Đòi tiền nợ, ông lão dính vòng lao lý

Bị cáo Mênh tại phiên tòa. Ảnh: Bình Minh

Cưỡng ép hay tự nguyện?

Theo đơn của anh Nguyễn Văn Được (SN 1980, trú tại xã Đại Cương, huyện Kim Bảng, Hà Nam) gửi Báo GĐ&XH, năm 1998, biết UBND xã Đại Cương có chủ trương giao đất ở, ông Nguyễn Văn Bản (63 tuổi, bố anh Được) đã nộp cho ông Hồ Văn Mênh, cán bộ địa chính gần 23 triệu đồng với mong muốn được hợp thức hóa 1.500m2 đất ao thầu do gia đình đang sử dụng. Cuối năm 1999, ông Bản được chính quyền địa phương cấp sổ đỏ cho 765m2. Mặc dù có thắc mắc nhưng gia đình được ông Mênh giải thích là tạm thời chỉ được cấp sở hữu một nửa cái ao, số diện tích đất còn lại sẽ làm hồ sơ đợt tới. Năm 2003, ông Bản nộp thêm 500.000 đồng cho ông Mênh để hợp thức hóa diện tích ao còn lại.

Sau nhiều năm chờ đợi vẫn không thấy chính quyền làm thủ tục cho mình nửa diện tích ao còn lại, ông Bản tìm hiểu thì phát hiện ông Mênh chỉ nộp 11 triệu đồng vào ngân sách xã. “Khoảng tháng 6/2014, bố tôi sang nhà nói chuyện và được ông Mênh thừa nhận đang “tạm giữ” hơn 12 triệu đồng của gia đình. Khi đó, ông Mênh đề xuất bồi thường 50% thiệt hại đã gây ra cho gia đình tôi. Là hàng xóm, không muốn làm to chuyện nên hai bên đã thống nhất mức giá bồi thường là 400 triệu đồng. Do không đủ tiền nên gia đình ông Mênh đưa trước 160 triệu đồng và hẹn khi nào có sẽ trả đủ. Ngày 10/7/2014, bà Nguyễn Thị Lương (SN 1958, vợ ông Mênh) chủ động gọi điện cho bố tôi đến nhận số tiền. Do bận việc gia đình nên ngày hôm sau tôi và bố mới đến nhận 240 triệu đồng còn lại”, anh Được nói.

Được biết, không chỉ chiếm đoạt tiền của gia đình ông Bản, ông Mênh còn chiếm đoạt tiền của một số người dân khác cũng với thủ đoạn tương tự nên tháng 11/2014, ông này bị khởi tố, bắt giam về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”. Trong quá trình bị tạm giam, ông Mênh khai đã đưa 400 triệu đồng cho gia đình ông Bản. Ngày 18/5/2015, ông Bản bị Công an huyện Kim Bảng bắt tạm giam về tội “Cưỡng đoạt tài sản”.

Trò chuyện với chúng tôi, bà Dương Thị Mây (58 tuổi, vợ ông Bản) bức xúc: “Khoản tiền trên là do ông Mênh tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả do hành vi sai trái của ông ấy khiến gia đình tôi thiệt hại trên 700m2 đất. Thực tế, chưa bao giờ chúng tôi to tiếng hay gây gổ với ông Mênh về việc bồi thường thì cơ quan chức năng dựa vào đâu bảo chồng tôi gây sức ép với ông Mênh”.

Thỏa thuận dân sự?

Anh Nguyễn Văn Được đang trình bày vụ việc.

Trong buổi làm việc với PV Báo GĐ&XH, ông Lê Văn Hùng - Viện phó Viện Kiểm sát Nhân dân huyện Kim Bảng cho biết, lợi dụng sơ hở của xã Đại Cương trong việc cấp đất giãn dân, ông Mênh đã thu tiền tăng thêm của nhiều người (trong đó có ông Bản). Khoảng tháng 6/2014, vụ việc này mới bị phát giác, ông Mênh bị khởi tố, bắt tạm giam và bị tòa án tuyên phạt 6 năm tù giam. Trong quá trình bị tạm giam, ông Mênh khai, có trả cho ông Bản 400 triệu đồng (tiền bồi thường do đã thu sai đối với gia đình ông Bản - PV). Trong việc đòi tiền của ông Bản, nhận thấy có dấu hiệu của hành vi cưỡng đoạt tài sản nên Công an huyện Kim Bảng đã khởi tố, bắt tạm giam ông Bản để điều tra.

Theo giải thích của ông Hùng, trong vài lần đến đòi tiền, ông Bản có nói với ông Mênh là: “Ông bà tính thế nào thì tính, sau này có chuyện gì xảy ra thì đừng trách tôi là chỗ bạn bè quen biết không nói trước”. Ông Hùng cho rằng, chính vì câu nói “uy hiếp” này khiến cho ông Mênh ảnh hưởng đến tinh thần và buộc phải trả nợ cho ông Bản. Tuy nhiên, cũng trong buổi làm việc với PV, ông Hùng thừa nhận: Thật khó để định lượng được câu nói ấy có đủ “uy hiếp” đến mức ông Mênh hoảng sợ hay chưa.

Đánh giá về vụ việc này, luật sư Vũ Đức Long (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng, có thể hiểu việc gia đình ông Bản và ông Mênh thống nhất trả cho nhau 400 triệu đồng là một thỏa thuận dân sự. Trong vụ việc này, ông Mênh chiếm đoạt tiền và gây ra thiệt hại cho gia đình ông Bản là có thật. Pháp luật không cấm hai bên thỏa thuận và cũng không khống chế mức tiền mà hai bên bồi thường cho nhau. Theo quy định của Bộ luật Dân sự thì người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân thì phải bồi thường. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường.

Bình Minh/Báo Gia đình & Xã hội