Bộ Công thương trả lời về việc để doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu

Mới đây, Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý III năm 2026 trao đổi một số vấn đề liên quan tới dự thảo quản lý kinh doanh xăng dầu và dự báo cung cầu, giá cả xăng dầu trong thời gian tới.

Trả lời báo chí về những vẫn đề đặt ra tại dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu, bà Nguyễn Thuý Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, Dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu được xây dựng trong thời gian 2 năm. Đây là nghị định có tác động sâu rộng đến đời sống nhân dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh và xã hội, nên dự thảo đã 4 lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương tiếp tục lấy ý kiến các đối tượng liên quan để hoàn thiện dự thảo. Ngày 30/9 vừa qua, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng liên quan, gồm doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp sản xuất xăng dầu, doanh nghiệp bán buôn, bán lẻ và các đối tượng khác.

Về việc kiểm soát, giám sát giá xăng dầu khi doanh nghiệp được trao quyền quyết định giá, mục tiêu xuyên suốt khi xây dựng dự thảo là giá xăng dầu được bám sát theo cơ chế thị trường và có sự quản lý của Nhà nước.

Dự thảo trao quyền quyết định giá cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp tính toán giá bán theo công thức do Nhà nước quy định. Một trong những công cụ để Nhà nước giám sát giá là doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành giá và giải trình việc biến động khi thay đổi giá với cơ quan nhà nước.

Việc kê khai được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng và sẽ được hoàn chỉnh, áp dụng trên cả nước. Hệ thống này sẽ có các cảnh báo đối với những yếu tố bất thường để các cơ quan quản lý nhà nước như Sở Công Thương và Bộ Công Thương giám sát, từ đó thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên khi doanh nghiệp thay đổi giá bán.

Hệ thống cảnh báo cũng sẽ kịp thời thông tin đến các Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường để biết thương nhân nào có kê khai nhưng không giải trình được đầy đủ các yếu tố biến động làm tăng hoặc giảm giá.

Về nguyên tắc tần suất hoặc biên độ thay đổi giá, khi doanh nghiệp thay đổi giá phải có căn cứ nhất định. Nhà nước sẽ không điều hành giá theo hàng tuần nữa. Doanh nghiệp sẽ căn cứ vào chi phí kinh doanh thực tế, các lô hàng mua bán thực tế để xác định giá và có thể thay đổi giá theo hoạt động kinh doanh của mình. Khi thay đổi giá, doanh nghiệp phải kê khai giá với Nhà nước.

Tuy nhiên, việc thay đổi giá phải có căn cứ, chẳng hạn một trong các yếu tố hình thành giá có sự thay đổi như chi phí đầu vào, lợi nhuận hoặc chi phí định mức. Trong các yếu tố hình thành giá, có một yếu tố chi phí định mức mà Nhà nước vẫn giữ để doanh nghiệp đưa vào công thức tính.

Ngoài ra, khi Nhà nước sử dụng công cụ bình ổn giá xăng dầu thì doanh nghiệp cũng căn cứ vào đó để thay đổi giá. Đây là những công cụ và nguyên tắc đang được thiết kế để quản lý giá xăng dầu khi doanh nghiệp được trao quyền quyết định giá.

Về nguy cơ "mua cao, bán cao" hoặc "mua thấp, bán thấp", không thể quy định cứng nhắc rằng mua cao thì bán cao, mua thấp thì bán thấp. Điều này đặc biệt khó đối với mặt hàng xăng dầu.

Khi doanh nghiệp mua hàng về kho nhưng chưa bán hết, có thể tiếp tục nhập lô hàng khác. Lô hàng mua thấp có thể được nhập chung với lô hàng mua sau. Do đó, việc quy định cứng nhắc rất khó phân biệt. Vì vậy, việc quy định giá phải hướng tới một cơ chế giá có tính thị trường hơn, trong đó doanh nghiệp được chủ động và chịu trách nhiệm về quyết định giá, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc về minh bạch, bám sát thị trường và cạnh tranh.

"Mục tiêu trong điều hành giá là giá bán của doanh nghiệp phải bám sát tín hiệu thị trường, đồng thời mục tiêu cao nhất là bảo đảm nguồn cung và an ninh năng lượng", bà Nguyễn Thuý Hiền khẳng định.

Thông tin thêm về quy định thương nhân đầu mối phải đáp ứng tổng nguồn cung tối thiểu 300.000m3, bà Nguyễn Thuý Hiền cho biết, nội dung này nằm trong chỉ đạo chung của Chính phủ về việc xây dựng các nghị định kinh doanh xăng dầu, trong đó phải tái cơ cấu đầu mối và nâng cao năng lực của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu khi tham gia thị trường.

Thực tế, việc phân giao hạn mức tối thiểu xăng dầu hằng năm dựa trên đăng ký thực hiện của doanh nghiệp, nên chưa thể hiện rõ được năng lực, có thương nhân đầu mối đạt mức tổng nguồn phân giao rất thấp.

Vì vậy dự thảo đưa ra quy định trên nhằm yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu năng lực, đảm bảo quy định về tổng nguồn tối thiểu. Với quy định này, bà Hiền cho hay sẽ có hơn một nửa thương nhân đầu mối đạt hạn mức 300.000m3/năm.

Tuy nhiên, không có nghĩa hơn một nửa số doanh nghiệp còn lại sẽ bị loại ngay khi quy định được áp dụng. Nếu doanh nghiệp vẫn có nhu cầu đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng hoạt động phân phối và tiếp tục tham gia thị trường xăng dầu thì phải tiếp tục đầu tư, mở rộng hệ thống để đạt yêu cầu.

Do đó, chưa thể nói sẽ có bao nhiêu doanh nghiệp bị loại. Việc đặt ra mức tổng nguồn tối thiểu nhằm tạo ngưỡng để bảo đảm tổng nguồn trong nước và an ninh năng lượng, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải nỗ lực để đáp ứng.

Theo dự kiến, nếu doanh nghiệp thực hiện ngay theo quy định của nghị định và chuyển đổi mô hình, có thể có hơn 10.500 thương nhân phân phối chuyển đổi để hoạt động theo mô hình này. Khi đó, thị trường sẽ có sự cạnh tranh mạnh hơn. Vì vậy, khó có khả năng thương nhân đầu mối chi phối hoàn toàn giá bán. Đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa, nơi các thương nhân phân phối hoạt động trên địa bàn, sự cạnh tranh cũng sẽ diễn ra.

Doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu có thể quyết định giá trong thời gian sắp tới

GĐXH - Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến dự thảo nghị định thay thế các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.