Dư luận “ném đá” bé Nhật Nam: Đừng phô diễn sự ích kỷ

Nguyễn Bình - cậu bé làm tốn nhiều giấy mực của báo giới vì thành tích cá nhân - vẫn có tuổi thơ rất hồn nhiên (ảnh gia đình cung cấp).

Bình cũng ham mê đọc sách khoa học, khoái lướt web và vẫn có tuổi thơ như mọi trẻ em khác. Cha của Bình - nhà phê bình văn học Nguyễn Hòa - đã có những chia sẻ với PV Báo GĐ&XH xung quanh câu chuyện về bé Nhật Nam.

Quá hàm hồ

Đánh giá về việc nhiều người “ném đá” Nhật Nam và nhận xét rằng cháu không có tuổi thơ, ông Hòa cho rằng, muốn đánh giá một đứa trẻ có tuổi thơ hay không, trước hết phải xem đứa trẻ đó học và chơi như thế nào. Chỉ qua vài câu trả lời trong clip mà đánh giá Nhật Nam không có tuổi thơ thì quá là hàm hồ. Ngay cả người lớn cũng khó có thể bộc lộ mình một cách toàn diện qua mấy phút xuất hiện trong clip. Có thể đánh giá một người nào đó qua vài phút tiếp xúc, nhưng không có nghĩa với mọi người đều như thế. Trong clip, Nhật Nam đã trả lời rất hồn nhiên, trẻ thơ, như cháu suy nghĩ. Mỗi người có thể đánh giá câu chuyện Nam kể theo tiêu chí riêng của mình, nhưng không được dùng tiêu chí riêng đó để xúc phạm cháu.

“Ở xã hội văn minh, chúng ta nên cư xử một cách văn minh. Hãy đặt mình vào vị trí của đứa trẻ để thấy cảm giác như thế nào khi bị xúc phạm. Tôi không kêu gọi lòng từ tâm nhưng xin mọi người hãy coi Nhật Nam như con em mình để có cách ứng xử đúng mực. Đừng mang suy nghĩ cá nhân áp đặt lên người khác. Làm thế không những không chứng tỏ được lòng tử tế mà còn trực tiếp xúc phạm trẻ”, ông Hòa cho biết.

Trả lời về việc một số người cho rằng Nam thiếu khiêm tốn khi phát biểu, ông Hòa cười: “Mỗi người đều có quyền bộc lộ mình, nên tôn trọng sự bộc lộ ấy nếu không vượt qua giới hạn văn hóa. Nếu Nam vượt qua giới hạn văn hóa mà cả cộng đồng tuân thủ thì chúng ta nên nhắc nhở, nhưng tôi thấy Nam đâu có như thế. Hơn nữa, dù Nhật Nam có đọc bao nhiêu cuốn sách, đã tích lũy được bao nhiều tri thức, có những ước mơ không giống với mọi người thì cháu vẫn chỉ là một đứa trẻ, người lớn chúng ta nên hiểu cháu để đồng cảm, chia sẻ, trân trọng”.

Theo nhà phê bình Nguyễn Hòa, có lẽ chúng ta nên làm quen với việc người khác bộc lộ bản thân nếu việc đó không ảnh hưởng, không xúc phạm người khác. “Tôi ủng hộ việc ai đó dám khẳng định: “Tôi là tôi”. Thử hỏi có bao nhiêu người lớn trong chúng ta đã viết hay nói một ý kiến riêng mà không nấp sau đại từ nhân xưng “chúng tôi”? Đứa trẻ có thể nói như vậy là đứa trẻ đã có tiền đề để khi lớn lên sẽ dám làm, dám chịu trách nhiệm về hành động của mình. Xã hội luôn tuân thủ một số giá trị tinh thần và coi đó là mẫu số chung, như: lòng hiếu thảo, tình thương yêu, biết nhường nhịn, có ý thức trách nhiệm… Khi thời đại thay đổi, những mẫu số chung này vẫn giữ nguyên giá trị, nhưng sự thể hiện đã khác. Không thể đòi hỏi cô con gái lấy chồng và ở tận Cà Mau cũng phải thể hiện lòng hiếu thảo giống như cô con gái lấy chồng và ở ngay xóm bên. Vì thế, chúng ta cũng cần thay đổi để thích ứng với sự thay đổi của thời đại. Với trẻ em cũng vậy, thời của các cháu đã khác thời của chúng ta”.

Tôn trọng sở thích nếu không có gì độc hại

Là bố của một cậu bé khi lên 3 tuổi đã đọc thông viết thạo, 4 tuổi tự học tiếng Hán, 7 tuổi tự học tiếng Anh, tự tạo mục từ trên Wikipedia, 10 tuổi đã phát hành 3 tập đầu của một bộ sách…, ông Hòa chia sẻ: “Cho đến hôm nay, cháu Bình nhà tôi vẫn như những đứa trẻ cùng lứa. Ngoài giờ học, cháu lại tụ tập chơi cờ hoặc phóng xe đạp quanh sân hò hét cùng bạn bè trong tập thể. Thi thoảng cháu đi tham quan bảo tàng, di tích lịch sử… Cháu yêu thích sách khoa học, sách về các nền văn minh và cười rinh rích khi đọc “Harry Potter”, “Doremon”… Tôi không bao giờ buộc cháu phải đọc cuốn nọ, cuốn kia vì tôi biết bọn trẻ có nhu cầu của mình. Tôi để cháu tự làm theo sở thích, miễn là sở thích đó không độc hại. Dù thế nào thì các cháu vẫn hành động chưa có sự chỉ đạo của lý trí, gia đình không nên ép buộc mà cần kiểm soát con cái một cách tinh tế để xem con mình đang thích gì, nghĩ gì, làm gì, từ đó để ý và nhắc nhở để đồng cảm, chia sẻ. Chẳng hạn, cháu Bình nhà tôi có cùng lúc đến mấy trang thông tin cá nhân nhưng tôi không cấm cháu sử dụng. Tôi kiểm soát bằng cách mượn nick của bạn bè tôi để xem con trai có làm gì quá đáng hay không, nhưng thấy cháu dùng các trang cá nhân này vui chơi, giao lưu”.

“Tôi đã bật cười sung sướng”   “Khi xem xong clip trả lời phỏng vấn của Nhật Nam, tôi đã bật cười sung sướng. Tôi không nghĩ em tự cao hay thiếu khiêm tốn. Tôi cười, vì ẩn sau một đứa trẻ hồn nhiên lại có cách trả lời rất lưu loát và không phân vân gì cả. Tôi đã từng tiếp xúc với Nam. Ngoài đời, cậu bé tự tin và nói năng lưu loát, chứng tỏ cháu rất thông minh. Ngôn ngữ ấy là do nỗ lực đọc sách, do trí tuệ của cháu phải phát triển đến thế thì mới nói được như vậy. Không có tư duy đó, chắc chắn không có ngôn ngữ đó. Tôi nghĩ, gene trí tuệ của Nam còn hơn nhiều người vì họ không biết gì để nói. Nếu ngôn ngữ vay mượn, học thuộc thì chỉ tiếp xúc một lát sẽ bị lộ ngay lập tức”. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên   “Qua rồi thời khiêm tốn hão” “Tôi thấy nhiều người trên mạng yêu cầu một đứa trẻ phải ăn nói như một người trung tâm của giới truyền thông là không đúng. Đặc biệt câu nói “em không thích truyện tranh vì mẹ nói truyện tranh là con sâu đục khoét tâm hồn” là hoàn toàn phù hợp với lứa tuổi của Nam. Thậm chí, điều đó chứng tỏ Nam rất thông minh. Đồng ý một số truyện tranh không xấu nhưng đấy là cách tiếp cận của bé Nam. Đừng yêu cầu mọi thứ phải hoàn hảo, chuẩn mực ở một đứa trẻ mới 11 tuổi. Có thể không thích truyện tranh là quyền của cá nhân và đó là quan điểm riêng. Mọi người không nên đòi hỏi ở Nam quá nhiều, biến cháu thành bịch bông để đấm đá, bịch thụi trong khi đáng ra phải tôn trọng vì những gì Nam đã làm được. Đặc biệt, có người còn cho rằng Nam thiếu khiêm tốn. Tôi nghĩ, đã qua rồi thời khiêm tốn hão. Chúng ta cần thay đổi cách đánh giá này để phù hợp với thời đại”. PGS.TS Trịnh Hòa Bình Giám đốc Trung tâm Điều tra dư luận xã hội (Viện Khoa học và Xã hội)

Lương Mỹ