Mâm cúng rằm tháng Giêng 2026 cần gì? '6 không 3 có' chị em cần nhớ
GĐXH - Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng không khác nhiều so với mâm cỗ Tết Nguyên đán. Tuy nhiên cũng có nhiều điểm phải lưu ý.
Vì sao “cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng”?
Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới âm lịch (“Nguyên” là thứ nhất, “tiêu” là đêm).
Rằm tháng Giêng là dịp lễ tết quan trọng trong đời sống tâm linh người Việt nên ông bà ta có câu: “Cúng quanh năm không bằng rằm tháng Giêng” hay “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng”.
Có nhiều lý giải cho việc tại sao rằm tháng Giêng được gọi là Tết Nguyên Tiêu. Nhiều người tin rằng đây là đêm Phật giáng lâm nên rằm tháng Giêng thường là dịp người người đi chùa cầu an, cầu may, cúng sao giải hạn…
Rằm tháng Giêng còn là Tết Thượng Nguyên, là tháng bắt đầu của những người nông dân chuẩn bị xuống đồng. Trước khi xuống đồng, họ làm lễ để tỏ lòng nhớ ơn tổ tiên, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Cùng với rằm tháng Giêng, còn có rằm tháng Bảy là Tết Trung Nguyên và rằm tháng Mười là Tết Hạ Nguyên.
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng 2026 cần những gì?
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng không khác nhiều so với mâm cỗ Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, cúng rằm tháng Giêng cũng không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy. Ngày rằm tháng Giêng, mọi người thường làm mâm cỗ mặn cúng gia tiên và mâm cỗ chay để cúng thần linh.
Tùy vào phong tục từng nơi cũng như điều kiện kinh tế, điều kiện thời gian của từng gia đình mà mâm lễ mỗi nhà mỗi khác, tuy nhiên đều thể hiện tinh thần uống nước nhớ nguồn đối với ông bà, tổ tiên và tấm lòng thành kính, tri ân Phật, thánh.
Mâm cỗ mặn cúng rằm tháng Giêng
Theo các chuyên gia phong thủy, mâm cỗ mặn cúng rằm tháng Giêng dâng lên gia tiên thường có 4 bát 6 đĩa. Thông thường, 4 bát gồm canh măng, canh bóng, bát miến và mọc; 6 đĩa gồm thịt gà hoặc lợn luộc, giò/chả, nem, món xào, dưa hành, xôi hoặc bánh chưng.
Ngoài ra còn các lễ vật: Hương, hoa, đèn nến, vàng mã, trầu cau, rượu.
Mâm cỗ mặn không được để chung với lễ vật cúng Phật.
Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng.
Mâm cỗ chay cúng rằm tháng Giêng
Mâm cỗ chay cúng Phật ngày rằm tháng Giêng phải có 5 màu sắc tượng trưng cho ngũ hành: Đỏ (hỏa), xanh (mộc), đen (thổ), trắng (thủy) và vàng (kim) và đủ 10 món, gồm các món ăn từ tứ phương - sông, núi, biển, đồng bằng. Tất cả tạo nên mâm cỗ đủ đầy, cầu mong yên ấm an lành, xua đi những đen đủi nếu có.
Đặc biệt trong mâm cỗ phải có bánh trôi (chè trôi nước). Ý nghĩa của việc ăn bánh trôi ngày Tết Nguyên tiêu là mong muốn mọi việc quanh năm được hanh thông, trôi chảy.
Mâm chay cúng rằm tháng Giêng.
Mâm cúng Rằm tháng Giêng dâng Phật gồm những gì?
Đối với mâm cúng Phật dù ngày Rằm hay mùng 1 cũng tuyệt đối không cúng đồ mặn. Mâm cúng Phật nhẹ nhàng và không cần cầu kỳ phức tạp, chủ yếu là cần hoa thơm, trái ngọt tượng trưng cho sự thanh thản, an nhiên.
Mâm cúng Rằm tháng Giêng dâng Phật.
Mâm cúng Phật trong ngày Rằm tháng Giêng chủ yếu là các món xôi chè, rau xào chay, đậu phụ, canh rau củ quả. Nhiều nhà không cúng cỗ rau củ mà chỉ bày hoa quả và các loại bánh bao chay như bánh bao hình đào tiên, hoa cúc, hoa đào... Lễ vật dâng Phật cũng cần đèn nến, hương hoa đủ hương, hoa, đăng, trà, thực.
Mâm cúng Rằm tháng Giêng dâng Phật.
Những kiêng kỵ khi cúng rằm tháng Giêng
Dân gian cho rằng việc cúng rằm tháng Giêng nên tránh một số điều dưới đây để đảm bảo sự tôn nghiêm của lễ cúng và sự thành kính đối với thần linh, chư Phật, tổ tiên.
Không dùng đồ chay giả mặn
Nhiều gia đình không muốn sát sinh trong ngày rằm tháng Giêng nên thường chọn mâm cỗ chay để dâng lên bàn thờ Phật và gia tiên, mong trong năm gia đình bình an, gặp nhiều điều may mắn. Đây là một việc làm tốt. Tuy nhiên, gia chủ lưu ý, nên làm đồ thuần chay, không dùng đồ chay giả mặn.
Không đốt nhiều vàng mã
Lễ rằm tháng Giêng là để mong cầu một năm mới an lành, khỏe mạnh, no đủ, thịnh vượng. Người dâng lễ nên dùng lòng thành kính chứ không phải cố sắm mâm cao cỗ đầy hoặc đốt quá nhiều vàng mã gây lãng phí. Đặc biệt nếu là Phật tử, bạn nên nhớ đạo Phật không cổ xúy việc đốt vàng mã, vừa phí phạm lại vừa ô nhiễm môi trường, tăng nguy cơ cháy nổ.
Không dùng hoa giả, trái cây giả
Một số gia đình có thói quen sử dụng hoa giả, trái cây giả đặt trên ban thờ để làm cảnh cho đẹp, vì chúng trông bắt mắt, dùng được lâu mà không lo hỏng, héo.
Tuy nhiên, việc bày hoa, quả giả trên bàn thờ hay trong mâm lễ cúng là không nên, vì thờ cúng phải thật tâm, nhà có sao dâng lên vậy, dâng những thứ mình ăn được, thưởng thức được. Việu cúng đồ giả có thể bị coi là không thành tâm tôn kính thần linh, tổ tiên.
Không xê dịch bát hương
Vào ngày rằm tháng Giêng, một số gia đình lau dọn bàn thờ, cần lưu ý không được xê dịch bát hương. Trước khi lau dọn, nên thắp một nén nhang khấn xin Thần linh, Thổ địa, tổ tiên được lau dọn ban thờ để chuẩn bị lễ cúng rằm tháng Giêng.
Không cúng thủ lợn
Theo quan niệm dân gian, mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng có thể cúng cả đồ chay và đồ mặn. Tuy nhiên, nếu gia chủ cúng mâm cỗ mặn thì không nên cúng thủ lợn. Kiêng kỵ này xuất phát từ quan điểm đầu năm tránh sát sinh.
Không dùng tiền bất chính
Nhiều gia đình Việt thường có thói quen đặt tiền thật lên bàn thờ khi cúng với mong muốn cầu xin tài lộc, may mắn. Cần lưu ý, tiền này phải là tiền do chính sức mình làm ra. Tuyệt đối không dâng tiền có nguồn gốc bất chính, có được từ những hành vi phạm pháp hay trái với đạo đức.
Nên làm gì trong ngày rằm tháng Giêng?
Ngoài nghi lễ cúng rằm tháng Giêng, mọi người thường làm một số việc sau:
Đi lễ chùa
Vào ngày rằm tháng Giêng, nhiều người lên chùa dâng hương để cầu bình an, may mắn trong năm mới. Có người còn tham dự các pháp đàn cầu an từ trước rằm cả tuần. Khi đến chùa làm lễ, mọi người cần tuân thủ các nguyên tắc về trang phục, hành xử như quần áo gọn gàng, kín đáo, đi nhẹ, nói khẽ.
Làm việc thiện
Làm việc thiện ngày rằm tháng Giêng không cần quá phức tạp. Bạn có thể quyên góp tiền, đồ dùng hoặc góp thời gian để giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Việc thiện nguyện không bắt buộc phải là công to việc lớn, cốt ở lòng thành, sức đến đâu góp đến đấy.
Phóng sinh
Phóng sinh là việc được nhiều người thực hiện trong ngày rằm tháng Giêng, thể hiện lòng nhân ái, tôn trọng sự sống của muôn loài. Khi phóng sinh, bạn nên chọn nơi vắng vẻ, không có hoạt động săn bắt để các sinh vật có thể sống thoải mái với môi trường tự nhiên.
Loại lá được mệnh danh là "kháng sinh thực vật" hóa ra có thể nấu được bát canh ngon khiến họng dịu mát, phổi sạch trơn
Ăn - 12 phút trướcMón canh này làm cực kỳ nhanh, không một giọt dầu mỡ để đảm bảo tính thanh đạm tuyệt đối cho người đang bị đau họng.
6 mâm cơm gia đình nấu vội sau giờ tan ca khiến cộng đồng thán phục
Ăn - 4 giờ trướcGĐXH - Có một điều rất thú vị là sau một ngày làm việc bận rộn, nhiều người vẫn chọn ghé chợ, vào bếp và chuẩn bị một bữa cơm tươm tất cho gia đình. Không phải vì mâm cơm ấy có gì đặc biệt, mà bởi đó là cách giản dị nhất để thể hiện sự quan tâm và yêu thương với những người thân yêu.
Bánh mì không chỉ để ăn mà còn có nhiều công dụng hay ho khác
Ăn - 16 giờ trướcGĐXH - Ngoài được sử dụng làm nguyên liệu chính để tạo nên món ăn thơm ngon, bánh mì còn mang lại rất nhiều công dụng khác. Hãy tìm hiểu những tác dụng của bánh mì - một loại thực phẩm "quốc dân" này qua bài viết dưới đây.
7 mâm cơm gia đình ngày hè giản dị, đủ dinh dưỡng
Ăn - 19 giờ trướcGĐXH - Là một người yêu bếp và yêu những bữa cơm gia đình, Maria Phuong Anh cho rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều rất giản dị. Không cần sơn hào hải vị hay những mâm cơm cầu kỳ, chỉ cần được tự tay nấu những món ăn ngon và nhìn người thân thưởng thức ngon miệng đã là niềm vui lớn mỗi ngày.
Suýt xoa với cách nấu bún tôm mới hương vị ngọt thanh tự nhiên, không tanh
Ăn - 19 giờ trướcGĐXH - Cách nấu bún tôm ngọt thanh tự nhiên, không tanh với nguyên liệu dễ tìm, cách làm đơn giản. Bí quyết chọn tôm tươi và nấu nước dùng đậm đà giúp món ăn thơm ngon, hấp dẫn, đầu bếp vụng cũng nấu ngon.
Con trai Hồng Nhung ăn chay từ 1,5 tuổi, nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên từ những điều giản dị
Ăn - 22 giờ trướcGĐXH - Câu chuyện của bé Tôm cho thấy ăn chay không chỉ là một lựa chọn dinh dưỡng mà đôi khi còn gắn liền với cách sống, cách cảm nhận và kết nối với thế giới xung quanh.
Vì sao mùa hè được khuyến khích nên ăn loại thịt được coi như "nhân sâm dưới nước" này?
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Mùa hè không chỉ là thời điểm lươn béo, chắc thịt và thơm ngon nhất trong năm, mà còn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là giai đoạn lý tưởng để bổ sung loại thực phẩm giàu dưỡng chất này vào thực đơn hàng tuần.
Top thực đơn 7 ngày "xóa sổ" mỡ thừa cực dễ áp dụng
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Dưới đây là thực đơn giảm cân 7 ngày được thiết kế đơn giản, dễ áp dụng tại nhà, đảm bảo đủ dinh dưỡng nhưng vẫn hỗ trợ kiểm soát calo hiệu quả. Mỗi ngày gồm 3 bữa chính để tránh đói và hạn chế ăn vặt.
Bật mí những món ăn đêm "cứu đói" cực tốt cho người hay thức khuya mà không lo nặng bụng
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Thức khuya làm việc, học bài… thường khiến nhiều người dễ cảm thấy đói bụng. Vì vậy, lựa chọn những món ăn đêm nhẹ bụng dễ tiêu là cách giúp cơ thể được nạp năng lượng vừa đủ mà vẫn tạo cảm giác thoải mái trước khi ngủ.
Thúy Vinh: 'Việc ăn chay cho tôi cảm giác khỏe mạnh hơn trước'
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH - Cuộc sống của Thúy Vinh bây giờ, thay vì những lịch trình bận rộn hay ánh đèn sân khấu, hiện xoay quanh việc chăm sóc con trai, kinh doanh quán chay và dành thời gian cho việc tu tập.
4 món ăn thừa tiếc mấy cũng nên bỏ, nhiều người có thói quen giữ lại, đặc biệt món thứ 3
ĂnGĐXH - Nhiều người có thói quen cất thức ăn thừa vào tủ lạnh với suy nghĩ rằng môi trường lạnh sẽ giúp thực phẩm luôn an toàn. Thế nhưng, các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo rằng tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn.
