Hiểu đúng về tục thắp hương phải cúng nước, nguồn gốc thắp hương và ý nghĩa bộ lễ nghi trên bàn thờ Phật
GĐXH - Bên cạnh dâng nước cúng thế nào cho đúng và sau khi cúng xong có nên hạ chén nước hay không, nguồn gốc thắp hương từ đâu vẫn là thắc mắc của rất nhiều gia chủ. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Nguồn gốc của việc thắp hương
Việc dùng hương (nhang) trong Phật giáo bắt nguồn từ Ấn Độ thời xưa. Tương truyền rằng khi các vị thầy giảng pháp, do thời tiết nóng bức nên nhiều người nghe pháp dễ buồn ngủ.
Vì muốn giữ tinh thần tỉnh táo để chăm chú nghe pháp, mọi người đã tìm các loại gỗ thơm, cắt nhỏ rồi đốt lên. Mùi hương tỏa ra giúp tinh thần thư thái, xua tan cơn buồn ngủ. Đây được xem là nguồn gốc đầu tiên của việc thắp hương.
Ý nghĩa bộ lễ nghi cúng nước - hương - đèn- hoa quả trên bàn thờ Phật
Theo cổng thông tin Phật giáo thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cúng nước là tượng trưng cho tâm từ bi của mình. Nước dù có nấu sôi cỡ nào để một hồi nó cũng nguội. Con người của chúng ta cũng vậy, bản chất của chúng ta là thanh tịnh, lắng trong. Sở dĩ chúng ta nóng nảy bồn chồn rồi đủ thứ là do chúng ta huân tập. Còn nếu chúng ta chịu để yên, yên tịnh, thì tự nhiên nước nó lắng, nước sẽ nguội.
Cúng đèn là tượng trưng cho trí tuệ. Tại sao phải hai cây đèn hai bên? Là tượng trưng rằng trí tuệ Phật và trí tuệ chúng ta đồng nhau không khác. Cho nên không được (cúng) một cây thấp cây cao.
Cúng trái cây là tượng trưng cho nhân quả. Vì có nhân lành nên quả mới ngọt. Rồi khi cúng phải đôn trái cây lên cao là tượng trưng cho chúng con luôn mong mỏi tìm quả lành, quả tốt, vun bồi cho cao. Ở đời, hễ có nhân thì có quả, vì vậy cúng một đĩa trái cây cho Đấng Giác Ngộ là tự ý nhắc nhở mình làm cái nhân lành để được quả tốt.
Theo Phật giáo, cúng trái cây là tượng trưng cho nhân quả.
Hoa ai cũng yêu, cũng mến vì nó đẹp. Cũng như thế, chúng ta cần đến với nhau như một đóa hoa chứ đừng đến với nhau bằng sự héo hắt khổ đau. Mà đến với nhau bằng tấm lòng hoa tươi, hoa đẹp của mình. Bên cạnh đó, hoa còn tượng trưng cho ý nghĩa cuộc đời là vô thường. Đẹp đó, rồi thì héo hắt.
Còn thắp hương là tượng trưng cho Giới, vì người có đức hạnh, mới lan tỏa hương thơm. Cây hương chúng ta thắp để nhắc nhở chúng ta sống có đức hạnh, người có đức hạnh thì hương thơm bay khắp chốn. Hương còn tượng trưng cho Hương Giới - Định - Tuệ.
Nước cúng trên bàn thờ là nước lã hay đã đun sôi?
Thông tin trên VTC News, theo quan niệm dân gian, ở mỗi ban thờ, nước cúng mang ý nghĩa khác nhau nên gia chủ có thể sử dụng loại nước khác nhau:
Ban thờ Phật: Nước dâng cúng Phật không phải là đồ uống mà là biểu tượng để nhắc nhở các Phật tử phải sống trong sạch, thanh tịnh. Chén nước trong thể hiện cho sự bình đẳng, không phân biệt giàu sang hay nghèo hèn, cũng là thể hiện cái tâm trong như nước. Vì vậy, nước đặt trên ban thờ Phật thường sử dụng nước tinh khiết như nước lọc hoặc nước lã, không cần đun sôi.
Ban thờ gia tiên: Với quan niệm "trần sao âm vậy", khi dâng nước lên bàn thờ gia tiên, gia chủ có thể dâng nước lọc hoặc nước lã; những gia đình cẩn thận thường dâng nước lọc. Những dịp giỗ chạp, gia đình có thể dâng thêm nước trà, rượu hay nước ngọt - những loại nước mà người đã khuất thích uống khi còn sống.
Theo quan niệm dân gian, ở mỗi ban thờ, nước cúng mang ý nghĩa khác nhau nên gia chủ có thể sử dụng loại nước khác nhau.
Ban thờ thần Tài: Nước tượng trưng cho sự thanh tịnh, tài lộc nên gia chủ có thể sử dụng nước tinh khiết như nước lọc hoặc nước lã. Vào các dịp lễ cúng thần Tài có thể dâng thêm trà, nước ngọt...
Có nên hạ chén nước sau khi thắp hương hay không
Khi lễ đã hoàn tất, gia chủ có thể hạ những lễ vật được dâng trong dịp đó theo thứ tự và tập quán của gia đình. Hoa quả, bánh trái, đồ lễ có thể được hạ xuống để thụ lộc. Còn nước trên ban thờ thì xem nó thuộc loại lễ vật tạm thời hay chén nước thờ thường xuyên.
Nếu là nước được dâng trong mâm lễ, có thể hạ cùng mâm. Nếu là chén nước được đặt cố định trên ban thờ, có thể giữ lại và thay nước sạch sau đó. Hai cách này không mâu thuẫn mà xuất phát từ hai mục đích bày lễ khác nhau.
Điều quan trọng nhất là không biến phong tục thành những điều cấm kỵ tuyệt đối. Thờ cúng tổ tiên vốn đề cao sự thành kính, sạch sẽ và chu đáo. Một chén nước trong, một nén hương thơm và cách hành lễ nghiêm túc đã thể hiện được phần nào tấm lòng của người ở lại.
Một số lưu ý khi thắp hương - hạ lễ
Cũng theo VOV, thắp hương - hạ lễ là những bước quan trọng trong việc thờ cúng; bạn nên lưu ý một số điều sau để nghi thức này được thực hiện một cách chu đáo, tốt đẹp theo quan niệm truyền thống:
Lộc cúng như trái cây, bánh kẹo sau khi hạ lễ nên được phân phát mọi người trong gia đình hoặc hàng xóm để sẻ chia may mắn, tài lộc. Không thụ lộc trước mặt bàn thờ, không để trẻ em nghịch đồ cúng.
Không vội vàng hạ lễ khi hương chưa cháy hết: Hương chưa cháy hết nghĩa là những lời khấn nguyện chưa được gửi gắm trọn vẹn tới tổ tiên, do đó bạn cần cân đối thời gian cúng bái, chờ đến khi hương cháy hết mới hạ lễ.
Khi thắp hương và hạ lễ, cần giữ thái độ nghiêm túc, tôn kính; tuyệt đối không nói chuyện lớn, cười đùa hay thực hiện những hành động thiếu trang nghiêm ở nơi linh thiêng.
Làm sạch bàn thờ sau khi hạ lễ: Sau khi hoàn thành nghi thức cúng bái và hạ lễ, gia chủ hãy dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, sắp xếp lại đồ cúng ngay ngắn và thắp hương mới nếu cần.
Lộc cúng như trái cây, bánh kẹo sau khi hạ lễ nên được phân phát mọi người trong gia đình hoặc hàng xóm để sẻ chia may mắn, tài lộc. Không thụ lộc trước mặt bàn thờ, không để trẻ em nghịch đồ cúng.
* Thông tin phong thủy trong bài mang tính tham khảo.
Tin liên quan
