Lời nguyện cầu số một của người “xông biển” đầu năm

Thành quả sau chuyến “xông biển” đầu năm. Ảnh: H. phương

Cầu ngư trước ngày “xông biển”

Những ngày đầu năm sau Tết Ất Mùi này nắng ấm, biển xanh ngắt tận chân trời, vỗ sóng hiền hòa. Bến Lạch Cờn (thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An), không khí nhộn nhịp trở lại. Người dân làng biển ra vào tấp nập. Trên mỗi chiếc thuyền công suất lớn, ngư dân chỉnh trang lại lá cờ Tổ quốc, sửa soạn ngư cụ… chuẩn bị các nhu yếu cho chuyến bám biển dài ngày. Và, điều không thể thiếu đó là bà con chuẩn bị lễ cầu ngư. Chuẩn bị cho chuyến “xông biển” đầu năm, các chủ thuyền chọn những ngày chẵn. Với những chiếc thuyền nhỏ, đánh bắt gần bờ, có thể “xông biển” ngày mùng 4 Tết. Đối với thuyền to, máy lớn tham gia đánh bắt xa bờ, ngư dân thường chọn các ngày mùng 6, 8, hoặc mùng 10, 12 Âm lịch.

Vừa chỉnh trang lại bộ đèn chụp trên chiếc thuyền mang biển số NA94236TS, ngư dân Trần Văn Hải tự hào: “Thuyền của chúng tôi công suất 400CV, mua cách đây 3 năm, với giá hơn 3 tỷ đồng, chuyên đánh bắt xa bờ bằng lưới chụp. Năm ngoái đến tận 28 Tết, thuyền chúng tôi mới về đến lạch, hơn 5 tấn cá, bán hết ngay tại lạch, trừ chi phí, mỗi thuyền viên còn được gần 2 triệu đồng về trang trải ngày Tết cho gia đình. Mỗi chuyến ra khơi như vậy, phải sau 5 ngày mới về, nếu thuận lợi thuyền chúng tôi được trên dưới 5 tấn cá. Ngày tốt đã được chọn, nên chúng tôi chuẩn bị mọi thứ thật chu đáo cho chuyến ra khơi đầu năm gặp nhiều may mắn, đánh bắt được nhiều tôm, cá”.

Trong dòng người tấp nập, chúng tôi gặp lão ngư Nguyễn Văn Đăng đang tay ôm, tay xách những thứ hậu cần từ nhà ra thuyền. Ông Đăng 73 tuổi đời, 50 năm tuổi nghề, trò chuyện: “Năm nào cũng vậy, Tết xong là chúng tôi tập trung ra bến, lên thuyền làm lễ cầu ngư đầu năm. Lễ cầu ngư của ngư dân nơi đây đơn giản thôi, mâm xôi gà, hoa quả, đặt lên thuyền rồi khấn nôm. Giản dị nhưng chu đáo, bởi đây là phong tục cha ông để lại, không thể thiếu được, ít nhiều đều phải có”.

Ông Đăng bảo nghề biển nhiều rủi ro trắc trở lắm. Hơn ai hết, với thâm niên nửa thế kỷ lênh đênh trên biển, ông thấu hiểu. Vợ chồng ông Đăng có 2 người con trai, cũng nối nghề bám biển đánh bắt hải sản như cha ông. Nghề đánh cá trên biển được gia đình ông kế thừa từ đời này sang đời khác. Trước đây cụ thân sinh ra ông Đăng cũng làm nghề đi biển và sau này, 6 anh em trai của ông Đăng đều đóng tàu riêng ra biển khơi đánh cá nối nghiệp cha.

Điều giản dị, cả ngàn năm vẫn nguyện!

Thuyền đầy ắp cá chỉ là mong ước thứ 2 sau mong ước an lành.

Mong ước lớn nhất đầu năm của người đi biển thật đơn giản: Đó là “An lành”. Song mong ước ấy không hề đơn giản bởi những ngôi làng mặn nước này từng chứng kiến biết bao trai tráng ra đi không về. “Nghề đi biển, nguy hiểm luôn luôn rình rập. Ra khơi, những cơn bão bất ngờ luôn là nỗi ám ảnh thường trực của ngư dân. Đã bao lần, bão ập đến cướp đi sinh mệnh của nhiều người, hư hỏng tàu thuyền thì vô kể. Thời tiết, đặc biệt là trên biển, chẳng ai có thể đoán trước được”, anh Phan Ngọc Tuệ (ở cửa biển Lạch Quèn, Nghệ An) tâm sự.

Quả thực, bên cạnh nỗi lo cơm áo thường nhật thì ngư dân còn có trăm thứ phải lo: lo thời tiết mưa bão, lo không tìm được luồng cá, lo tàu khác đâm va phải, thậm chí là sự uy hiếp của tàu lạ và phải đối mặt với nhiều rủi ro.

Người ta nói, “nghề đi biển hồn treo cột buồm”. Ngư dân luôn gắn phận mình với sóng, với gió ngoài biển khơi. Biển nuôi nấng, che chở cho họ với những mùa về tôm cá đầy khoang nhưng biển cũng lấy đi cuộc sống của không ít ngư dân. Đời người đi biển không chỉ đối mặt với nhiều tai ương, bão tố mà có thể bị tước đi sinh mạng bất kì lúc nào.

Câu chuyện về anh Nguyễn Tiến Dũng sinh năm 1974 là một ví dụ: Năm 2012, trong một chuyến đi biển cùng 6 người bạn tàu, anh bị rơi xuống biển và mất tích. Khi anh mất, con gái mới lọt lòng, gánh nặng gia đình đè nặng lên vai người vợ. Sau khi anh Dũng mất, vợ anh phải vào Nam làm thuê kiếm tiền nuôi con. Nhưng từ ngày bố chồng bị bệnh ung thư thì chị phải quay về, vừa đi làm vừa chăm sóc bố chồng.

Nghề đi biển là vậy, luôn ẩn chứa những bất trắc phía trước. Nhiều người không bị sóng to, bão lớn, không bị chèn ép vây hãm vẫn chẳng thoát khỏi “cửa tử” vô cùng khó tin trên biển. Đó là trường hợp năm 2013, anh T (sinh năm 1977) cùng với hai người trong làng đi đánh bắt cá ở vùng biển cách bờ 16 hải lý đã bị... sét đánh. Anh T bị rớt xuống biển phải 4 ngày sau mới tìm thấy thi thể. Hai người đi cùng anh may mắn thoát chết. Chị L (vợ anh) buồn bã sinh ra thường xuyên bị đau ốm, cuộc sống gia đình chỉ phụ thuộc vào chồng nhưng khi chồng mất chị phải cố gắng đi làm để nuôi 4 đứa con, ai thuê gì làm nấy.

Những ngư dân mất đi không chỉ để lại nỗi đau tinh thần cho những người thân mà đôi vai gầy của người phụ nữ lại nặng trĩu hơn khi phải thay chồng làm trụ cột trong gia đình.

Dẫu biết mỗi chuyến đi biển là một hành trình chất chứa nhiều rủi ro với vô vàn hiểm nguy ngoài khơi rình rập, đe dọa sinh mạng, nhưng họ vẫn đi, vẫn cầu ngư đầu năm. Cả trăm năm nay vẫn vậy, cả ngàn năm nay chẳng khác. Lời nguyện cầu số một muôn đời của người dân đi biển vẫn là hai chữ đơn giản nhưng cũng vô cùng khó khăn: An lành! Những chuyến "xông biển" đầu năm càng cần điều đó, bởi nó là liều "đô-ping" cho cả mùa đi biển mấy trăm ngày đang mở ra trước mắt!

Hà Phương