Lạng Sơn: Nhiều vướng mắc trong quá trình thực hiện Nghị định 39/2015/NĐ-CP cần được tháo gỡ

Tiền Giang: Điều chỉnh mức sinh phù hợp đến năm 2030 - Triển vọng và thách thức

GiadinhNet - Nghị quyết số 21 NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới đã xác định 8 mục tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó mục tiêu thứ nhất là "Duy trì vững chắc mức sinh thay thế, qui mô dân số 104 triệu người".

Theo Nghị định số 39/2015/NĐ-CP, phụ nữ người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo khi sinh con đúng chính sách dân số sẽ được hỗ trợ 2 triệu đồng/người từ tháng đầu sau sinh con. Có thể nói, Nghị định ra đời góp phần cải thiện đời sống, nâng cao sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số, bởi thực tế, phần lớn phụ nữ nghèo, nhất là phụ nữ nghèo vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số gặp rất nhiều khó khăn khi sinh con, nhất là thiếu thốn về kinh tế.

Nghị định quy định rõ, đối tượng được hỗ trợ là phụ nữ người dân tộc thiểu số hoặc phụ nữ là người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, cư trú tại các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn (trừ các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc) khi sinh con thuộc một trong các trường hợp sau đây: Sinh một hoặc hai con; sinh con thứ ba, nếu cả hai vợ chồng hoặc một trong hai người thuộc dân tộc có số dân dưới 10.000 người, hoặc thuộc dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân (tỷ lệ sinh nhỏ hơn hoặc bằng tỷ lệ chết); sinh lần thứ nhất mà sinh ba con trở lên; đã có một con đẻ, nhưng sinh lần thứ hai mà sinh hai con trở lên; sinh lần thứ ba trở lên, nếu tại thời điểm sinh chỉ có một con đẻ còn sống, kể cả con đẻ đã cho làm con nuôi; sinh con thứ ba, nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền đã được Hội đồng Giám định y khoa cấp tỉnh hoặc cấp Trung ương xác nhận…

Nghị định cũng quy định, đối tượng thụ hưởng sẽ được nhận trực tiếp 2 triệu đồng/người bằng tiền mặt từ tháng đầu sau khi sinh con.

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình thực hiện Nghị định số 39/2015/NĐ/CP, tỉnh Lạng Sơn vẫn còn gặp nhiều khó khăn vướng mắc.

Theo thống kê của ngành dân số, sau khi rà soát, kiểm tra, giai đoạn 2015 – 2019, toàn tỉnh Lạng Sơn có 5.056 trường hợp thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị định 39 nhưng chỉ có 2.968 đối tượng đã được nhận kinh phí.

Ông Nguyễn Quang Bằng, Phó Chi cục trưởng phụ trách Chi cục Dân số – Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) tỉnh Lạng Sơn cho biết: Nghị định 39 ra đời góp phần cải thiện đời sống, nâng cao sức khỏe cho đồng bào DTTS. Tuy nhiên, khi triển khai trong thực tế vẫn còn một vài quy định không khả thi. 

Cụ thể, ở điểm 6, Ðiều 1 của Nghị định quy định các trường hợp được hỗ trợ nêu rõ: "Sinh con thứ ba, nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền, đã được Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh hoặc cấp Trung ương xác nhận". Quy định này vô hình chung đã làm khó người dân. Bởi thực tế, để có được xác nhận của Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh hoặc Trung ương không dễ bởi thủ tục phức tạp và mất nhiều thời gian, công sức nên nhiều trường hợp không thực hiện được, nhất là đối với hộ nghèo DTTS ở vùng sâu, vùng xa.

Một quy định khác của Nghị định 39/2015/NÐ-CP cũng rất khó thực hiện. Ðó là tại điểm 3, Ðiều 2 của nghị định quy định: "Ðối tượng thụ hưởng phải tự nguyện cam kết bằng văn bản không sinh thêm con, nếu vi phạm phải hoàn trả lại kinh phí đã nhận hỗ trợ". Theo thống kê của Chi cục DS-KHHGĐ, từ khi thực hiện nghị định đến nay, trong 2.968 trường hợp nhận kinh phí hỗ trợ 2 triệu đồng/người, đã có 42 trường hợp vi phạm cam kết, nhưng hiện nay chỉ thu hồi kinh phí được 30 trường hợp, 12 trường hợp còn lại không thể thu hồi do hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn.

Ông Nguyễn Quang Bằng cho biết thêm: Vấn đề khó nữa là kinh phí ngân sách Nhà nước cấp để hỗ trợ cho các đối tượng. Từ năm 2015 đến năm 2019, đã có hơn 6,6 tỷ đồng kinh phí được cấp bao gồm cả nguồn kinh phí trung ương và địa phương. Tuy nhiên, theo Thông tư liên tịch số 07/2016/TTLT-BYT-BTC-BLĐTBXH, từ năm 2017, các địa phương tự cân đối ngân sách để chi trả cho các đối tượng. 

Các huyện trên địa bàn tỉnh đã lập dự toán nhưng không được cấp kinh phí với lý do không có nguồn (chỉ có huyện Hữu Lũng đã lập dự toán và thanh toán hết cho các đối tượng được thụ hưởng từ năm 2015 đến 2019). Chính vì vậy, số đối tượng thuộc diện được hưởng chính sách chênh lệch quá cao so với đối tượng đã được nhận kinh phí. Với một tỉnh còn nhiều khó khăn như Lạng Sơn, đối tượng thuộc diện hưởng chính sách này khá nhiều, vì vậy, rất mong cấp, ngành ở trung ương tiếp tục hỗ trợ kinh phí để đảm bảo chính sách của Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống.

Nghị định 39 là chính sách thiết thực góp phần động viên các gia đình DTTS là hộ nghèo thực hiện đúng chính sách dân số, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Trước nhiều khó khăn, vướng mắc, Chi cục DS – KHHGĐ đã nhiều lần kiến nghị, đề xuất Vụ Pháp chế – Thanh tra Tổng cục DS-KHHGĐ để kiến nghị Trung ương xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị định 39 cho phù hợp với tình hình thực tế ở cơ sở. 

Bên cạnh đó, để Nghị định 39 thật sự mang lại hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ hơn nữa của các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh trong việc thực hiện cũng như kiểm tra, giám sát nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong công tác dân số trên địa bàn.