Mê thịt gác bếp đến mấy cũng đừng bỏ qua những lưu ý này khi ăn
GĐXH - Thịt gác bếp giàu protein, sắt, kẽm và vitamin B12, nhưng cách ăn quá mặn, ăn quá nhiều hoặc nướng cháy xém có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Thịt gác bếp được làm khô bằng cách sấy hoặc hun khói, khiến hàm lượng năng lượng tính theo trọng lượng có thể cao hơn thịt tươi do mất nước.
Thịt gác bếp là đặc sản được nhiều người yêu thích nhờ hương vị đậm đà, mùi khói đặc trưng và sự tiện lợi khi sử dụng. Từ thịt trâu, thịt bò đến thịt lợn gác bếp, các sản phẩm này thường được tẩm ướp gia vị rồi sấy hoặc hun khói để giảm độ ẩm, tạo hương vị và kéo dài thời gian bảo quản.
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, Giảng viên Đại học Y Hà Nội, xét về dinh dưỡng, thịt gác bếp có thể cung cấp protein, sắt, kẽm và vitamin B12. Tuy nhiên, quá trình chế biến khiến loại thực phẩm này có một số đặc điểm cần lưu ý, đặc biệt là hàm lượng muối, mật độ năng lượng và nguy cơ hình thành các hợp chất không có lợi khi hun khói hoặc nướng ở nhiệt độ cao.
Vì vậy, dù yêu thích món đặc sản này, người tiêu dùng vẫn cần chú ý đến khẩu phần, cách chế biến và tần suất sử dụng để hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đối với sức khỏe.
3 sai lầm khi ăn thịt gác bếp có thể ảnh hưởng đến sức khỏe
1. Ăn nhiều vì nghĩ thịt khô nên ít calo
Một trong những hiểu lầm phổ biến khi ăn thịt gác bếp là cho rằng thịt đã khô nên chứa ít năng lượng hơn thịt tươi. "Thực tế, quá trình sấy hoặc hun khói làm giảm lượng nước trong thịt, khiến protein, chất béo và năng lượng tính trên cùng một khối lượng có thể trở nên cô đặc hơn. Vì vậy, nếu ăn một lượng lớn thịt gác bếp trong một lần, tổng năng lượng nạp vào cơ thể có thể cao hơn dự tính" - BS Bình cho biết.
Ngoài ra, lượng calo thực tế còn phụ thuộc vào loại thịt được sử dụng, tỷ lệ nạc và mỡ, lượng đường hoặc dầu trong gia vị tẩm ướp cũng như phương pháp chế biến.
Để hạn chế nguy cơ ăn quá nhiều, nên chia thịt thành khẩu phần nhỏ thay vì vừa xem tivi, vừa trò chuyện hoặc nhâm nhi liên tục mà không kiểm soát lượng ăn. Thịt gác bếp cũng không nên thay thế thường xuyên các món thịt tươi, cá, trứng, đậu và những nguồn protein đa dạng khác trong bữa ăn.
2. Chấm thêm nhiều muối, chẩm chéo hoặc nước chấm đậm vị
Thịt gác bếp bị cháy xém khi nướng ở nhiệt độ cao nên được hạn chế, bởi quá trình chế biến này có thể tạo ra một số hợp chất không có lợi cho sức khỏe.
Thịt gác bếp thường được ướp muối và các loại gia vị trước khi sấy hoặc hun khói. Khi ăn, nhiều người có thói quen chấm thêm chẩm chéo, muối ớt hoặc nước chấm đậm vị để tăng hương vị. Tuy nhiên, nếu cả thịt và nước chấm đều chứa nhiều muối, tổng lượng natri trong khẩu phần sẽ tăng lên đáng kể. Việc tiêu thụ quá nhiều natri trong thời gian dài có thể làm tăng huyết áp và nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối từ tất cả các nguồn thực phẩm. Đây là tổng lượng muối trong cả ngày, không chỉ tính riêng lượng muối cho thêm khi nấu ăn.
"Đáng chú ý, người mắc tăng huyết áp, bệnh thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế natri càng cần thận trọng với các loại thịt chế biến sẵn, thực phẩm ướp muối và nước chấm mặn" - ThS.BS Nguyễn Vũ Bình lưu ý tới mọi người.
Để thưởng thức thịt gác bếp hợp lý hơn, nên chọn sản phẩm có thông tin thành phần rõ ràng, ăn lượng vừa phải và hạn chế chấm thêm muối. Có thể kết hợp với rau xanh, dưa chuột hoặc các loại rau củ tươi để bữa ăn đa dạng hơn, thay vì chỉ tập trung vào thịt và gia vị.
3. Nướng thịt trực tiếp trên lửa lớn đến khi cháy xém
Thịt gác bếp thường được làm nóng hoặc nướng lại trước khi ăn để tăng mùi thơm và giúp thịt mềm hơn. Tuy nhiên, việc nướng trực tiếp trên lửa lớn, để thịt cháy đen hoặc tiếp xúc với khói trong thời gian dài không phải cách chế biến nên duy trì.
Theo BS Bình, khi thịt được nấu ở nhiệt độ cao, đặc biệt trong điều kiện nướng trực tiếp trên lửa, một số hợp chất không có lợi như amin dị vòng (HCA) và hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) có thể hình thành. Lượng hợp chất tạo ra phụ thuộc vào nhiệt độ, thời gian nấu, mức độ cháy xém và cách thức tiếp xúc với khói.
Chuyên gia cho biết, điều này không có nghĩa cứ ăn thịt gác bếp là sẽ mắc bệnh, nhưng việc hạn chế những phần cháy đen và tránh nướng quá lâu trên lửa lớn là biện pháp thận trọng. Khi cần làm nóng thịt trước khi ăn, nên ưu tiên phương pháp gia nhiệt vừa phải, tránh để thịt tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa. Nếu thịt đã có phần cháy đen, nên loại bỏ phần đó thay vì tiếp tục sử dụng.
Bên cạnh đó, cần phân biệt nguy cơ từ cách nướng lại với nguy cơ liên quan đến quá trình hun khói và bảo quản. Chất lượng sản phẩm còn phụ thuộc vào nguyên liệu, quy trình chế biến, vệ sinh an toàn thực phẩm và điều kiện bảo quản.
Kết hợp thịt gác bếp với rau xanh và thực phẩm tươi giúp bữa ăn đa dạng hơn, thay vì sử dụng quá nhiều thịt khô, thịt hun khói hoặc thực phẩm tẩm ướp mặn.
Ai nên thận trọng khi ăn thịt gác bếp?
Không phải ai cũng cần loại bỏ thịt gác bếp khỏi thực đơn. Tuy nhiên, một số nhóm người nên đặc biệt chú ý đến khẩu phần và tần suất sử dụng.
- Người tăng huyết áp: Nên kiểm soát tổng lượng natri từ thịt ướp, nước chấm và các thực phẩm khác trong ngày. Người mắc bệnh thận: Nhu cầu protein, natri và các khoáng chất cần được điều chỉnh theo tình trạng bệnh và hướng dẫn của bác sĩ.
- Người mắc gout hoặc có acid uric máu cao: Nên kiểm soát lượng thịt ăn vào, đặc biệt khi chế độ ăn tổng thể đang có nhiều thực phẩm giàu purin. Mức độ cần hạn chế phụ thuộc tình trạng bệnh và hướng dẫn điều trị.
- Người cần kiểm soát cân nặng: Nên chú ý khẩu phần bởi thịt khô có thể cung cấp lượng năng lượng đáng kể trên mỗi đơn vị khối lượng.
Ngoài ra, người tiêu dùng nên chọn thịt gác bếp có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác và hướng dẫn bảo quản phù hợp. Không nên chỉ dựa vào màu sắc, mùi khói hoặc vị đậm để đánh giá chất lượng sản phẩm. Thịt có dấu hiệu mốc bất thường, mùi lạ, bao bì hư hỏng hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản cần được loại bỏ.
Ăn thịt gác bếp thế nào để hợp lý hơn?
Thịt gác bếp vẫn có thể xuất hiện trong chế độ ăn đa dạng nếu được sử dụng có chừng mực. Điều quan trọng là không xem đây là nguồn đạm duy nhất hoặc món ăn nên dùng hằng ngày. Người tiêu dùng nên ưu tiên khẩu phần vừa phải, hạn chế nước chấm mặn, không nướng thịt đến cháy xém và kết hợp với rau xanh, trái cây cùng những nguồn protein khác. Khi mua sản phẩm đóng gói, cần đọc kỹ nhãn thành phần, hàm lượng natri nếu được công bố, hạn sử dụng và hướng dẫn bảo quản.
Cũng cần lưu ý rằng thịt gác bếp không phải sản phẩm nào cũng có thành phần dinh dưỡng giống nhau. Thịt trâu, thịt bò hay thịt lợn có tỷ lệ nạc, mỡ khác nhau; công thức tẩm ướp và cách làm khô cũng ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng cuối cùng.
Thịt gác bếp không phải món ăn cần loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên được xem là thực phẩm thưởng thức với khẩu phần hợp lý. Ăn đa dạng, hạn chế muối, tránh phần thịt cháy xém và lựa chọn sản phẩm bảo đảm an toàn thực phẩm là những nguyên tắc quan trọng để vừa thưởng thức đặc sản, vừa quan tâm đến sức khỏe lâu dài.
Thông báo
Tin liên quan
