạo, cùng một số đối tượng khác ở bên Sơn La qua. Ngày xưa cũng có nhưng ít vì không có đường để vận chuyển, bây giờ nhiều thủy điện được xây dựng có đường và tiện vận chuyển nên người dân, lâm tặc mới vào xẻ để bán".

Nhiều cây to khoảng 2 – 3 người ôm (ảnh chụp khu vực Nả Háng giáp Nậm Khắt).

Đùn đẩy trách nhiệm, có dấu hiệu "bao che" sai phạm?

Ngày 14/10/2020, PV đã có buổi làm việc với ông Sùng A Chống - Chủ tịch UBND xã Chế Tạo, huyện Mù Cang Chải. Ông Chống xác nhận: "Có tình trạng chặt phá rừng xảy ra, đa số toàn dân ở Nậm Khắt vào, đầu năm chúng tôi có đi kiểm tra một lần nhưng không phát hiện, về sau này thì nghe có chặt hạ.

Đa số địa điểm cây bị chặt hạ nằm trên địa bàn xã, là hai điểm giáp ranh giữa Nả Háng với Nậm Khắt bị chặt hơn 10 cây và gần thủy điện Nả Háng 17 cây Pơ mu cùng một số loại cây khác. Phát hiện vào khoảng cuối tháng 2 và tháng 3/2020, nhưng vượt quá thẩm quyền của xã nên xã đã báo cáo xuống huyện".

Khi phóng viên đề nghị ông Chống cung cấp các báo cáo, biên bản kiểm tra và kê khai thiệt hại thì vị này đùn đẩy: "Báo cáo đa số bên kiểm lâm họ làm, xã không lưu lại, toàn bộ đã chuyển cho bên kiểm lâm và gửi lên huyện. Biên bản kiểm tra có lập nhưng ông Hùng - Phó ban Kiểm tra huyện ủy vào đã thu hết rồi".

Các phiến gỗ hầu hết được xẻ thành hộp dài 1-3m rộng 20cm và dày 5 – 10cm (ảnh chụp khu vực Nả Háng giáp với Nậm Khắt).

Cũng tại buổi làm việc, chúng tôi đề nghị UBND xã Chế Tạo cùng PV, kiểm lâm địa bàn và công an đi vào những địa điểm cây bị chặt phá nhưng Chống từ chối khéo: "Công an toàn là người mới không thông thuộc địa bàn, phía kiểm lâm gọi nhưng họ báo bận, đi xa lắm, không ai đưa đi được, phải mất một ngày mới đến".

Sau đó, ông Chống lấy lý do đi ra ngoài và đề nghị phóng viên ngồi chờ. Sau cuộc gọi khoảng gần 30 phút, vị chủ tịch xã đi vào nói: "Không đưa đi được, tôi vừa mới gọi cho chủ tịch huyện, ông nói không cho đưa đi. Vụ việc đang trong quá trình điều tra mong thông cảm". PV thắc mắc thì ông Chống nói: "Chủ tịch huyện bảo rồi không thể đưa đi, đang điều tra, lãnh đạo nói phải nghe".

Tiếp tục, ngày 15/10, PV có buổi làm việc với ông Lê Trọng Khang - Chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải. Ông Khang nói: "Có tình trạng chặt phá rừng xảy ra, vụ việc đang trong quá trình điều tra, tôi không thể cung cấp thông tin, khi nào có kết quả sẽ thông tin".

Khi phóng viên thắc mắc "Tại sao huyện không cung cấp thông tin?" thì vị chủ tịch nói: "Tôi bảo rồi, vụ việc đã vào cuộc kiểm tra và đang trong quá trình điều tra nên không cung cấp. Các anh không cần hỏi, có kết quả tôi sẽ thông tin, cũng mong các anh không thông tin".

Vụ việc được xã Chế Tạo phát hiện vào tháng 3/2020 nhưng đến nay vẫn đang trong quá trình điều tra.

Cùng đó, xác nhận với PV, ông Dương Anh Tuấn - Hạt trưởng Hạt kiểm lâm huyện Mù Cang Chải cho biết: "Câu chuyện này xảy ra trong khoảng thời gian tháng 6, tháng 7/2020, Hạt kiểm lâm cũng đã tham mưu cho huyện kịp thời kiểm tra, có kiểm tra 2 - 3 lần và lập báo cáo huyện. Huyện cũng có báo cáo trực tiếp với thường trực Tỉnh ủy, lực lượng kiểm lâm phối hợp chặt chẽ với công an huyện và tỉnh đi tuyên truyền cho những người dân đi vào chặt hạ là bản Tà Ông và Nả Háng, yêu cầu các hộ cam kết không chặt phá".

PV đặt vấn đề, Chủ tịch UBND xã Chế Tạo xác nhận cơ quan chức năng địa phương phát hiện vụ phá rừng vào tháng 3, tại sao hạt kiểm lâm đến tháng 6 mới đi kiểm tra, ông Dương Anh Tuấn nói: "Thời điểm tháng 4 đang trong mùa dịch, thực hiện giãn cách xã hội, tháng 6 mới triển khai được".

Phóng viên tiếp tục đề nghị cung cấp một số giấy tờ liên quan đến vụ việc, ông Tuấn trả lời: "Sự việc đang trong quá trình điều tra không thể cung cấp, chúng tôi đã báo cáo Chi cục và UBND huyện, muốn cung cấp thì phải xin ý kiến chủ tịch huyện. Huyện ủy cũng đã ra quyết định khiển trách và kiểm điểm các cá nhân liên quan rồi".

"Theo nghị định mới, để xảy ra tình trạng chặt phá rừng thì chính quyền địa phương phải là đơn vị chịu trách nhiệm đầu tiên, lực lượng kiểm lâm chỉ tham mưu thôi. Cùng với đó, do phong tục tập quán của người H' Mông làm nhà phải bằng gỗ nên khó khăn trong việc quản lý, không cho thì họ cũng chẳng biết làm nhà kiểu gì.

Thời gian gần đây, nhiều thủy điện được tỉnh phê duyệt, công ty làm đường để vận chuyển trang thiết bị, máy móc nên tạo điều kiện cho lâm tặc, người dân dễ vận chuyển gỗ" - vị hạt trưởng cho biết.

Đồng Diệm