Bãi rác ô nhiễm nồng nặc ở Vũ Dương, Ninh Bình: Môi trường 'nghẹt thở', giải pháp của chính quyền xã là... chờ?

Đốt rác lộ thiên kéo dài

Ngày 12/4, theo ghi nhận của phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống, bãi rác tại thôn Lũ Phong, xã Vũ Dương, tỉnh Ninh Bình như một vết sẹo xám xịt nằm chễm chệ giữa màu xanh của ruộng đồng. Hằng ngày, người dân lưu thông qua tuyến đường này phải đối mặt với cảnh tượng nhếch nhác. Rác thải không được che chắn, đổ tràn ra mép đường, gây mất mỹ quan.

Sát bên cạnh những túi nilon, phế thải đủ loại là kênh mương nội đồng. Do không có hệ thống thu gom nước rỉ rác đạt chuẩn, mọi tạp chất độc hại đang thẩm thấu trực tiếp xuống nguồn nước và đất canh tác của bà con nông dân.

Khu vực thôn La Xuyên, xã Vũ Dương, rác thải chất thành đống cao như núi, lấn chiếm diện tích mặt đường. Người tham gia giao thông thường xuyên phải nín thở để vượt qua đoạn đường bốc mùi hôi thối nồng nặc này.

Thay vì được xử lý theo quy trình kỹ thuật, rác ở đây chủ yếu được giải quyết bằng cách "đốt lộ thiên". Những ngọn lửa âm ỉ tạo ra luồng khí thải khét lẹt, chứa nhiều tạp chất độc hại từ nhựa và túi nilon cháy dở.

Gió thổi hướng nào, cư dân hướng đó lãnh đủ. Những cột khói trắng xóa bao trùm cả một vùng, len lỏi vào từng nhà dân, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, hệ hô hấp của người già và trẻ nhỏ.

Tại hiện trường, rác bị đốt cháy nham nhở trên diện tích rộng. Việc xử lý thủ công này không chỉ gây ô nhiễm không khí mà còn tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn trong những ngày thời tiết hanh khô.

Điều đáng nói, ngay tại bãi tập kết rác có sự hiện diện của hệ thống xử lý rác thải. Tuy nhiên, thay vì hoạt động, hệ thống này lại đứng im lìm giữa vòng vây rác thải và cỏ dại, cho thấy sự kém hiệu quả trong công tác vận hành.

Nhà xử lý rác thải ở thôn La Xuyên, xã Vũ Dương thường xuyên trong tình trạng "cửa đóng then cài". Trong khi đó, bên ngoài cánh cửa, rác vẫn tiếp tục được đổ lộ thiên, tạo nên sự tương phản giữa bảng tên chuyên nghiệp và thực tế nhếch nhác.

Trao đổi với phóng viên, ông Phan Hữu Hoan (80 tuổi, sống cạnh bãi rác) bức xúc: "Bãi rác này tồn tại nhiều năm nay, cực kỳ ô nhiễm. Khổ nhất là mỗi khi họ đốt rác, gặp gió là khói bay tít mù khắp nơi, tràn cả vào trong nhà. Mùi nhựa cháy khét lẹt. Mùi rác nồng nặc khiến chúng tôi thấy khó thở, đau đầu, cuộc sống bị đảo lộn".

Liên quan đến vấn đề này, sáng ngày 14/4, phóng viên đã trao đổi những bất cập tại hai bãi rác nêu trên với bà Bùi Thị Hòa – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vũ Dương, tỉnh Ninh Bình. Bà Hòa cho biết, vấn đề đốt rác, lãnh đạo UBND và Phòng Kinh tế xã Vũ Dương đã xuống trực tiếp kiểm tra và xử lý.

Tuy nhiên, khi phóng viên trao đổi về việc ngày 12/4, hai bãi rác ở thôn Lũ Phong và La Xuyên vẫn có hiện tượng đốt rác, đặc biệt khu vực La Xuyên, Bí thư xã Vũ Dương cho biết sẽ chỉ đạo kiểm tra lại.

Chính quyền nói… chờ nhà máy điện rác

Chiều cùng ngày, trao đổi với phóng viên, ông Trần Bình Định – Chủ tịch UBND xã cho biết, bãi rác khu Lũ Phong, xã đã dọn liên tục, cắm hệ thống cọc và căng dây, làm tốt công tác tuyên truyền. Tuy nhiên, người dân vẫn đổ bừa bãi, "cứ một người dọn, trăm người bừa" nên rất khó xử lý.

"Tới đây, khoảng 1/6, khi nhà máy điện rác Nam Định (nhà máy điện rác Greenity Nam Định – PV) đi vào hoạt động, xã sẽ đưa về đó xử lý. Chúng tôi đã lên đề án rồi, sau này bãi rác ở Lũ Phong chỉ còn là bãi trung chuyển, không còn là nơi chôn lấp", ông Định nói.

Theo Chủ tịch UBND xã Vũ Dương, xã đang khảo sát tuyến đường kết nối để sau này đưa vào đầu tư công, tạo điều kiện cho xe rác vào hót, bốc rác. "Vấn đề này cần có thời gian. Nam Định cũ thì chưa làm được, bây giờ tỉnh mới xác định đây là vấn đề cấp bách của đời sống nhân dân, chúng tôi cũng đã có kế hoạch. Tỉnh cũng đã chỉ đạo, nhưng cần nhà máy điện rác hoạt động đã. Chúng tôi cũng đã mời đối tác về họp" - ông Định cho biết.

Liên quan đến bãi rác khu vực La Xuyên đang đốt với diễn biến phức tạp, ông Định phân trần: "Bãi rác ngày xưa được xử lý dạng đốt, bây giờ hệ thống hỏng hóc hết, không thể vận hành được. Bãi rác ở La Xuyên cũng chẳng khác các bãi ở xã Ý Yên và xã Vạn Thắng, họ cũng đốt khói mù lên, chúng tôi phản ánh suốt nhưng đó là tình trạng chung. Trong thời gian này, các bạn (phóng viên) cũng chia sẻ cho cơ sở".

Phóng viên tiếp tục đặt câu hỏi, hiện có cách hoặc định hướng nào để khắc phục, đảm bảo môi trường và cuộc sống người dân không thì Chủ tịch xã Vũ Dương cho rằng: "Giờ chỉ có cách gom gọn lại, đắp đống, đợi đề án đi vào hoạt động (nhà máy điện rác) sẽ bốc đi thôi. Vấn đề đốt rác, chúng tôi đã cấm tổ thu gom rác. Tháng nào, xã cũng bỏ ra mấy triệu để gom gọn lại.

Khu xử lý bỏ hoang do xã Yên Ninh cũ xây dựng. Trước đây, mô hình của tỉnh Nam Định cũ là làm bãi chôn lấp, đốt rác ở các xã, địa phương nào cũng có. Tuy nhiên, qua vài năm sử dụng, hệ thống lò đốt hư hỏng, bãi chôn lấp ùn ứ nên xảy ra tình trạng bất cập hiện nay".

"Giờ chủ trương của tỉnh không còn hệ thống xử lý như ngày trước nữa, các xã sẽ quy hoạch thành điểm tập kết. Không thì chúng tôi đã đầu tư nâng cấp. Về kinh phí đầu tư ban đầu bãi xử lý, chôn lấp rác, lãnh đạo xã cho biết không nắm rõ. Tuy nhiên, theo thông tin trước đây, tổng chi phí của tỉnh Nam Định cũ mỗi lò đốt khoảng hơn 1 tỷ đồng/lò" - ông Định nói.

Chủ tịch UBND xã Vũ Dương cũng tiếp thu phản ánh của báo chí, tuy nhiên để xử lý dứt điểm phải thực hiện theo đề án, phải chờ nhà máy điện rác đi vào hoạt động.

Như vậy, theo chính Chủ tịch UBND xã Vũ Dương, trong thời gian trước mắt gần như "chưa có cách nào" xử lý dứt điểm hai bãi rác tại Lũ Phong và La Xuyên, ngoài việc gom gọn, chờ đề án và chờ nhà máy điện rác đi vào hoạt động. Điều này đồng nghĩa với việc khói rác vẫn tiếp tục bay, nước rỉ rác vẫn tiếp tục thấm xuống đồng ruộng, còn người dân thì mỗi ngày vẫn phải sống chung với mùi hôi và nguy cơ bệnh tật.

Trong khi đó, môi trường không thể "chờ" dự án, sức khỏe người dân cũng không thể "đợi" đề án. Việc đốt rác lộ thiên kéo dài không chỉ gây ô nhiễm không khí mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước tưới tiêu, đất sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt của hàng trăm hộ dân khu vực lân cận.

Câu hỏi đặt ra, khi tình trạng đốt rác vẫn diễn ra, khói độc vẫn bao trùm khu dân cư, còn bãi xử lý thì bỏ hoang, trách nhiệm thuộc về ai? Nếu chỉ dừng lại ở việc "gom lại rồi chờ" thì đến bao giờ người dân mới được sống trong môi trường an toàn? Và liệu những hệ lụy về sức khỏe, môi trường phát sinh trong thời gian chờ đợi ấy sẽ được tính như thế nào?

Không thể để cuộc sống của người dân bị đặt trong tình trạng "treo" theo tiến độ của một dự án. Khi bãi rác vẫn cháy, khói vẫn bay, người dân vẫn phải nín thở mỗi lần đi qua thì yêu cầu cấp bách lúc này không phải lời hứa trong tương lai, mà là giải pháp cụ thể ngay trong hiện tại.

Video bãi rác bốc khói ở Vũ Dương, Ninh Bình: