Giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh: ”Phải bình tĩnh, ứng xử phù hợp”

 

LTS: Trước vấn đề “nóng” về thực trạng mất cân bằng tỉ số giới tính khi sinh (TSGTKS), ngay từ đầu năm 2012, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ đạo Bộ Y tế phải làm việc ngay với Tỉnh uỷ, HĐND, UBND 10 tỉnh, thành phố có TSGTKS cao để tìm các phương hướng giải quyết, khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS. Phó Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Y tế tổ chức Hội thảo Quốc gia về vấn đề mất cân bằng GTKS vào ngày 3/11. Nhân dịp này, Báo GĐ&XH có bài phỏng vấn TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế xung quanh vấn đề này.

 

 

Theo số liệu thu thập được, năm 2012 mức sinh có xu hướng tăng đột biến. Ông có dự báo gì cho vấn đề mất cân bằng TSGTKS trong năm nay?

- Đúng là theo số liệu thống kê báo cáo chuyên ngành của Tổng cục DS-KHHGĐ thì số trẻ sinh ra trong 8 tháng đầu năm 2012 tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2011. Theo quan niệm của người Á Đông, năm 2012 là năm con Rồng, được coi là “năm đẹp” để sinh con và nhất là con trai nên rất nhiều người đã chọn năm này để sinh con. Ngay từ đầu năm 2012, chúng tôi đã cảnh báo về vấn đề này và đến giữa năm, khi sơ kết tình hình thực hiện công tác DS-KHHGĐ 6 tháng đầu năm, kết quả cũng không ngoài dự báo.

Tuy nhiên, đứng trước hiện tượng này, chúng ta cũng cần bình tĩnh để xem xét, nhận định và có những phản ứng sao cho phù hợp. Việt Nam đã đạt được mức sinh thay thế vào năm 2006 và kể từ đó đến nay, mặc dù tổng tỉ suất sinh có năm tăng hơn, có năm giảm hơn năm trước một chút song xu hướng chung trong giai đoạn vừa qua là đi xuống. Hiện tại, tổng tỉ suất sinh của nước ta đã là dưới 2 con (1,99 con năm 2011) nên mặc dù số trẻ sinh ra trong năm nay có thể tăng hơn so với năm 2011 nhưng không vì thế tạo ra sự đột biến và làm đảo ngược xu hướng của mức sinh.

Về vấn đề TSGTKS tôi phải khẳng định ngay rằng, Việt Nam đang nằm trong quỹ đạo gia tăng TSGTKS. Kể từ năm 2006 đến nay, tỉ số này luôn trên 110 và xu hướng này còn tiếp tục tăng. Chúng ta cố gắng khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS và bước đầu cũng đã có kết quả: Giai đoạn 2006 - 2008, TSGTKS tăng 1,15 điểm phần trăm/1 năm; Giai đoạn 2009 đến nay, TSGTKS tăng 0,6 điểm phần trăm/1 năm. Tuy nhiên với mức tăng đó vẫn là quá cao và cần phải giảm mạnh hơn nữa.

- Chiến lược DS-SKSS Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và Chương trình mục tiêu Quốc gia về DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015 mà Thủ tướng Chính phủ mới phê duyệt đã đặt ra mục tiêu: Khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS để đến năm 2015, tỉ số này ở dưới mức 113 và năm 2020 là dưới mức 115.

Nhiệm vụ của chúng ta là từng bước khống chế tốc độ gia tăng TSGTKS hàng năm (dưới 0,5 điểm phần trăm/năm) và tiến tới đưa về mức cân bằng tự nhiên (104-107) sau năm 2020. Để đạt TSGTKS dưới mức 113 vào năm 2015 là rất khó khăn, do đó ngay từ bây giờ chúng ta cần có nhiều giải pháp quyết liệt, triệt để. Đó là: Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, vận động cùng với hỗ trợ an sinh xã hội và thực hiện bình đẳng giới; Can thiệp bằng chính sách, pháp luật liên quan đến giới và GTKS như nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, thực hiện bình đẳng giới, điều chỉnh mức sinh… thông qua việc hoàn thiện, điều chỉnh chính sách pháp luật và tăng cường việc thực thi chính sách, pháp luật; Xây dựng, triển khai các đề án can thiệp giảm thiểu mất cân bằng GTKS tại cộng đồng.

 

- Hội thảo quốc tế về vấn đề mất cân bằng GTKS được tổ chức tại Hà Nội năm 2011 với sự tham dự của 11 nước và các tổ chức của Liên Hợp Quốc, các tổ chức NGO đã thực sự mang lại những bài học kinh nghiệm quý giá cho Việt Nam về vấn đề này.

Tại một số nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Azerbaijan, Armenia… tình trạng mất cân bằng GTKS diễn ra trước ta hàng thập kỷ và đang đối mặt với hậu quả nặng nề của vấn đề này. Trong tất cả các nước đang đối mặt với vấn nạn này thì Trung Quốc làm rất quyết liệt với sự tham gia của 6 Bộ và một Uỷ ban với các “trấn áp” mạnh mẽ nhưng vẫn không thành công và TSGTKS vẫn tiếp tục tăng rất cao. Nước duy nhất trên thế giới hiện nay thành công trong việc đưa chỉ số GTKS trở lại mức cân bằng tự nhiên là Hàn Quốc. Hàn Quốc cũng đưa ra các chế tài nghiêm khắc hơn trong luật y tế, đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội từ “trọng nam” sang “trọng nữ” trùng với thời điểm Hàn Quốc đã ban hành luật bình đẳng giới, thành lập Bộ Bình đẳng giới và bãi bỏ hẳn các chính sách giảm sinh mà chuyển sang “khuyến sinh”.

Mặc dù việc can thiệp để làm giảm TSGTKS trở về mức cân bằng theo quy luật sinh học tự nhiên là việc làm rất khó khăn nhưng từ bài học thành công của Hàn Quốc tôi nghĩ Việt Nam hoàn toàn có thể làm được. 

- Tiếp theo sự thành công của Hội thảo Quốc tế năm 2011, năm nay chúng ta tổ chức Hội thảo Quốc gia dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân. Điều đó cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Chính phủ đối với vấn đề này của quốc gia.

Với sự tham gia đông đảo của các đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách văn xã, lãnh đạo Sở Y tế, Chi cục DS-KHHGĐ các tỉnh, thành phố, các Bộ, ban, ngành ở TƯ, các tổ chức quốc tế, các học giả trong và ngoài nước cho thấy sức nóng của vấn đề đang được cả xã hội quan tâm. Hội thảo lần này sẽ xem xét, đánh giá hiệu quả của Đề án can thiệp giảm thiểu mất cân bằng GTKS đã được triển khai thử nghiệm tại 43 tỉnh, thành phố trong thời gian qua. Hội thảo cũng là dịp để một lần nữa, chúng ta chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm từ các nước.

Hội thảo một lần nữa gửi đi những thông điệp mạnh mẽ và kêu gọi sự chung tay hành động của toàn xã hội. Vì lợi ích của quốc gia, của dân tộc, vì nòi giống Việt. Vì sự phát triển bền vững của đất nước, hãy coi con gái cũng như con trai và nuôi dạy con cháu chúng ta trở thành những công dân có ích cho xã hội, đất nước, tiến tới tới đưa TSGTKS trở lại mức cân bằng tự nhiên, góp phần thực hiện thành công Chiến lược DS-SKSS Việt Nam giai đoạn 2011-2020.