Kỳ thi THPT Quốc gia: Độ “vênh” giữa các đề thi có làm khó thí sinh?

Kỳ thi THPT Quốc gia 2017 đã bộc lộ một số bất cập trong đề thi. Ảnh: Q.Anh

Chưa công bằng vì độ “vênh” đề thi

Kỳ thi năm nay, hầu hết các môn thi đều thực hiện theo hình thức trắc nghiệm (trừ môn Ngữ văn), trong đó môn Toán vẫn là tâm điểm chú ý của dư luận bởi năm nay môn học mang tính tư duy, sáng tạo này bất ngờ được tổ chức thi theo hình thức trắc nghiệm. Bởi thế, sau khi kết thúc môn thi Toán vào chiều 22/6, nhiều thí sinh ngán ngẩm về đề thi có sự khác nhau giữa các mã đề, thậm chí không ít thí sinh nhận xét mình “đen” khi nhận vào đề thi khó hơn so với các bạn cùng phòng.

Nhận xét về đề thi Toán, thầy Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên Toán THPT (Hệ thống Giáo dục Hocmai) cho biết, đây là năm đầu tiên thực hiện thi trắc nghiệm với môn Toán, chắc chắn với nhiều học sinh có sự bỡ ngỡ. Nhưng các em cũng đã được làm quen, cọ xát với các đề thi minh họa, được ôn tập kỹ khi bước vào kỳ thi nên cũng không gặp nhiều khó khăn. Song, về chất lượng đề thi thì với 30 câu đầu, Bộ GD&ĐT vẫn thiết kế khá nhiều câu hỏi mà hoàn toàn có thể giải bằng máy tính cầm tay được, dù thực tế dùng máy tính sẽ chậm hơn làm tay và có “ẩn ý” là thí sinh không nên lệ thuộc vào máy tính.

Cũng theo thầy Nguyễn Thanh Tùng, đề thi môn Toán năm nay cũng đã bộc lộ một số hạn chế, trong đó nhiều mã đề độ khó, dễ có sự chênh lệnh. Ví dụ như, cũng thuộc dạng câu hỏi “vận dụng cao” thuộc cùng 1 chủ đề logarit tìm giá trị nhỏ nhất nhưng ở mã đề 104 câu 46 khó hơn rất nhiều so với câu 47 mã đề 124. Với cùng chủ đề “số phức” nhưng câu 45 của mã đề 110 lại dễ hơn rất nhiều so với mã đề 104. “Việc các mã đề có độ dễ, khó không tương đương hiển nhiên sẽ tạo ra sự không công bằng giữa các thí sinh và với một cuộc thi tầm cỡ quốc gia thì đó là điều không nên có”, thầy Nguyễn Thanh Tùng chia sẻ.

Cũng chỉ ra một thực tế có sự “vênh” nhau trong một đề thi và giữa các mã đề thi môn Toán, ThS Lưu Huy Thưởng, giáo viên Toán THPT tại Hà Nội cho biết: “Đề thi đã được thiết kế câu hỏi ở mức tương đồng với các câu vận dụng thấp, nhưng vận dụng cao thì dù ít hay nhiều đều có sự vênh nhau. Hai câu có độ khó tương đương, có mức độ tư duy tương đương nhưng một câu mà dạng gặp khá nhiều với một câu ít gặp thì chắc chắn không thể coi là công bằng được. Điều này, đối với học sinh, có thể hình thành một cảm giác “hên xui” khi đi thi”.

Đề thi kèm… đính chính

Đối với môn Ngữ văn, đề thi cũng đã có sự khó hiểu, thậm chí gây cách hiểu nhầm lẫn cho thí sinh khi ở câu hỏi thứ 2 trong phần I (Đọc hiểu) của đề thi môn Văn THPT Quốc gia 2017 có thể gây nhiều nhầm cho các thí sinh. Cụ thể, trong câu số 2: “Theo tác giả, thấu cảm là gì?”, câu này có thể được hiểu một là hỏi tác giả, hai là hỏi về học sinh. Một số giáo viên cho rằng, câu hỏi này sẽ được thí sinh hiểu rõ là hỏi về dụng ý của tác giả và học sinh trả lời về dụng ý đó, chứ tác giả không thi mà phải trả lời câu hỏi. Tuy nhiên, nhiều người cũng cho rằng, đề thi nên cụ thể hóa để thí sinh dễ hiểu, tránh gây tranh cãi, hiểu sai.

Cũng liên quan tới đề thi Ngữ văn, TS Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội) cho biết, đề Ngữ văn năm nay có sự thay đổi lớn từ cấu trúc, nội dung đến thời gian thi. Không còn một bài thi Ngữ văn thông thường với thời gian làm bài là 180 phút, đề thi năm 2017 chỉ có thời gian làm bài là 120 phút với hai phần là “Đọc hiểu” và “Làm văn”. Từng phần của đề thi cũng có sự điều chỉnh với thời gian làm bài. Tuy nhiên, tần suất tư duy cho một phần “Đọc hiểu” theo yêu cầu của đề thi là hơi “khiêm tốn” trong một đề thi Quốc gia.

“Ở phần nghị luận văn học, đáng chú ý chính là việc lựa chọn đoạn thơ cảm nhận trong một đoạn trích đã giúp người đọc - học trò có những cảm nhận khá đầy đủ về bài thơ “Đất nước”. Tuy nhiên, nếu cần nói thêm thì có lẽ là một chút băn khoăn: Câu lệnh đưa ra hai yêu cầu cảm nhận về đoạn thơ và bình luận quan niệm về đất nước của tác giả Nguyễn Khoa Điềm - đây là hai yêu cầu thực ra không thể tách rời trong quá trình làm bài, triển khai luận điểm của thí sinh và yêu cầu “bình luận về quan niệm đất nước của Nguyễn Khoa Điềm” nên cụ thể hóa để hướng tới tư tưởng “đất nước của nhân dân” và nhập vào trong yêu cầu cảm nhận", TS Trịnh Thu Tuyết góp ý.

Kỳ thi THPT Quốc gia 2017 lần đầu tiên áp dụng phương thức thi mới đã làm nhiều thí sinh bất ngờ với việc đề thi của mình “khuyến mại” thêm… đính chính kèm theo. Trong môn Vật lý sáng ngày 23/6, sau khi kết thúc, một số thí sinh tự do ở điểm thi tại TP HCM và Hà Nội cho biết, 7 mã đề thi môn Vật lý bị đính chính. Còn theo giải thích của Bộ GD&ĐT, một số đề thi Vật lý phải đính chính sai sót chỉ là lỗi kỹ thuật. Quá trình in đề thi bị sai, khi phát hiện Bộ đã có văn bản gửi từng điểm thi về sự cố trên và hướng dẫn xử lý từ trước, không ảnh hưởng thí sinh. Không có chuyện các điểm thi đính chính ngay sau khi phát đề, mà đã làm việc này từ trước.

Làm thế nào để công bằng cho các thí sinh?

Theo đánh giá của một số giáo viên, tính đến hết buổi chiều 23/6, sau khi đã hoàn thành đề thi môn Ngữ văn, Toán, tổ hợp môn Khoa học Tự nhiên và Ngoại ngữ, có thể thấy rằng, đề thi năm nay đã đáp ứng được kỳ vọng của xã hội, giải tỏa được những lo lắng của đội ngũ giáo viên bộ môn và những người có chuyên môn về chất lượng đề thi. Năm nay Bộ GD&ĐT đã công bố 3 đề thi minh họa, nên có thể so sánh các đề thi chính thức đã bám sát 3 đề thi minh họa, có một số điều chỉnh để phù hợp hơn và đặc biệt nhấn mạnh yếu tố học tủ, học vẹt trong định hướng dạy và học những năm sau.

Cũng theo một số giáo viên THPT ở Hà Nội, năm nay là năm đầu tổ chức thi môn Toán theo hình thức trắc nghiệm nên không tránh khỏi việc không thể toàn vẹn 100%. Do vậy, những năm tới Bộ GD&ĐT cần tiếp tục cải tiến cách ra đề tốt hơn nữa để đảm bảo đề thi đánh giá đúng thực lực của thí sinh. Phân loại được những thí sinh chỉ dùng “chiêu trò”, mẹo dùng máy tính cầm tay mà không vững kiến thức, thí sinh “đánh lụi ăn may” với những thí sinh giỏi thực sự.

Để đề thi thực sự đảm bảo công bằng, ThS Lưu Huy Thưởng góp ý: “Để có thể giảm bất cập, cũng như tạo sự công bằng ở các môn thi trắc nghiệm, cụ thể là ở môn Toán, theo tôi Bộ GD&ĐT có thể đưa ra nội dung đề thi là giống nhau, nhưng các câu có thể tráo vị trí câu, vị trí đáp án. Việc có tới 2 giám thị trông thi trong phòng thi cộng với thanh tra hành lang thì không có lý do gì để sợ việc gian lận trong thi cử. Việc đầu tư, chau chuốt cho một đề thi sẽ làm đề thi có chất lượng hơn, có độ phân hóa cao hơn. Thêm những câu vận dụng cao đòi hỏi yếu tố hay và lạ. Để tránh tình trạng đánh bừa đáp án, có thể áp dụng hình thức trừ điểm đối với 5-7 câu cuối của đề thi”.

Quang Huy