Hiểu đúng “trùng tang” để “niềm tin tâm linh” song hành cùng cuộc sống

 

Hàng loạt những cái chết bất đắc kỳ tử liên tiếp xảy ra trong các gia đình được cho là bị “trùng tang”, khiến không ít người thân của họ và xóm làng cảm thấy lo sợ. Từ những lo lắng ấy, người ta đã nảy sinh một số đồn đoán về hiện tượng “trùng tang”. Dĩ nhiên, khi đã lo sợ, người ta phải tìm một số biện pháp nhằm “chống trùng”.

Theo GS. Ngô Đức Thịnh, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Văn hóa Việt Nam (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam), hiện là Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Văn hóa Tín ngưỡng Dân gian, Phó chủ tịch Hội đồng Folklore châu Á, chia sẻ: “Trong cuộc sống, con người có bốn thời khắc là sinh – lão – bệnh – tử. Với những điều đó thì mỗi chúng ta, cái chết là không thể tránh khỏi và mỗi người đều “tiếp cận” cái chết khác nhau. Có người chết vì bệnh tật, có người chết do tai nạn, chết do thiên tai, chết do chiến tranh, đói rét... Có người chết tại nhà, có người chết ở bệnh viện, có người chết đường, chết chợ… Có người thanh thản ra đi, có người “chết không nhắm được mắt” và có những người chết rồi “kéo” theo một số người thân ra đi khiến cho người sống luôn trong tình trạng lo sợ...? Chính vì thế, khái niệm về “trùng tang”, “nhập mộ” (chúng tôi sẽ có dịp đề cập với quý độc giả trong một loạt bài khác) đã ra đời”. Từ thực tế cuộc sống, chúng ta có thể thấy, bản thân quan niệm “trùng tang” có thật, dân gian đã nghĩ ra nhiều cách để hoá giải, dù chưa thật rõ bản chất của hiện tượng này là gì. Thế nhưng theo kinh nghiệm, cũng như theo tín ngưỡng của từng vùng miền, từng dân tộc, từng tôn giáo, dân gian có những cách “chống trùng” khác nhau.

Đối với người dân ở khu vực Đồng bằng Bắc bộ, khi trong gia đình, dòng họ, xảy ra những cái chết liên tiếp (được cho là chết trùng tang) thì giải pháp hàng đầu để chống “trùng tang” chính là mang gửi “vong hồn” người thân lên một ngôi chùa, với mong muốn là để “nhốt ma trùng”. Thực chất, “vong” lên chùa không phải để nhốt mà được các vị pháp sư hàng ngày cầu cho siêu thoát. Còn đối với những người thuộc vùng dân tộc thiểu số, thường thì họ sẽ mời các thầy cúng, thầy mo đến để cúng giải, trừ tà, hoặc trấn yểm để “ma trùng” không còn quay lại bắt đi những người thân trong gia đình nữa”

 

Hòa thượng Thích Thanh Dũng.

Theo chia sẻ của Hòa thượng Thích Thanh Dũng (Phó thư ký thường trực Hội đồng chứng minh và Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam) thì: “Ở một số nơi theo quan niệm của người dân, khi nhà có người mất bị “trùng tang”, ngoài các phương pháp “trấn yểm” cắt trùng tang mà những người dân thường áp dụng như gửi vong lên chùa, một số nơi dùng “túi trấn trùng” (trong túi để thần sa, chu sa, sương luật, địa liền… ) sau khi “yểm” thì đặt trong quan tài. Cũng có nơi dùng các bộ linh phù để gối đầu người đã khuất, dán lên giữa ngực hoặc lót dưới quan tài... để yểm. Một số vùng khác thì vào chùa xin nước cúng Phật trên Tam Bảo, sau khi chôn xong lấy nước ấy rưới đều xung quanh mộ để “cắt trùng”.

Hòa thượng Thích Thanh Dũng nhấn mạnh: “Tôi không biết thực hư tác dụng của các phương pháp trấn yểm “trùng tang” trong dân gian như thế nào, nhưng theo tôi, đây chỉ là những phương pháp hoá giải đầy huyền bí, không có cơ sở và thiếu tính thuyết phục”. Theo Hòa thượng Thích Thanh Dũng thì trước đây, các vị sư tổ chùa Hàm Long cũng có một số phương pháp “trấn trùng” bằng cách “yểm” vào các lá bùa. Sau đó, những lá bùa này sẽ được yểm vào 4 góc của ngôi mộ, cùng một lá bùa ở chính giữa mộ, với mục đích là trấn giữ “ma trùng”. Sau đó, người thân trong gia đình có người mất còn được đeo thêm những lá bùa phòng thân và hộ mệnh. Tuy nhiên ngày nay, chùa Hàm Long không dùng các phương pháp như vậy nữa bởi nó dễ khiến người dân sa vào mê tín dị đoan.

 

Hiện tại, khi nhận các “vong” người dân đến gửi, nhà chùa sẽ tổ chức tụng kinh, niệm phật, cầu nguyện để khai thị, sau đó cầu siêu thoát cho các “vong hồn”. Theo đó, nhà chùa cũng giúp chúng sinh được an tâm, bớt đi sự lo lắng.

 

 

Không biết từ bao giờ, người dân đồn đại rằng, chùa Hàm Long là nơi “có khả năng nhốt trùng” nổi tiếng nhất ở Việt Nam. Chia sẻ về điều này, Hòa thượng Thích Thanh Dũng cho biết: “Ở đây, chúng tôi không có khái niệm “nhốt trùng” hay “bắt trùng” gì cả, đó đều là do người dân tự nghĩ ra. Theo nhà Phật, chúng tôi sẽ có trách nhiệm tụng kinh, cầu siêu thoát cho các “vong hồn” khi người dân mang gửi lên chùa”.

 

Người dân đến chùa Hàm Long để gửi vong. Ảnh TG

Cũng theo lời Hòa thượng Thích Thanh Dũng: “Giữa tín ngưỡng và mê tín dị đoan đôi khi chỉ là một lằn ranh rất nhỏ bé. Chính bởi cái lằn ranh nhỏ bé này, nhiều người dân vẫn đồn đoán rằng: Khi vong hồn được gửi lên chùa Hàm Long, mỗi buổi các sư thầy sẽ nấu một nồi cháo thật to để cúng thí cho các “vong hồn”, nếu hôm nào quên là gà, vịt của người dân quanh vùng sẽ bị chết hàng loạt”. Chia sẻ với chúng tôi về vần đề này, Hòa thượng Thích Thanh Dũng khẳng định: “Đó hoàn toàn là những điều không chính xác, bất kể ai trong gia đình có người mất, đều có thể mang “vong” đến chùa để gửi. Hoặc nếu gia đình có người mất mà bận không thể mang “vong” đi gửi được, thì có thể nhờ bạn bè hoặc người thân mang đi gửi giúp”.

Khi được hỏi về vấn đề “trùng tang”, ông Nguyễn Hùng Vỹ (Giảng viên bộ môn Văn hóa Dân gian -Trường ĐHKHXH&NH Hà Nội) cho biết: “Theo nghiên cứu của tôi về những cái chết liên tiếp xảy ra trong một gia đình, dòng họ mà người dân vẫn thường cho là bị chết “trùng”, nếu như xét về tính chân thật thì rất khó nói. Nhưng đó chỉ là tín ngưỡng dân gian, là niềm tin nên người dân có thể tin hoặc không tin vào vấn đề tín ngưỡng đó. Còn việc người dân gửi vong về chùa Hàm Long, với suy nghĩ là nhờ các vị pháp sư “trấn yểm” “ma trùng” thì theo tôi, đó là niềm tin của con người, những người sau làm theo người trước rồi trở thành một thói quen. Nhờ đó, người dân cảm thấy an tâm về mặt tinh thần”.

 

Sự trùng hợp ngẫu nhiên Cho đến thời điểm này vẫn chưa có một nghiên cứu chính thức về khoa học, lý giải bản chất của hiện tượng “trùng tang”, mà chỉ dựa vào những phân tích, đánh giá khoa học. Theo GS. Đào Vọng Đức (nguyên Viện trưởng viện Vật lý Việt Nam): “Trùng tang” đơn giản là sự trùng hợp mang tính ngẫu nhiên. Trong đó, bản chất của sự trùng hợp là luật số lớn trong lý thuyết xác suất và thống kê. Định luật này phát biểu đơn giản là: Với một mẫu xét đủ lớn, bất kỳ hiện tượng kỳ lạ nào cũng có thể xảy ra”. Ngoài ra, nhà nghiên cứu còn cho rằng “Hiện tượng trùng tang tương tự như một loài vật sống ký sinh trên xác người chết phạm vào giờ trùng. Đó chính là một trường năng lượng xấu tồn tại cùng với trường năng lượng của người chết “phạm trùng”. Vì lý do “Đồng thanh tương ứng - Đồng khí tương cầu” hay nói đơn giản hơn đó là hiện tượng cộng hưởng tần số”, vị Giáo sư chia sẻ.