Không đỗ lớp 10 THPT công lập Nghệ An, học tiếp ở đâu?

Trường ngoài công lập cũng không còn "dễ vào"

Chỉ hơn 15 điểm trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10, con trai anh Phan Thái (xã Hưng Nguyên) không đủ điểm vào Trường THPT Thái Lão như kỳ vọng. Ít ngày sau khi biết kết quả, thay vì tiếp tục nuối tiếc, anh đưa con đến Trường THPT Nguyễn Trường Tộ (Ngôi trường ngoài công lập lớn nhất Nghệ An) làm thủ tục đăng ký xét tuyển.

Đó cũng là tâm trạng chung của hàng nghìn phụ huynh Nghệ An sau kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027. Khi cánh cửa trường công lập khép lại, họ buộc phải nhanh chóng tìm một hướng đi khác để con không bỏ lỡ năm học mới.

Theo thống kê, năm nay Nghệ An có 49.372 thí sinh đăng ký dự thi vào lớp 10, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh của các trường THPT công lập là 37.740 em, tương đương khoảng 76,44%. Điều đó đồng nghĩa với việc gần một phần tư học sinh phải lựa chọn học tại trường ngoài công lập hoặc các trung tâm GDNN - GDTX.

Với nhiều phụ huynh, trường ngoài công lập là lựa chọn đầu tiên sau khi không trúng tuyển công lập. Thế nhưng, thực tế mùa tuyển sinh năm nay cho thấy con đường này cũng ngày càng cạnh tranh. Sau khi công bố điểm thi, Trường THPT Nguyễn Trường Tộ liên tục tiếp nhận hồ sơ xét tuyển. Theo kế hoạch, năm học 2026 - 2027, trường được giao 585 chỉ tiêu. Trong đó, 337 học sinh đã đăng ký nguyện vọng 1 bằng hình thức xét học bạ. Chỉ trong hơn hai tuần sau khi có điểm thi, nhà trường tiếp tục nhận thêm hơn 200 hồ sơ, đưa tổng số đăng ký gần chạm mức chỉ tiêu.

Điều đáng chú ý là đến nay nhà trường vẫn chưa thể công bố danh sách trúng tuyển chính thức bởi còn phải rà soát số học sinh nhập học thực tế cũng như chờ Sở GD &ĐT phê duyệt kết quả xét tuyển đối với số chỉ tiêu còn lại.

Theo đại diện nhà trường, học sinh đăng ký nguyện vọng 1 vẫn có nhiều lợi thế hơn. Tuy nhiên, không ít em đồng thời nộp hồ sơ vào nhiều trường khác nên việc xác định danh sách chính thức phải chờ sau khi các em hoàn tất lựa chọn. "So với các năm trước, lượng hồ sơ đăng ký tăng đáng kể, đồng thời chất lượng đầu vào cũng cao hơn. Nhà trường không giới hạn nguyện vọng đăng ký, tạo điều kiện để tất cả học sinh có nhu cầu đều được tham gia xét tuyển theo quy định", bà Nguyễn Thị Ngọc Hoan, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trường Tộ cho biết.

Tại khu vực đô thị Vinh, áp lực tuyển sinh còn lớn hơn. Khoảng 8.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng tổng chỉ tiêu vào các trường THPT công lập và trường chuyên chỉ hơn 4.000 em. Phần còn lại được phân bổ cho các trường ngoài công lập, trường chất lượng cao và các trung tâm GDNN - GDTX. Điều đó cũng khiến các trường ngoài công lập không còn là lựa chọn "dễ thở" như trước.

Tại Trường Phổ thông Hermann Gmeiner, năm nay trường được giao 720 chỉ tiêu. Trong đó đã có 480 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 bằng học bạ, bên cạnh hàng nghìn hồ sơ nguyện vọng 2 và 3. Sau khi loại trừ những học sinh đã trúng tuyển vào các trường khác, số hồ sơ cạnh tranh cho hơn 300 chỉ tiêu còn lại vẫn rất lớn. Nhà trường dự kiến điểm chuẩn năm nay sẽ cao hơn những năm trước và được lấy từ cao xuống thấp cho đến khi đủ chỉ tiêu.

Không vào công lập, cơ hội vẫn còn rộng mở

Nếu trước đây nhiều gia đình xem học tại trung tâm GDNN - GDTX là lựa chọn cuối cùng thì vài năm gần đây, cách nhìn ấy đang dần thay đổi. Theo ông Trần Xuân Sum, Phó Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Vinh, nhiều năm qua đơn vị tập trung phát triển mô hình đào tạo kép, giúp học sinh vừa hoàn thành chương trình THPT, vừa học trung cấp nghề. Sau khi tốt nghiệp, học sinh được cấp đồng thời bằng tốt nghiệp THPT và bằng trung cấp nghề. Các em có thể tham gia thị trường lao động ngay hoặc tiếp tục học liên thông lên cao đẳng, đại học nếu có nhu cầu.

Là đơn vị sự nghiệp công lập, học sinh theo học tại trung tâm còn được hưởng các chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ học tập theo quy định. Ngoài ra, trung tâm liên kết với nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp để tổ chức đào tạo nghề miễn phí, phù hợp với nhu cầu thực tế của người học. Để nâng cao chất lượng đào tạo, ngay từ đầu năm học, trung tâm khảo sát năng lực từng học sinh để xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp, thay vì áp dụng một chương trình chung cho tất cả.

Hiện nay, nhiều trung tâm GDNN - GDTX ở các xã cũng ghi nhận lượng hồ sơ tăng mạnh. Tại Trung tâm GDNN - GDTX Anh Sơn, năm nay đơn vị được giao tuyển 225 học sinh nhưng đã có 221 hồ sơ nguyện vọng 1 cùng hơn 100 hồ sơ nguyện vọng 2.

Ông Bùi Đức Tuấn, Giám đốc Trung tâm cho biết, những năm gần đây ngày càng nhiều phụ huynh chủ động lựa chọn mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề cho con thay vì chỉ xem đây là phương án dự phòng sau khi trượt công lập. Bên cạnh việc được học nghề miễn phí, học sinh còn được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đối với học sinh dân tộc thiểu số hoặc thuộc vùng khó khăn, mức hỗ trợ nội trú có trường hợp lên tới 14 triệu đồng mỗi năm học.

Do số hồ sơ vượt chỉ tiêu, năm nay trung tâm chỉ xét khoảng 80% chỉ tiêu từ nguồn nguyện vọng 1. Phần còn lại được dành cho những học sinh có học lực khá nhưng không trúng tuyển vào các trường THPT công lập.

Theo kế hoạch tuyển sinh năm học 2026 - 2027, các trung tâm GDNN - GDTX trên địa bàn Nghệ An được giao hơn 5.600 chỉ tiêu với 126 lớp. Con số này cho thấy hệ thống giáo dục sau THCS đang ngày càng đa dạng. Trường công lập vẫn là lựa chọn được nhiều gia đình ưu tiên, nhưng không còn là con đường duy nhất. Thực tế cũng cho thấy, khi được định hướng đúng với năng lực, sở trường và điều kiện của bản thân, học sinh vẫn có thể tiếp tục học lên đại học, học nghề chất lượng cao hoặc sớm gia nhập thị trường lao động với những kỹ năng phù hợp.

Ba trường chuyên hạ điểm, tuyển bổ sung lớp 10; trường "top" liệu có điều chỉnh?

Sau đợt xác nhận nhập học đầu tiên, ba trường chuyên tại Hà Nội công bố tuyển bổ sung, điều chỉnh giảm điểm trúng tuyển hoặc hạ điểm chuẩn. Với các trường THPT công lập, việc có điều chỉnh điểm chuẩn sẽ được xác định sau khi kết thúc xác nhận nhập học, dù nhiều trường tốp đầu từng hạ điểm những năm trước.