Nhạc sĩ Dương Thụ: Hồng Nhung, Mỹ Linh, Thanh Lam bị chê là có lý do

Nhạc sĩ Dương Thụ.

Thanh Lam hát có lúc tôi cũng không thích

Về 3 giọng hát gắn với tên tuổi của mình và cũng là 3 cái tên được nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 “mổ xẻ” thẳng thắn, nhạc sĩ Dương Thụ bảo: “Trong số các ca sĩ đã hát nhạc của tôi, Hồng Nhung là người tôi thích nhất. Vì cô ấy hiểu, nhạc của tôi rất dung dị, mộc mạc nên cứ hát đúng như thế thì đã rung động rồi. Nhưng mình không thể bắt Hồng Nhung mãi mãi như cái hồi 16 tuổi được. Bây giờ cô ấy hơn 40 tuổi, có hai đứa con rồi phải khác chứ.

Vì sao tôi quý Hồng Nhung? Năm 1985 tôi ra Hà Nội thực hiện chương trình cho Nhà hát Tuổi trẻ, lấy tên là “Thả diều vào trời xanh”, nhưng lực lượng của chị Phạm Thị Thành (Giám đốc Nhà hát khi đó - PV) yếu quá, ca sĩ kém lắm. Cơ duyên làm sao, con ông Dương Tường là Hải Âu giới thiệu: “Có con Bống nó hát hay lắm chú”. Lúc đó tôi còn chưa biết Bống là ai vì cô ấy còn trẻ mà. Một bữa nghe Hồng Nhung ôm đàn hát bài “Papa”, không phải chỉ tôi mà rất nhiều người muốn khóc. Nghe hay và xúc động vô cùng! Giọng như Susan Boyle của Anh lúc hát “I dreamed a dream” vậy. Hồng Nhung hát hay bài đó vì từ bé đã sống với bố chứ không sống với mẹ. Mỗi ca sĩ không chỉ có chất giọng mà nó phải có câu chuyện của mình thì mới làm nên xúc cảm.

Mỹ Linh cũng hát rất hay nhiều bài của tôi, không những thế còn được tôi đặt lời cho nhiều bài nữa, như “Hương ngọc lan”, “Trưa vắng”, “Cafe mùa hè”… Chỉ có hôm nào phân tâm thì hay quên lời, vì Mỹ Linh có nhiều nỗi lo lắng cho gia đình lắm. Thanh Lam hát nhạc của tôi còn trước cả Hồng Nhung, có bài “Bài hát ru cho anh” rất xúc động. Nhưng Thanh Lam là người nổi loạn, cô ấy không bao giờ dừng lại cái gì cả. Có những bài cô ấy hát gào thét thái quá, nhiều khi là “xuyên tạc” nhạc của người khác. Ví dụ như bài “Đánh thức tầm xuân” nhẹ nhàng như thế, thế mà cô ấy hát cứ hú hí lên nghe không thể chịu được. Nhưng bảo không nghe, cứ cho như thế mới là hay! Nhưng phải hiểu rằng, Thanh Lam là người có lối sống tự do, rất Tây nên hễ cứ hát lên cao cái là tìm cách phá, gào lên. Hôm chương trình “Họa mi hót trong mưa” ở Nhà hát Lớn mà Trần Bình làm cho tôi, tôi mời ông Việt Phương đến nghe. Đến đoạn Thanh Lam hát thì ông ấy bảo: “Nghe cô này hát anh đau tim quá”. Dường như chúng ta hơi quá khắt khe với nghệ sĩ. Hơn 40 tuổi mà vẫn hát “điên” như thế thì cũng đáng nể chứ”.

Bi kịch “ít khi được hát cái mình thích”!

Tuy nhiên phải suy xét rằng, nếu chỉ có kỹ thuật không thì các cô ấy không thể nào chinh phục được khán giả của mình trong nhiều năm qua đến thế đâu. Phải hiểu là có những hôm người ta chạy sô, không còn hồn vía để hát nữa, nhưng không hát thì không được với bầu sô nên vẫn phải hát. Lúc đó mà đòi người ta “có hồn” thì vô lý. Khán giả không phải là người kém tới mức chỉ hát như robot mà họ yêu đâu. Thanh Lam hát nhiều khi tôi cũng không bằng lòng, nhưng tôi hiểu cô này, giữa âm nhạc và nội tâm không cân xứng, cứ thích phá. Cái đó nếu hiểu ra cũng rất tâm hồn, rất người và có khi người ta thích là ở chỗ đó, vì nó tự do, không khuôn mẫu.

Nguyễn Ánh 9 nói như thế cũng đúng, là bởi vì ông ấy không gần Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh. Tôi có điều kiện gần các cô ấy hơn (từ nghe đến dựng chương trình, làm đĩa…). Đánh giá con người phải có quá trình, không phải chỉ vì thấy họ hát một bài không hay thì bảo họ không được. Bi kịch nhất của các bạn ấy là không mấy khi được hát những bài mình thích, khán giả là thượng đế mà! Cô Thanh Lam là người Bắc mà đi hát nhạc Sài Gòn cũ làm sao được, không bị “tai nạn” mới là chuyện lạ. Như Hồng Nhung hát nhạc Trịnh Công Sơn không được đâu, mình nghe vậy thôi. Văn hóa nào nó sinh ra kiểu đó. Ví như hát nhạc Phạm Duy thì phải để Thái Thanh hát mới hay được. Bây giờ các cô ấy phải hát quá nhiều thứ… Các cô các cậu ấy biết cả đấy chứ không phải không biết đâu. Nhưng cũng không trách Nguyễn Ánh 9 được, vì ông ấy chỉ nghe một vài bài của họ thôi chứ cũng chưa làm album hay tổ chức chương trình cho họ nên không có điều kiện để hiểu sâu”.

Nhạc sĩ Dương Thụ cũng chia sẻ về văn hóa phê bình: “Nên tôn trọng ý kiến, ngay cả không đúng cũng phải tôn trọng. Bố mình cũng có khi sai, nhưng cái sai của bố mình rất khác với cái sai của bạn mình. Mình không thể cư xử với bố như với bạn mình được. Và bố mình đâu phải là thánh. Ở đây có sự khác nhau về lứa tuổi nên nhiều khi các nhận xét cũng không gặp. Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 hồn nhiên lắm, mà người hồn nhiên người ta không có nỗi sợ hãi nên nghĩ gì nói nấy. Trong một xã hội bình thường thì nhận xét của Nguyễn Ánh 9 là bình thường, nhưng trong xã hội ta là một sự dũng cảm. Việc phê bình rất khó còn là bởi cả xã hội có nỗi sợ hãi mình bị làm sao đó cho nên ai cũng muốn an toàn. Vì thế tự nhiên nó hình thành cách an toàn là khen nhau, muốn chê  thì chê sau lưng. Chê trước mặt có khi bị…trả thù. Cho nên mới nói, văn hóa nào thì ứng xử đó, có trách cũng không khác đi được, thay vào đó hãy cảm thông với họ vì để có “sản phẩm” này cũng là lỗi của những người già như chúng tôi”.

          Thanh Hà (lược ghi)