Dân mất tiền tỷ vì sự tắc trách của xã

Bà Nguyễn Thị Hồng (thôn Lưu Giáo, xã Tượng Lĩnh) bức xúc vì vườn cây buộc phải chặt. Ảnh: N.T

Phá vườn cây giữa mùa thu hoạch

Đầu tháng 6 vừa qua, 56 hộ dân xã Tượng Lĩnh đột nhiên nhận được thông báo từ chính quyền xã là phải tự chặt bỏ các vườn cây ăn quả (táo, chanh, ổi, nhãn) vì lý do vi phạm chuyển đổi đất lúa. Tuy nhiên, câu chuyện bắt đầu từ cách đây 3 năm.

Cuối 2013, xã Tượng Lĩnh thực hiện chương trình “dồn điền đổi thửa” và đã khuyến khích dân chuyển về khu đất cốt cao để chuyển đổi cây trồng, tổng diện tích là 10 héc-ta. Đầu 2014, người dân nhận được thông báo chuyển đổi các khu đất cốt cao trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao. Tháng 3/2014, các hộ dân nhận được thông báo đã gửi đơn xin được chuyển đổi cây trồng. Chờ đợi xã xử lý đơn quá lâu, nhiều hộ dân đã đưa cây ăn quả vào trồng và cũng không thấy chính quyền xã phản đối.

Tháng 10/2014, xã mới họp dân và đưa ra thông báo: Chủ trương của huyện chưa cho phép trồng cây ăn quả tại các khu đất này, những hộ đã trồng rồi thì thôi và không được phát sinh thêm, còn các hộ đang có ý định trồng thì dừng lại. Lúc đó, có tới 20 hộ đã chuyển đổi cây trồng. Đến tháng 12/2014, Phòng NN-PTNT huyện Kim Bảng mới ra công văn chính thức về việc quy hoạch chuyển đổi vùng trồng lúa khó khăn về nước sang cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao. Theo đó, nhiều người lại tiếp tục đưa cây ăn quả vào trồng tại các khu đất cao này, tính đến nay là 56 hộ. Hiện tại, các vườn cây ăn quả tại 4 thôn trong xã đã trồng được từ 2-3 năm và đến lúc họ được thu hoạch vụ đầu tiên thì nhận được thông báo phải phá vườn.

Chia sẻ với chúng tôi, người dân đặt ra nhiều câu hỏi: Tại sao chính quyền không xử lý dứt khoát, đến lúc cây được thu hoạch mới bắt dân phải phá vườn? Phải phá vườn khi chưa kịp hồi vốn đầu tư, người dân sẽ sống ra sao với nợ nần đang “chất đầy”? Chính quyền sẽ trồng cây gì để có năng suất cao khi nhiều loài cây “ruột” họ đã trồng vẫn không cho năng suất như ý? Nhiều hộ đã vay tiền ngân hàng từ 100- 200 triệu, có hộ vay đến 500 triệu để xây lều chứa, chuồng gia súc, bể nước để tưới cây... đang đứng trước nguy cơ tay trắng, mất nhà ở.

Bà Nguyễn Thị Hồng (thôn Lưu Giáo) có 7 mẫu đất đều trồng cây ăn quả, chia sẻ: “Đất cốt quá cao, trồng lúa phải đầu tư gấp 5-10 lần mới có thu hoạch, bơm nước suốt ngày. Khi nhận đất, thôn, đội có hứa là cứ nhận đi rồi sẽ cho chuyển đổi. Tôi đã mất nhiều công sức để san đất gò cao, gom mộ lại mới được mảnh vườn. Đổ ra bao công sức, đang được thu lại bảo chặt đi”.

Còn gia đình anh Tạ Văn Thắng (thôn Phù Đê) thế chấp nhà vay gần 500 triệu để đầu tư cho việc chuyển đổi cây trồng đang đứng trước nguy cơ phá sản nếu cây bị chặt phá.

Chia sẻ với chúng tôi, những người dân Tương Lĩnh mong mỏi họ có thể được giữ lại vườn, chỉ cần vài năm để thu hồi vốn, trả nợ. Xảy ra tình cảnh tréo ngoe này là do người dân đã quá vội vàng, chính quyền xã cũng liên đới trách nhiệm khi ra thông báo mà chưa thông qua ý kiến từ UBND huyện, khiến người dân đang đứng trước nguy cơ trắng tay, thất thiệt nhiều tỉ đồng.

Trồng cỏ cho bò sữa dân lại nhầm sang cây ăn quả

Những mảnh đất cốt cao thiếu nước nay đã thành vườn cây ăn quả.

Ngày 6/6, UBND huyện Kim Bảng có văn bản yêu cầu xử lý vi phạm đất đai tại xã Tượng Lĩnh. Theo đó, 56 hộ dân đã tự ý chuyển mục đích sử dụng đất từ trồng cây hàng năm sang cây lâu năm. Chính quyền xã thông báo tới các hộ đến ngày 15/7 phải tự chặt bỏ cây nhưng do vấp phải nhiều khúc mắc nên đến giờ vẫn chưa được thực hiện. Vài ngày gần đây, xã bắt đầu vận động dân gỡ các lều đã dựng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Tạ Văn Hậu, Chủ tịch UBND xã Tượng Lĩnh cho biết: “Các hộ mới trồng mà cây chưa có quả thì phải xử lý ngay. Còn cây đã có quả thì sẽ để họ thu hoạch xong vụ này rồi xử lý. Sau ngày 3/8 họp chi bộ xong thì tôi sẽ tổ chức một buổi đối thoại với dân”. Tuy nhiên, khi PV đề cập về chuyện dân mong muốn hồi vốn, vị lãnh đạo này thản nhiên: “Cái đó kệ các hộ thôi. Thế chấp, vay ngân hàng… nhưng giờ sai rồi thì phải thực hiện. Đây là chỉ thị của UBND huyện. Nếu các hộ dân vẫn cương quyết không chặt bỏ thì xã sẽ tiến hành cưỡng chế”.

Trước câu hỏi tại sao không xử lý từ đầu, ông Hậu thừa nhận: Xã có hiểu được nguyện vọng của dân là muốn chuyển sang trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, nhưng chủ trương của huyện là chuyển sang cây trồng cạn; xã biết việc vi phạm của dân nhưng lại không quyết liệt từ đầu. Tuy nhiên, giải thích về lý do chậm giải quyết đơn xin chuyển đổi cây trồng của dân, ông Hậu lại trốn tránh: “Tháng 4 họ làm đơn thì đến tháng 10, xã đã có cuộc họp nói rõ với các hộ rồi” – như vậy, để có một câu trả lời đơn xin của dân phải cần đến 6 tháng trời(?!).

Trả lời câu hỏi của chúng tôi về việc sau cuộc họp đó, chính quyền tiếp tục “bỏ lửng” trong khi dân vẫn tiếp tục trồng cây. Trong suốt năm 2015 sang 2016, UBND xã Tượng Lĩnh không có “động thái” gì, về điều này, ông Chủ tịch xã giải thích: “Lúc đó xã đang… chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ xã nên cũng không muốn làm “rắn”. Sang năm 2016 thì lại… bầu cử HĐND”.

Hỏi về cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao trong công văn của huyện gửi xuống, lãnh đạo này cho hay, đó là cây cỏ cho bò sữa nhưng người dân đã nhầm “cây trồng cạn” là “cây ăn quả”. Vậy nếu quán triệt cho người dân ngay từ đầu thì họ có còn nhầm?

Nếu không có gì thay đổi, sau ngày 3/8 này, chính quyền xã Tượng Lĩnh sẽ yêu cầu các hộ chặt bỏ các cây chưa có quả. Còn đối với các vườn cây đang có hoa lợi thì sẽ chặt bỏ sau vụ thu hoạch. Dân đã sai vì cố tình trồng cây khi thủ tục hành chính chưa giải quyết xong, nhưng trách nhiệm đâu phải chỉ riêng ở họ. Người dân ở đây đang cần giải pháp thấu tình đạt lý hơn.

Nông Thuyết