Nghệ thuật "trị Tây" của các ông thầy ở Việt Nam

>> Khi cầu thủ là... "ông chủ" của đội bóng
>> "Quậy" như... cầu thủ ngoại ở Việt Nam

Từ mô hình của Đồng Tâm Long An...

Đã từng 2 lần liên tiếp vô địch V-League, nhưng Đồng Tâm Long An không thể được coi là đội bóng giàu truyền thống tại Việt Nam. Thực tế, mãi đến năm 2001, nhờ tiền đầu tư của bầu Thắng, đội bóng này mới lóp ngóp “bò” được từ hạng Nhất lên chuyên nghiệp.

Nhưng rồi chỉ trong thời gian vài năm ngắn ngủi, họ đã vươn lên, vượt qua cái bóng lớn của Đồng Tháp để trở thành đại diện ưu tú nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vị thế và những thành tích vang dội ấy, có được phần lớn là nhờ lãnh đạo CLB đã tự xây dựng cho mình mô hình quản lí các cầu thủ ngoại một cách hiệu quả.

Mô hình này trước hết dựa việc áp dụng khung lương trần dành cho các cầu thủ, kể cả ngoại binh. Tiền chưa bao giờ là vấn đề đáng lo ngại đối với một đội bóng doanh nghiệp như Đồng Tâm Long An. Có điều, họ thừa hiểu việc qua từng mùa giải liên tục “đội” lương cầu thủ ngoại lên cao chính là điều tối kị, bởi nó vừa ảnh hưởng đến sự phát triển chung của CLB (về tài chính), vừa dễ gây ra sự so bì, tị nạnh giữa các cầu thủ trong đội.

Một mặt cố định lương trần, nhưng Đồng Tâm Long An cũng tỏ ra biết sử dụng đồng tiền đúng lúc, khi thường xuyên treo thưởng hậu hĩ cho các cầu thủ ngoại nếu họ thi đấu tốt. Chính những khoản thưởng lên tới hàng chục triệu cho việc ghi bàn trong mỗi trận thắng đã trở thành động lực kích thích các cầu thủ ngoại, khiến họ luôn phấn đấu hết mình mỗi khi ra trận.

Sử dụng đồng tiền của mình một cách hợp lí thôi chưa đủ, Đồng Tâm Long An còn áp dụng kỉ luật thép đối với các cầu thủ, đặc biệt là cầu thủ ngoại.

Để thực hiện điều này, họ đã trao toàn bộ quyền quyết định chuyên môn cho HLV nổi tiếng cứng rắn Calisto. Đối với “thầy phù thủy” người Bồ Đào Nha, thì không có ngôi sao nào đối với ông là không thể thay thế.

Rodrigues từng là tiền đạo số 1 trong nhiều năm của Gạch, vậy mà khi anh này nổi loạn, Calisto đã chẳng ngại ngần tống anh ta lên ghế dự bị và cuối cùng là chuyển nhượng “thẳng cánh” cho đội bóng hạng Nhất Vinakansai Ninh Bình.

Những cầu thủ kì cựu khác, như Antonio, Tshamala hay thủ môn Santos (thời chưa nhập quốc tịch) cũng không có sự đối xử nào ngoại lệ. Được vào sân, thi đấu thường xuyên nếu có phong độ tốt và ngược lại. Chính nhờ mô hình này, tính kỉ luật trong nội bộ của Đồng Tâm Long An đã được thiết lập và duy trì sự ổn định cho đội bóng.

Thành quả từ sự ổn định này, chính là 2 chức vô địch V-League và việc Gạch liên tục duy trì việc có mặt trong tốp đầu tại giải VĐQG liên tục nhiều mùa giải.

Khả năng “trị” Tây của HLV Lê Thụy Hải

Chẳng phải ngẫu nhiên mà hiện nay, HLV Lê Thụy Hải (thường được gọi với cái tên Hải “lơ”) lại trở thành HLV được săn đón bậc nhất trong làng BĐVN. Mới chỉ thực sự nổi lên từ mùa giải 2004 sau thành công vang dội trên cương vị HLV trưởng Hàng không Việt Nam, nhưng thương hiệu của Hải “lơ” đã nhanh chóng trở nên “đắt giá” , bởi lãnh đạo các CLB đều rất ấn tượng với khả năng “bắt quyết” mấy ông Tây bất trị của vị HLV này.

Không "ông Tây" nào dám "giỡn" với HLV Lê Thụy Hải

Cá tính mạnh và từng là một cựu cầu thủ nổi tiếng, Hải “lơ” từng tâm sự: Ông chẳng ngán gì mấy “trò mèo” của đám cầu thủ cả nội lẫn ngoại. Ở đội bóng, ông đơn giản là người số 1. Các cầu thủ, ai theo ông thì đá mà ai “ngược” ông thì nên chuẩn bị sẵn tinh thần “mài mông” trên ghế dự bị. Đó chính là bí quyết mang lại thành công và cũng là điểm “khiến bọn Tây nó phải sợ mình”.

Nói được làm được, Hải “lơ” đã mang bí quyết của mình áp dụng từ HKVN (2004) đến Đà Nẵng và hiện tại là Becamex Bình Dương. Để minh chứng một cách rõ nét, xin được kể lại câu chuyện xảy ra hồi đầu mùa giải 2006. Khi đó, nội bộ Becamex Bình Dương đang hỗn loạn vì các cầu thủ nổi loạn đạp đổ HLV Đoàn Minh Xương. Lê Thụy Hải là người đến sau và việc đầu tiên ông làm là “xắn tay” kỉ luật mấy ông “sao ngoại” đang quậy phá tùm lum trong đội. Người đầu tiên “dính chưởng” của Lê Thụy Hải không ai khác chính là ngôi sao tiền đạo Amaobi.

Theo một cầu thủ B.BD kể lại, thời điểm đó, Amaobi trốn đội đi chơi 10 ngày mới trở về. Đến giờ tập, anh này xách giày ra sân thì bị HLV Lê Thụy Hải cản lại và nói: “Anh có thể đi chơi tiếp đến khi nào chán. Tôi không cần những cầu thủ vô kỉ luật”. Cùng với tuyên bố ráo hoảnh này, HLV Lê Thụy Hải đã yêu cầu BLĐ đội bóng đuổi cổ, cắt hợp đồng với Amaobi. Tá hỏa, tiền đạo này đã phải quỳ xuống xin lỗi HLV Lê Thụy Hải. Và cũng từ sau vụ này, Amaobi ngoan hẳn còn nội bộ Bình Dương cũng dần trở lại bình ổn. Năm đó, dưới sự dẫn dắt của HLV Lê Thụy Hải, B.BD ngon trớn giành ngôi Á quân V-League.

Đi tìm mô hình lí tưởng

Mô hình quản lí cầu thủ ngoại của Đồng Tâm Long An và những gì HLV Lê Thụy Hải đã thể hiện cho thấy, tung tiền nhiều một cách tùy tiện không phải là mấu chốt giúp các CLB quản lí hiệu quả các cầu thủ ngoại.

Thực tế cho thấy rằng, với khả năng vượt trội (so với cầu thủ nội) và vai trò quan trọng trên sân cỏ của mình, những cầu thủ ngoại xứng đáng nhận được mức lương cao. Có điều, khi mặt trái của đồng tiền đã bộc lộ, chính các CLB Việt Nam phải tự rút ra bài học cho chính mình, khi liên tục đẩy mức lương cầu thủ ngoại lên cao ngất qua mỗi mùa, chiều chuộng các cầu thủ ngoại quá độ bằng những khoản thưởng khổng lồ và sự ưu ái quá độ trong sinh hoạt của họ ngoài sân cỏ. Bởi đó chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự lầm tưởng vai trò và sau đó là quậy phá của các cầu thủ ngoại.

Như vậy, việc xây dựng một khung lương trần, như cách Đồng Tâm Long An đã áp dụng thành công là điều tối quan trọng. Khi hạn chế được sự vượt khung này, số tiền còn dư có thể được chuyển hóa thành tiền thưởng cho mỗi bàn thắng hay trận thắng. Và như thế, thì rõ ràng bản thân các cầu thủ ngoại sẽ có ý thức hơn trong việc thi đấu tốt và đóng vai trò thiết thực giúp bình ổn đội bóng.

Bên cạnh đó, khi trao đổi cùng PV GĐ&XH về vấn đề dùng tiền quản lí (hay nói đúng hơn là hạn chế sự giở chứng của) cầu thủ ngoại, chuyên gia Nguyễn Văn Vinh đã đưa ra một đề xuất: Ngay khi kí hợp đồng, các CLB có thể cài thêm một điều khoản cho phép giữ lại 30 đến 40% lương cơ bản. Số tiền này sẽ được thanh toán một lần ngay khi kết thúc mùa giải. Tuy nhiên, nếu trong thời gian thi đấu, cầu thủ ngoại bê trễ hay có hành vi phá hoại kỉ luật đội bóng, tùy theo mức độ, khoản tiền này sẽ bị khấu trừ. Cứ đánh thẳng vào kinh tế như thế, thì họa may cái nạn từ mấy ông tây bất trị mới được giải quyết dứt điểm.

Giải pháp này cũng nhận được sự đồng tình của HLV Henrique Calisto. Có điều, ông cho rằng: “Sẽ lí tưởng hơn nếu các CLB Việt Nam xây dựng được mô hình song song, tức là sử dụng đồng tiền hợp lí và thắt chặt kỉ luật ngay từ khi cầu thủ ngoại chân ướt chân ráo gia nhập đội”. Calisto cũng cho biết thêm: “Có thể trong thời gian ngắn sắp tới, ĐT.LA cũng sẽ xây dựng mô hình quản lí theo hướng như vậy”.

Đáng tiếc, những đội bóng ý thức đúng mức tầm quan trọng của việc xây dựng một mô hình quản lí cầu thủ ngoại theo cách của Đồng Tâm Long An, HLV Lê Thụy Hải hay đề xuất của chuyên gia bóng đá Nguyễn Văn Vinh còn quá ít ỏi. Điều đó cũng giải thích vì sao, chỉ cần điểm hai ba năm trở lại đây, báo chí đã có thể chỉ ra hàng chục vụ các CLB Việt Nam phải ngậm bồ hòn khi bị những ông sao ngoại giở trò quậy.

Sau vụ Amaobi vừa xảy ra tại SHB.Đà Nẵng, dư luận đang đòi hỏi các CLB và VFF phải ngồi lại với nhau, cùng tìm ra mô hình nhất quán trong việc quản lí cầu thủ ngoại. Tuy nhiên, điều này xem ra không dễ thực hiện, nhất là khi chính những “nạn nhân” lại quá... thờ ơ. 

Tuấn Cường