Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cảnh giác tai biến do thuốc nhỏ mũi

Thứ năm, 18:20 26/05/2011 | Sống khỏe

Chính vì nghĩ rằng thuốc nhỏ mũi chỉ cho tác dụng tại chỗ, không hấp thu vào máu mà đã có không ít người lạm dụng, dẫn đến các tai biến, xảy ra ở cả người lớn và trẻ em.

Thuốc nhỏ mũi có hai loại: loại cho tác dụng toàn thân như thuốc viên uống, sẽ hấp thu vào máu để cho tác dụng và loại cho tác dụng tại chỗ hay còn gọi thuốc dùng ngoài, không hấp thu vào máu. Sở dĩ nói “cho tác dụng tại chỗ” vì khi nhỏ (hay xịt) thuốc vào hai lỗ mũi, dược chất không hoặc rất ít hấp thu vào máu để cho tác dụng toàn thân mà chỉ cho tác dụng tại chỗ, trị rối loạn tại vùng mũi xoang.

Điểm mặt thủ phạm gây tai biến

Loại rối loạn thường gặp và làm cho người bệnh chuộng dùng thuốc nhỏ mũi là cảm cúm, cảm lạnh. Cảm cúm, cảm lạnh thường do mầm bệnh là virút gây ra. Đây là rối loạn đa phần không nguy hiểm nhưng khiến người bệnh khó chịu vì làm họ sốt, nhức đầu, ho, đau nhức mình mẩy, đặc biệt sổ mũi, ngứa mũi, nhảy mũi, nước mũi chảy ràn rụa hoặc nghẹt mũi. Người bệnh thường dùng thuốc nhỏ mũi để cải thiện các rối loạn này.
 

Tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mũi chứa dược chất gây co mạch, chống sung huyết cho trẻ nhỏ. Ảnh minh họa.

Thuốc nhỏ mũi đầu tiên cần kể và được cho là nên dùng ở mọi đối tượng, kể cả trẻ nhỏ và phụ nữ có thai, đó là dung dịch natri clorid 0,9% (dung dịch NaCl 0,9%), còn gọi “nước muối sinh lý”, sử dụng nhỏ mũi và nhỏ cả mắt. Khi mới sổ mũi, nghẹt mũi… dùng dung dịch natri clorid 0,9% (có thể mua tại nhà thuốc) có thể giúp thông mũi, dễ hỉ mũi.

Loại thuốc nhỏ mũi phải dùng rất thận trọng chính là thuốc chứa dược chất có tác dụng làm co mạch, chống sung huyết tại niêm mạc mũi. Ta cần biết, sổ mũi, nghẹt mũi là do ở niêm mạc mũi rối loạn, như dị ứng gây dãn mạch, tiết dịch và có hiện tượng sung huyết. Vì thế, khi dùng thuốc nhỏ mũi chứa dược chất có tác dụng cường giao cảm thần kinh (hay trực giao cảm thần kinh) như naphazolin (biệt dược Nasoline, Rhinex 0,05%), oxymetazolin, xylometazolin… sẽ làm co mạch và giảm sung huyết ở niêm mạc mũi, nước mũi hết chảy ràn rụa.
 
Người bệnh được như thế rất thích. Tuy nhiên chính tác dụng cường giao cảm thần kinh của thuốc lại có thể gây nguy hại cho một số người. Đối với trẻ nhỏ, sơ sinh, nhũ nhi, tác dụng gây co mạch không chỉ khu trú ở niêm mạc mũi mà gây co mạch toàn thân, tức co mạch ở cả tim, gan, thận… đưa đến tai biến, người tím tái, vã mồ hôi, choáng…, phải nhập viện cấp cứu ngay. Đặc biệt, thuốc nhỏ mũi co mạch, chống sung huyết dùng lâu dài còn có thể gây hiện tượng “bật lại” (rebound), tức lúc đầu làm hết sổ mũi, nghẹt mũi nhưng sau đó gây nghẹt mũi trở lại, làm viêm mạn tính niêm mạc mũi, rất khó trị. Nói cách khác, chính thuốc nhỏ mũi loại này gây ra một loại bệnh gọi là “bệnh viêm mũi do thuốc” mà việc điều trị sẽ rất khó khăn.

Không tự ý dùng thuốc nhỏ mũi

Những trình bày ở trên cho thấy, thuốc nhỏ mũi mặc dù cho tác dụng tại chỗ nhưng phải rất thận trọng. Không phải cứ nhỏ mũi bừa bãi là được. Thuốc nhỏ mũi tương đối vô hại là dung dịch NaCl 0,9%. Xin nhấn mạnh, trẻ nhỏ, nhũ nhi, sơ sinh, phụ nữ có thai hoặc người lớn, nếu cần nhỏ mũi thường xuyên nên dùng dung dịch natri clorid 0,9%. Còn thuốc nhỏ mũi chứa dược chất gây co mạch, chống sung huyết, tuyệt đối không dùng cho trẻ nhỏ, đặc biệt là sơ sinh, nhũ nhi.
 
Với người lớn, cũng chỉ nên dùng thuốc nhỏ mũi chứa dược chất gây co mạch, chống sung huyết trong thời gian ngắn, không quá năm ngày. Nếu sổ mũi, nghẹt mũi tiếp tục thì nên đến bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để khám và điều trị. Cũng vì tác dụng cường giao cảm thần kinh gây co mạch mà các bệnh nhân bị bệnh tăng huyết áp, tim mạch, cường giáp hay phụ nữ có thai và cho con bú phải rất thận trọng, chỉ nên dùng thuốc nhỏ mũi loại này khi được bác sĩ chỉ định, không tự ý sử dụng.

Nên lưu ý, rối loạn về mũi không chỉ là triệu chứng của cảm cúm, cảm lạnh mà là khởi đầu của viêm mũi dị ứng, viêm xoang… rất cần đến bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng để được điều trị tốt ngay từ đầu để không bị bất lợi về sau.

Theo PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức
ĐH Y dược TP.HCM
SGTT
thuhuyen
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Phẫu thuật thành công cho bệnh nhân chấn thương cột sống do tai nạn lao động

Phẫu thuật thành công cho bệnh nhân chấn thương cột sống do tai nạn lao động

Sống khỏe - 3 giờ trước

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Thuận vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật cố định cột sống bằng vít qua cuống cho bệnh nhân nam, bị chấn thương do cây dừa đè lên vùng lưng trong một vụ tai nạn lao động.

Mùa hè, 4 dấu hiệu cơ thể cảnh báo bạn đang bị nóng gan

Mùa hè, 4 dấu hiệu cơ thể cảnh báo bạn đang bị nóng gan

Bệnh thường gặp - 4 giờ trước

GĐXH - Nóng gan không phải là bệnh quá nguy hiểm, tuy nhiên nếu không chủ động điều trị thì lâu dài có thể tiến triển thành các loại bệnh gan như: Suy gan, xơ gan, thậm chí là ung thư gan.

Đau cổ tay kéo dài, cô gái 23 tuổi bất ngờ phát hiện mắc ung thư

Đau cổ tay kéo dài, cô gái 23 tuổi bất ngờ phát hiện mắc ung thư

Y tế - 6 giờ trước

GĐXH - Bệnh nhân đến viện trong tình trạng khối u lan khắp mặt trước cổ tay, kéo dài ra hai bên, tiến sát khuỷu tay, với kích thước khoảng 12 - 13 cm chiều dài, gần 8 cm chiều ngang và độ dày 5 - 7 cm.

Những rủi ro ít người biết khi dùng vitamin tổng hợp

Những rủi ro ít người biết khi dùng vitamin tổng hợp

Sống khỏe - 7 giờ trước

Khi nhịp sống bận rộn và chế độ ăn uống không đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, vitamin tổng hợp (multivitamin) ngày càng trở nên phổ biến như một lựa chọn tiện lợi để bổ sung vi chất cho cơ thể. Tuy nhiên, ít ai biết rằng việc sử dụng vitamin tổng hợp không đúng cách có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe.

Người phụ nữ 37 tuổi phát hiện u dưới niêm mạc thực quản kích thước lớn từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Người phụ nữ 37 tuổi phát hiện u dưới niêm mạc thực quản kích thước lớn từ dấu hiệu nhiều người Việt bỏ qua

Bệnh thường gặp - 7 giờ trước

GĐXH - Sau khi nội soi thực quản dạ dày, các bác sĩ phát hiện một khối u dưới niêm mạc kích thước lớn. Trước đó, bệnh nhân có cảm giác nuốt vướng, nuốt nghẹn...

Từ 1/7, không khám chữa bệnh ở bệnh viện vẫn có thể được BHYT chi trả

Từ 1/7, không khám chữa bệnh ở bệnh viện vẫn có thể được BHYT chi trả

Y tế - 8 giờ trước

Từ ngày 1/7, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm y tế 2024 có hiệu lực thì phạm vi được hưởng quyền lợi khám chữa bệnh của người tham gia BHYT mở rộng hơn.

Dấu hiệu cảnh báo căn bệnh ung thư cựu Tổng thống Mỹ Joe Binden đang mắc phải, nam giới không nên chủ quan

Dấu hiệu cảnh báo căn bệnh ung thư cựu Tổng thống Mỹ Joe Binden đang mắc phải, nam giới không nên chủ quan

Sống khỏe - 9 giờ trước

GĐXH – Theo các bác sĩ, ung thư tuyến tiền liệt thường không gây ra triệu chứng điển hình nào ở giai đoạn sớm nhưng cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo.

Cảnh báo nguy cơ viêm mũi xoang cấp từ một sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Cảnh báo nguy cơ viêm mũi xoang cấp từ một sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Bệnh thường gặp - 9 giờ trước

GĐXH - Thấy có triệu chứng viêm xoang, anh V nghĩ rằng bệnh không nghiêm trọng nên tự mua kháng sinh tại hiệu thuốc nhưng triệu chứng không chỉ cải thiện mà ngày một nặng lên.

Người đàn ông 33 tuổi thoát chết vì nhồi máu cơ tim thừa nhận chủ quan, bỏ qua dấu hiệu nhiều người Việt mắc phải

Người đàn ông 33 tuổi thoát chết vì nhồi máu cơ tim thừa nhận chủ quan, bỏ qua dấu hiệu nhiều người Việt mắc phải

Bệnh thường gặp - 11 giờ trước

GĐXH - Người đàn ông bị nhồi máu cơ tim cho biết, gia đình có tiền sử bị nhồi máu cơ tim, cộng thêm cơ địa béo phì (BMI = 35,4) và lối sống ít vận động...

Gợi ý một số món ăn nhẹ phù hợp với từng loại hình tập luyện

Gợi ý một số món ăn nhẹ phù hợp với từng loại hình tập luyện

Sống khỏe - 13 giờ trước

Cho dù bạn tập yoga, đi bộ đường dài hay nâng tạ, lựa chọn thực phẩm phù hợp cho bữa ăn nhẹ trước khi tập luyện rất quan trọng...

Top