Húng Láng thoát... hiểm

Vậy là loài húng Láng nức tiếng kinh kỳ xưa sẽ thoát khỏi nguy cơ biến mất vĩnh viễn. Nhưng loài cây "khó tính" này vốn chỉ có được hương vị đặc biệt khi được trồng trên đất làng Láng, việc bảo tồn đặt ra nhiều khó khăn khi mà đất làng Láng trồng rau xưa giờ đã thành "tấc đất tấc vàng", nhà cao tầng san sát…

 

Với đề án bảo tồn, phát triển, húng Láng đã thoát khỏi nguy cơ tuyệt chủng. Ảnh: PV

 

"Rót" 2 tỉ đồng cứu sản vật xứ kinh kỳ

 

Với đề án bảo tồn, phát triển giống húng Láng phải bằng cách lựa chọn, bố trí một số diện tích trồng tại chính làng Láng thì mới khả thi. Còn nếu chỉ thực hiện bảo tồn chuyển vị tại ngân hàng gene theo hướng phục tráng giống và gửi bảo tồn nguồn gene thì việc bảo tồn húng Láng khó mà thành công. Bởi dù có bảo tồn gene thành công thì khi mang đi trồng ở vùng đất khác, húng Láng không những biến đổi về hình dáng mà thậm chí cũng không còn hương vị đặc trưng vốn có của nó nữa.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, ông Trần Xuân Việt cho hay, hiện thành phố đã giao Sở NN&PTNT chủ trì thực hiện kế hoạch bảo tồn, lưu giữ và phát triển cây húng Láng trong 2 năm 2012 và 2013 với kinh phí dự kiến 2 tỷ đồng. Theo đó, Sở đã đề xuất lựa chọn, bố trí một số diện tích trồng theo hướng thu thập kinh nghiệm, kỹ thuật trồng, chăm sóc húng Láng tại địa phương để xây dựng và hình thành quy trình kỹ thuật trồng loại rau gia vị này. Đồng thời, dự kiến sẽ thực hiện bảo tồn chuyển vị tại ngân hàng gene theo hướng phục tráng giống và gửi bảo tồn nguồn gene.

Đề án cũng đã xác định đặc trưng của cây húng làng Láng vốn có thân nhỏ, thân cây đanh lẳn, lá mỏng ít răng cưa. Húng Láng kén đất nên chỉ mọc lan thành khóm chứ không lan thành bụi to như các loại húng khác. Nhưng việc bảo tồn húng Láng cũng gặp nhiều khó khăn, những người nông dân cuối cùng của làng Láng bây giờ chỉ còn độ 5, 6 người đều đã lớn tuổi. Đếm trên đầu ngón tay, cả làng xưa bây giờ chỉ còn ông Lộc, bà Định, cụ Sói, bà Tất, bà Kiệm và nhà cô Hường là còn trồng húng Láng. Ngày nhiều lắm cũng chỉ được khoảng ba bốn chục nghìn tiền bán rau. Tính ra mỗi luống rau húng thơm có chiều dài chừng 10 mét và bề ngang 2 m thì trung bình một tháng chỉ hái được khoảng hơn 200 mớ. Mỗi mớ húng nhỏ chỉ độ hơn chục ngọn đến gần hai chục ngọn bán được 1.000 đến 2.000 đ/một mớ mà thôi.

Cái khó khi bảo tồn

Cái khó nữa khi thực hiện đề án bảo tồn, là cây húng quý chỉ trồng ở trên đồng đất của làng Láng thì mới có được cái hương vị thơm thanh tao, dịu nhẹ. Còn khi đã mang đi trồng ở nơi khác, dù chỉ cách cánh đồng làng vài cây số thôi thì cây húng cũng đã không còn cái hương vị đặc trưng ấy nữa. Thậm chí cây húng láng khi mang đi trồng nơi khác thì cây còn phát triển to hơn, lá tròn hơn chứ không còn cái dáng "còi cọc" khi trồng trên đất Láng.

 Sự biến đổi kỳ lạ của giống cây đặc sản này khiến các nhà khoa học của trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội đã từng phải lấy mẫu đất làng Láng về nghiên cứu, cuối cùng phát hiện ra rằng chính yếu tố vi lượng có nhiều trong đất làng vốn được hình thành từ phù sa của sông Tô Lịch trong xanh xưa, đã tạo nên hương vị đặc trưng cho cây rau thơm này.

Không chỉ là chất đất, để bảo tồn được giống húng quý này, còn đòi hỏi cả một quá trình chăm sóc công phu. Ông Ngô Văn Lộc, năm nay 75 tuổi, gia đình đã nhiều đời làm rau ở làng Láng bảo: "Việc bảo tồn, phát triển nên tính toán kỹ cả việc chăm bón cây như thế nào. Để có được luống đất tơi xốp, chúng tôi không chỉ cuốc, đập đất nhỏ mà còn phải dùng cào, cào từng cọng cỏ, từng gốc rau cũ, nhặt ra từng viên sỏi nhỏ để luống đất trở nên mịn, xốp cho đến khi sờ vào thấy mát tay mới được.  

 

Sau đó đất được đánh luống, đánh dõng. Trong suốt quá trình trồng rau, không khi nào người nông dân ngừng tay chăm sóc đất. Mà khi trồng húng láng cũng phải có cách riêng của nó chứ không chỉ cắm ngọn húng xuống đất là xong. Mầm húng phải đặt cong dưới đất thì cây mới có độ bám và mọc lên được. Mà cũng phải đợi đến tháng 10, 11 âm lịch chờ cây lên mầm thì mới hái mà ươm luống mới được". Ngay cả cái cách tưới húng, cũng không đơn thuần là mua đạm về pha nước tưới thẳng lên luống rau. Húng Láng muốn giữ được cái vị thanh tao đặc trưng lâu đời thì chỉ được tưới bằng thứ nước pha đạm thật loãng.

 

Ông Lộc bảo, sở dĩ húng trước đây ngon hơn hẳn là vì chỉ tưới bằng các loại khô dầu, là những cây thược dược, vỏ lạc ép thành dầu. Thứ dầu đó đem bón cho húng Láng thì không chỉ rau ngon mà còn bồi đắp liên tục chất dinh dưỡng cho đất. Còn cái cách tưới bằng đạm pha thật loãng như bây giờ thì không thể bồi đắp dinh dưỡng cho đất tốt được. Các luống húng bao giờ cũng phải giữ được độ ẩm ướt thì rau mới ngon, vì thế mà giữa những ngày nắng tháng 6 như đổ lửa này, người nông dân làng Láng vã mồ hôi mà gánh nước tưới liên tục cho cây. "Chưa kể, những cây húng Láng rất "khó tính", chỉ cần có vài cây cỏ mọc xung quanh là chúng không chịu lên, thân lá cứ ngày một vàng đi, nên phải thường xuyên nhổ cỏ. Để bảo tồn, phát triển được thì cần phải hiểu rõ đặc tính của loài cây này", ông Lộc nói.

 

Lã Xưa