Những lưu ý với người cao tuổi bị loãng xương

Ăn uống hợp lý và tập luyện đều đặn để phòng ngừa loãng xương ở NCT. Ảnh minh họa

Tuổi càng cao, nguy cơ mắc bệnh càng lớn

Loãng xương là một rối loạn của hệ xương do mật độ khoáng xương thấp, giảm chức năng vi cấu trúc xương, giảm sức mạnh xương từ đó làm tăng nguy cơ bị gãy xương.

Hàng năm ước tính trên thế giới có 200 triệu người mắc bệnh loãng xương. Bệnh hay xảy ra ở nhóm người lứa tuổi trung niên, phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Tại Việt Nam, theo số liệụ thống kê chưa đầy đủ, bệnh loãng xương ảnh hưởng tới 1/3 phụ nữ và 1/8 đàn ông trên 50 tuổi. Tuổi càng cao, nguy cơ mắc bệnh càng lớn.

Theo các bác sĩ, nguyên nhân dẫn đến bệnh loãng xương ở NCT phần lớn là do quá trình lão hóa tự nhiên của xương trong cơ thể. Đồng thời, do chế độ ăn uống hàng ngày chưa hợp lý, cơ thể không được cung cấp đủ lượng canxi cần thiết hoặc do NCT mắc các bệnh về nội tiết, chuyển hóa, người bị bệnh thận nặng nên thải mất quá nhiều canxi khỏi cơ thể. Bên cạnh đó, loãng xương cũng có thể xảy ra ở những người hay dùng nhiều rượu bia, thuốc lá, cà phê dẫn đến giảm hấp thu canxi; người ít hoạt động thể lực, ít hoạt động ngoài trời; lạm dụng các loại thuốc như corticoid; stress…

Loãng xương là một bệnh mạn tính kéo dài, có diễn tiến âm thầm, không gây đau ngay nên phần lớn người bệnh không phát hiện được. Hầu hết các trường hợp trong giai đoạn đầu không có triệu chứng gì đặc hiệu ngoài những dấu hiệu mệt mỏi, ăn uống kém, nhức xương không thường xuyên. Càng về sau sự thiếu hụt chất canxi càng tăng làm cho xương xuống cấp nghiêm trọng như loãng, xốp xương thì các triệu chứng đau nhức rõ rệt hơn.

Đau nhức xương hay gặp là đau lưng, đau chân tay, các khớp và mỏi bại hông, đặc biệt là các khớp xương chịu lực mạnh như xương sống, khớp gối, khớp cổ chân, khớp háng, các xương dài như xương đùi, xương cẳng chân, xương cánh tay, cẳng tay, đốt sống thắt lưng. Ngoài ra, NCT cũng có thể gặp các triệu chứng toàn thân như có cảm giác lạnh hoặc ớn lạnh, hay bị chuột rút, ra mồ hôi.

Trường hợp NCT bị loãng xương nếu không được điều trị kịp thời hoặc điều trị không đúng phác đồ, hậu quả xấu nhất là rạn xương, nứt vỡ hoặc gãy xương. Đặc biệt, tình trạng gãy, lún cột sống, gãy cổ xương đùi, xương cẳng chân, xương cẳng tay rất có thể xảy ra khi bị tác động, kể cả là với lực vừa phải (ngã, gập chân, trượt chân...). Trong khi đó, với NCT, việc bị gãy xương để lại hậu quả rất nghiêm trọng. Nhiều người sau khi bị ngã gãy xương, nhất là xương hông đã không thể di chuyển lại được, thậm chí, bị liệt vĩnh viễn.

Lưu ý đối với NCT bị loãng xương

Theo các chuyên gia, khi NCT đã được xác định bị bệnh loãng xương thì việc điều trị đòi hỏi phải kiên trì. Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị bệnh loãng xương là người bệnh không tuân thủ phác đồ điều trị. Các nghiên cứu cho thấy rằng, chỉ cần quên uống một liều thuốc trong vòng một tuần lễ thì hiệu quả điều trị đã giảm xuống đến 64%. Khi uống thuốc, NCT nên biết rõ uống thuốc gì, liều lượng bao nhiêu và trong thời gian bao lâu là do thầy thuốc khám, chữa bệnh có chỉ định cụ thể. Hơn nữa, đã bị loãng xương phải hết sức cẩn thận khi làm các động tác mạnh, đi lại tránh vấp, ngã, nhất là lên cầu thang vì rất dễ gây gãy xương.

Loãng xương là một quá trình tất yếu của cơ thể, tuy nhiên, nếu được phòng ngừa sớm, sẽ làm chậm quá trình loãng xương khi về già và giảm thiểu tối đa những đau đớn cũng như những phiền toái do bệnh gây ra. Vì vậy, một chế độ ăn cân đối, hợp lý, giàu canxi sẽ giúp phòng bệnh loãng xương và làm hạn chế tiến triển của bệnh này.

Các chuyên gia khuyến cáo, ngay từ khi còn trẻ, nên tăng cường bổ sung canxi trong chế độ ăn hàng ngày. Nhu cầu canxi của cơ thể khác nhau theo lứa tuổi. Trẻ em dưới 15 tuổi cần 600 - 700mg canxi/ngày. Người trên 15 tuổi và người lớn cần 1000mg canxi/ngày. Với NCT cần nhiều canxi hơn vì khả năng hấp thu canxi của họ thấp hơn. Do vậy, với người trên 50 tuổi cần 1200mg canxi/ngày.

Canxi có nhiều ở trong một số thực phẩm như: Sữa và các chế phẩm của sữa (bơ, phomat). Đây là những thức ăn thuận tiện, giàu canxi và canxi ở dạng dễ hấp thu. Ngoài ra, các thực phẩm giàu canxi còn có tôm, cua, cá. Tốt nhất là cá, tôm, cua kho nhừ ăn cả xương, đây là nguồn canxi hữu cơ tốt nhất, giúp cơ thể hấp thu và sử dụng được.

Bên cạnh đó, tập thể dục đều đặn, khoa học cũng làm xương chắc khỏe, giảm nguy cơ bị loãng xương. Trên thực tế, những người ít vận động, không tập thể dục thể thao, nhất là những trường hợp bị liệt hay phải nằm điều trị lâu tại giường thì quá trình loãng xương xảy ra nhanh hơn bình thường.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, hoạt động thể dục thể thao vận động cơ bắp làm hạn chế quá trình mất xương và giúp tăng quá trình tạo xương. Khi luyện tập thể dục thể thao, NCT cần lưu ý một số nguyên tắc sau đây: Vận động cơ bắp nhịp nhàng từ từ ở mức độ vừa phải, cột sống được tập linh hoạt và uyển chuyển.

Trong trường hợp đã bị loãng xương khi tập thể dục thể thao cần tránh những động tác gây hại cho cột sống như: Dốc ngược người vì có thể làm lún xẹp đốt sống; gập người nhanh về phía trước có thể làm gãy nứt đốt sống; nhảy tại chỗ mạnh cũng có thể làm xẹp đốt sống. NCT có thể đi bộ hoặc bơi lội nhẹ nhàng vừa phù hợp vừa tốt cho sức khỏe.

Để hạn chế các biến chứng do loãng xương gây ra, các chuyên gia lưu ý, khi NCT phát hiện có các dấu hiệu đau mỏi ở cột sống, ở hệ thống xương khớp, dọc các xương dài cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được các bác sĩ hướng dẫn và điều trị kịp thời. Bên cạnh đó, NCT cũng cần tuân thủ khám sức khỏe định kỳ và theo lịch hẹn của thầy thuốc. Việc phát hiện sớm và điều trị ngay từ đầu rất có ý nghĩa để phòng bệnh loãng xương và phòng chống gãy xương, giảm biến chứng và hệ lụy về sau.

Loãng xương ở phụ nữ mãn kinh

Anh Khôi