Già hóa dân số không chỉ là thách thức an sinh mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bạc

Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn về Kinh tế chăm sóc và phát triển ngành chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Chi nhánh khu vực TP.HCM (VCCI-HCM), với sự hỗ trợ của Sáng kiến Đầu tư cho Phụ nữ (IW) thuộc Chính phủ Australia, tổ chức ngày 6/8.

Sự kiện quy tụ các đại biểu đến từ Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, các Bộ, ngành Y tế, Giáo dục và Đào tạo, chính quyền địa phương, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, viện dưỡng lão cùng các chuyên gia phát triển quốc tế.

Nội dung thảo luận tập trung vào hai vấn đề lớn: Biến áp lực già hóa thành cơ hội "kinh tế bạc" và tháo gỡ nút thắt pháp lý cho lực lượng nhân viên chăm sóc người cao tuổi phi y tế.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới. Dự báo của Cục Thống kê và UNFPA năm 2025 cho thấy, đến năm 2034, nước ta sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già khi người từ 65 tuổi trở lên chiếm 14% dân số. Trong khi đó, nhóm người từ 80 tuổi trở lên được dự báo tăng gấp ba vào năm 2050. Tuổi thọ trung bình của người Việt hiện đạt 74,7 tuổi nhưng thời gian sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65,4 tuổi, làm gia tăng nhu cầu chăm sóc dài hạn.

Từ thực tế đó, nhiều đại biểu cho rằng già hóa dân số không chỉ là thách thức an sinh mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế bạc. Trên thế giới, quy mô thị trường dịch vụ dành cho người cao tuổi được ước tính vượt 4.000 tỷ USD vào năm 2026.

Thời gian qua, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện nền tảng chính sách thông qua Luật Dân số 2025, Nghị định 168/2026/NĐ-CP về chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, Quyết định 1116/QĐ-TTg về chăm sóc toàn diện người cao tuổi và Quyết định 383/QĐ-TTg về văn bản đầu tiên chính thức đưa thuật ngữ "kinh tế bạc" vào hệ thống chính sách Việt Nam.

Tuy nhiên, để thị trường phát triển, các chuyên gia tại diễn đàn nhấn mạnh cần tập trung vào việc đẩy lùi các rào cản thể chế và khơi thông dòng vốn tư nhân cũng như đầu tư quốc tế. Dù hành lang pháp lý đã mở nhưng rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là sự thiếu hụt các cơ chế cụ thể về tài chính, đất đai, thủ tục cấp phép và tín dụng ưu đãi.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là việc chuyên nghiệp hóa lực lượng nhân viên chăm sóc người cao tuổi phi y tế - yếu tố quyết định chất lượng dịch vụ. Hiện nghề này chưa có mã nghề và khung tiêu chuẩn năng lực quốc gia, khiến người lao động chưa được công nhận chính thức, các cơ sở đào tạo chưa thể cấp bằng, còn doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng và mở rộng hoạt động.

Nhằm giải bài toán này, GRACE - Chương trình Phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi hướng tới bình đẳng giới do VCCI-HCM thực hiện với sự hỗ trợ từ IW đã cung cấp bộ bằng chứng thực chứng thuyết phục. Dự án đào tạo thành công 29 giảng viên nguồn chuẩn Australia và chuẩn hóa năng lực cho 206 học viên. Đây được xem là cơ sở thực tiễn để kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành mã nghề quốc gia đối với nhân viên chăm sóc người cao tuổi phi y tế.

Phát biểu tại diễn đàn, bà Kate Wallace - Tổng Lãnh sự Australia tại TP.HCM, khẳng định Australia sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam thông qua dự án GRACE nhằm xây dựng lực lượng nhân viên chăm sóc chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi và thúc đẩy bình đẳng giới.

Kết thúc diễn đàn, các bên thống nhất định hướng triển khai lộ trình hành động giai đoạn 2026-2030 với các mục tiêu trọng tâm gồm xây dựng khung pháp lý cho nghề nhân viên chăm sóc người cao tuổi phi y tế, mở rộng đào tạo theo mô hình vi bằng, chuẩn hóa chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường kết nối cung - cầu lao động.

Anh Khôi

Già hóa dân số: Thanh niên cần chuẩn bị cho chính tuổi già của mình từ hôm nay

GĐXH – Thanh niên không chỉ là lực lượng đồng hành, chăm sóc người cao tuổi mà còn cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng, sức khỏe và năng lực tài chính ngay từ sớm. Điều này giúp thích ứng với già hóa dân số, hướng tới một tuổi già khỏe mạnh và hạnh phúc.

Việt Nam thích ứng với già hóa dân số: Cơ hội thúc đẩy "Kinh tế bạc"

GĐXH - Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn là đòn bẩy cho "kinh tế bạc". Việc khai thác thị trường dịch vụ chăm sóc và tạo việc làm mới sẽ trở thành động cơ tăng trưởng quan trọng.