Đừng nhìn chức "Chủ tịch lớp" của trẻ con tiểu học một cách méo mó

“Chủ tịch” giúp học sinh tự tin

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố Dự thảo về Điều lệ trường Tiểu học, trong đó có nhắc tới lớp học sẽ có Chủ tịch, Phó chủ tịch Hội đồng tự quản lớp học. Thông tin về dự thảo này đã gây “choáng”, nổ ra nhiều cuộc tranh cãi trên cộng đồng mạng. Nhiều người vì cho rằng không thiết thực, “thừa giấy vẽ voi”, bắt trẻ con ganh đua chức tước từ sớm ...

Tuy nhiên, trên thực tế, Hội đồng tự quản học sinh chỉ được áp dụng ở các trường đang áp dụng thí điểm mô hình trường học mới (VNEN) trong những năm vừa qua. Theo đó, khái niệm về “chức vụ” Chủ tịch Hội đồng tự quản xem ra khá lạ lẫm, có chút gì đó khiến người mới nghe lần đầu cảm thấy “sốc”, nghĩ ngay đến chức tước, hay “bon chen” trong trường tiểu học.

Trường Tiểu học Liên Ninh (Thanh Trì, Hà Nội) đã áp dụng thí điểm mô hình VNEN được 4 năm nay, trong đó hơn 3 năm trực tiếp chỉ đạo, thực hiện mô hình này tại trường, bà Phạm Thị Minh - Nguyên Hiệu trưởng nhà trường đánh giá, mô hình hình này đã phát huy nhiều tác dụng, làm cho học sinh tự chủ trong học tập, năng động, tự tin hơn trong các hoạt động của trường, lớp.

Nói về hoạt động của Hội đồng tự quản học sinh, bà Minh cho biết: “Trên thực tế, Chủ tịch hay Phó Chủ tịch Hội đồng tự quản chỉ là tên gọi, chứ bản chất không có gì là “cao siêu” hay chức vụ ở đây. Các em trong Hội đồng sẽ do bình bầu, bỏ phiếu của các thành viên trong lớp. Các em được lựa chọn được các bạn tin tưởng, học giỏi, năng động và hay giúp đỡ các bạn... khác hẳn với vị trí lớp trưởng trước đây là do cô giáo chỉ định”.

Theo bà Minh, so với lớp trưởng trước đây chỉ có vài nhiệm vụ là hướng dẫn, nhắc nhở các thành viên trong lớp, báo cáo lại giáo viên chủ nhiệm. Chủ tịch có vai trò quan trọng hơn, các em được phát huy trách nhiệm, tự nhận xét, năng lực của mình trong công việc. Chủ tịch Hội đồng tham gia điều hành lớp, nắm bắt nguyện vọng của các thành viên trong lớp thông qua Hòm thư góp ý, tập hợp lại và báo cáo giáo viên chủ nhiệm. Công việc nhiều hơn lớp trưởng, nhưng không có gì là áp lực hay nặng nhọc.

Lớp học theo mô hình VNEN tại trường Tiểu học Liên Ninh, Hà Nội. Ảnh: Q.Huy

Đánh giá về “chức danh” Chủ tịch Hội đồng tự quản lớp học, TS Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Khoa học - Tâm lý giáo dục Hà Nội cho biết: “Theo tôi, không nên chú tâm vào tên gọi, mà là cách làm. Nếu đây là một cách làm tốt, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng, tổ chức quản lý lớp học tốt thì phải khuyến khích. Phụ huynh cũng không nên vì “háo danh” mà can thiệp đến việc con được vào chức nọ, chức kia”.

Lấy học sinh làm trung tâm

Cách đây không lâu, chúng tôi đã có dịp tới thăm quan lớp theo mô hình VNEN tại trường Tiểu học Liên Ninh. Bước chân vào các lớp học này, không khỏi ngạc nhiên vì những lớp học hoàn toàn mới so với lớp học truyền thống. Ở lớp học VNEN không còn các dãy bàn thẳng hàng, mà bàn học được ghép lại thành bàn học nhóm, một lớp có nhiều nhóm khác nhau do chính học sinh tự điều hành việc học.

Lớp học cũng được trang trí rất sinh động, có các góc: học tập, thư viện, cộng đồng... Theo lãnh đạo nhà trường, do điều kiện chưa cho phép nên trường chỉ áp dụng mối khối hai lớp, bắt đầu từ lớp 2. Lớp học được tổ chức theo nhóm, các em tự học là chủ yếu, các em học lớp này rất tự tin, kích thích sáng tạo của từng cá nhân.

Trên thực tế, mô hình VNEN được triển khai từ năm học 2012 - 2013 ở 1.447 trường tiểu học thuộc 63 tỉnh, thành phố, trong đó chủ yếu là các trường ở vùng khó khăn. Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, sau các năm thực hiện, kết quả đạt được rất khả quan. Mô hình VNEN đã khắc phục được những hạn chế của mô hình lớp học truyền thống, đảm bảo sự hài hòa giữa dạy chữ và dạy làm người.

Theo quy định, các em học sinh không ngồi hướng mặt đồng loạt lên bục giảng nữa mà ngồi học theo nhóm, có nhóm trưởng luân phiên điều hành. Mô hình này rất chú trọng hoạt động tự giáo dục của học sinh, bao gồm tự quản - tự học - tự đánh giá. Công cụ tự quản quan trọng nhất là Hội đồng tự quản - một tổ chức của học sinh, vì học sinh, do học sinh bầu ra dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Cùng với hàng loạt thay đổi cách đánh giá, xếp loại học sinh tiểu học trong thời gian qua, đã tạo nhiều chuyển biến tích cực trong dạy và học ở cấp học này. Thiết nghĩ, Chủ tịch Hội đồng tự quản học sinh trong các trường tiểu học VNEN rốt cuộc là vấn đề câu chữ, từ ngữ về mặt dịch thuật và dễ gây hiểu lầm ở Việt Nam. Vấn đề này cần được nhìn nhận một cách khách quan, có đánh giá cụ thể, chứ không nên áp đặt tư duy nặng nề chức tước, chức vụ, chạy chức... như một bộ phận người lớn đang lầm hiểu, “ném đá”.

Quang Huy/Báo Gia đình & Xã hội