"Lão hoạ sỹ" bán một vạn bức tranh

Nghệ nhân Nguyễn Bá Dần. Ảnh: PV

Hồn xưa cũ trong ngôi nhà cổ

Bước vào ngôi nhà di sản, bất cứ ai cũng có chung nhận xét như được trở về với một không gian phố cổ xưa đựng đầy, thu hẹp. Vẫn còn đó mái ngói rêu phong, mảng tường loang cổ kính với những cảnh trí sinh hoạt xưa thấp thoáng ẩn hiện chiếc vại sành, chiếc nồi đất, rổ tre... Và xưa cũ hơn cả là một ông già khăn đóng áo the ngồi vẽ tranh thủy mạc và thư pháp.

Nghệ nhân đặc biệt đó là ông Nguyễn Bá Dần, năm nay 73 tuổi. Tuy đã bước qua ngưỡng tuổi xưa nay hiếm nhưng nét bút của ông đồ già vẫn bay bổng, thần thái lạ thường. Tính đến nay, ông Dần đã có 12 năm gắn bó với ngôi nhà cổ 87 Mã Mây.

Ông Dần nhiệt tình giải thích ý nghĩa bức tranh cho những người khách đến từ Hàn Quốc.

Ông ngồi nhẩm tính với giọng đầy tự hào, chia sẻ với chúng tôi: "Tại ngôi nhà 87 Mã Mây này, tôi đã bán khoảng chừng 1 vạn bức tranh. Khách mua tranh đa số là người nước ngoài. Chỉ 100.000 đồng một bức, nhưng tiền nong không phải là điều tôi quan tâm hàng đầu. Điều khiến tôi có nhiều động lực để ngồi vẽ tranh là đã giới thiệu được con trâu, cái cày, lũy tre, ngôi làng, góc phố, con người Việt Nam đi khắp thế giới".

Đối với ông Dần, một bức tranh là một thông điệp, nơi để ông gửi gắm chút hồn dân tộc. Ai đến với ông cũng được xem như khách quý. Có người khách nước ngoài hỏi mua một bức tranh "mèo chuột" mà chẳng hiểu gì về nội dung bức tranh đó và thế là ông Dần lại vui vẻ ngồi giải thích, thậm chí bình cả thơ bằng tiếng Anh cho đến khi vị khách đó gật gù hiểu được ý nghĩa mới thôi. Ông Dần không chỉ biết nhiều áng thơ cổ, văn chữ Nôm, chữ Hán mà ông còn thông thạo cả tiếng Anh, tiếng Pháp.

Sống chậm với mực tàu bút lông

Hồn cũ trong ngôi nhà cổ.

Đối với ông, sáng tạo nghệ thuật là công việc rất công phu. "Khi viết cho người nho nhã, thư sinh thì nét bút phải mềm mại, uyển chuyển. Nếu người đó là một vị tướng thì nét bút lại phải dứt khoát, khỏe khoắn như chính con người họ", ông Dần nói. Tuy nhiên nói về thư pháp và hội họa cổ, đôi lúc cũng có chút gợn trong lòng người nghệ nhân tài hoa này. Ông tâm sự: "Nghề vẽ tranh thủy mạc cũng như viết thư pháp bây giờ nhiều lúc có cảm giác bị lãng quên, lạc lõng giữa cuộc sống xô bồ ngoài kia".

Có điều đặc biệt, ông Dần đến với tranh thủy mặc, đến với những dòng thư pháp khi tuổi đời đã ở bên kia sườn dốc. Cả quãng đời trai trẻ ông hành nghề y, đến khi tuổi đời đã chạm mốc 60, ông mới tìm đến với thư pháp, với hội họa. Ông bảo: "Đối với tôi không có người thầy nào cụ thể. Những họa sĩ bạn ngồi hàng nước vỉa hè với tôi là thầy. Những điều bổ ích lý thú ai đó đóng góp cho tôi, đó cũng là thầy. Thực ra, thuở lên 10, nhiều lần ra Bờ Hồ được thấy các ông đồ ngồi viết chữ Nho, tôi đã mê nó từ đấy". Dẫu đến với hội họa khá muộn nhưng ông cũng không bận lòng lắm. Bởi với ông, khi cái nghiệp bốc thuốc cứu người đã trả trọn vẹn thì mới thoải mái để dấn thân vào một đam mê khác. "Còn sức còn vẽ, còn lực còn viết", ông nói.

Việc ông được vào ngôi nhà 87 Mã Mây viết thư pháp, vẽ tranh lại còn đặc biệt hơn. "Một người nào đó, tôi không quen biết, mà cũng không nhớ tên đã mời tôi vào đây làm việc. Ông ta thuyết phục được tôi và cũng từ ngày đó đến giờ, tôi không gặp nữa", ông nói. Theo nhiều người kể, để được ngồi vào ngôi nhà di sản đó không phải chuyện dễ, biết bao nhiêu người muốn cũng không được. 12 năm, cặm cụi làm công việc sáng tạo ở ngôi nhà di sản, ông Dần đã có thêm vô số người bạn, hàng trăm khách quen và rất nhiều người nước ngoài hâm mộ.

Ông bảo: "Tuổi tác với tôi không thành vấn đề lớn. Còn khỏe có nghĩa là chưa thể cho mình nghỉ ngơi được. Mà có lẽ chính mình đã say chữ, say tranh mà vượt qua được ốm đau bệnh tật". Ông nói rằng đã sống với nghề này không có cái tâm thì không thể tồn tại được. Một câu thơ, một nét bút vẽ lên giấy là cả một tâm hồn, tình cảm người cầm bút. Nếu không có tâm huyết, đam mê chỉ chăm chăm vẽ cho xong một bức tranh để bán thì nét bút khô lắm, vô hồn lắm.

Một tác phẩm của ông.

Mặc cho dòng đời vội chảy, mặc cho tuổi tác ngày càng cao, một ngày làm việc của ông bắt đầu từ 9h đến 16h30. Hơn chục năm nay, căn nhà của ông ở Ngõ Chợ, Khâm Thiên chỉ là chốn đi về nghỉ ngơi. Ngôi nhà 87 Mã Mây mới là nơi ông sáng tạo, nơi mọi người biết đến tên tuổi và là nơi ông thỏa lòng đam mê với công việc xưa cũ. Với ông, đây mới là ngôi nhà của tâm hồn mình.