Những người tình lặng trong nhạc Trịnh

Dường như chỉ có một lần Trịnh chính thức nhắc đến người con gái “của những ngày xưa” trong tuyệt phẩm “Diễm xưa”. Nhắc thì nhắc thế thôi, nhưng cũng lờ mờ lắm, lặng lẽ lắm: “Thuở ấy, có một người con gái rất mong manh, đi qua những hàng cây long não lá li ti xanh mướt để đến trường. Nhiều ngày, nhiều tháng của thuở ấy, người con gái vẫn đi qua dưới những vòm cây long não... Thời gian trôi đi ở đây lặng lẽ quá. Lặng lẽ đến độ con người không còn cảm giác về thời gian...

Trịnh Công Sơn và ca sĩ Thanh Hà

Người con gái đi qua những hàng cây long não bây giờ đã ở một nơi rất xa, đã có một cuộc sống khác. Tất cả chỉ còn là kỷ niệm. Kỷ niệm nào cũng đáng nhớ nhưng vẫn phải quên. Người con gái ấy là Diễm của những ngày xưa”.

Nếu phải gọi một cái tên chung cho tình khúc Trịnh Công Sơn thì tôi xin gọi là “Tình lặng”. Những lời tuyên ngôn ồn ào về giai nhân chỉ có thể nhảy nhót ở những nơi không có sự hiện diện lặng lẽ của Trịnh. Chỉ có những nốt tình đẹp buồn cứ rủ rỉ chảy vào khuông nhạc. Chính vì thế, những giai nhân ghé qua “Quán trọ” của Trịnh Công Sơn, dù ngắn hay dài, dù sâu đậm hay chỉ đọng lại đôi niềm mến nhớ, đều nghĩ mình được hoàng tử bé dâng tặng một tình khúc, đều nghĩ hình bóng mình ẩn trong một con chữ hư ảo nào đó của ca từ.

Tất cả chỉ là giai thoại, là phán đoán và hy vọng, chứ thực tình một người máu thịt đến độ như Khánh Ly (người tình âm nhạc của Trịnh) cũng không biết mình được Trịnh viết tặng riêng bao nhiêu ca khúc. Mấy chục năm sau ngày chia xa, Khánh Ly đã phải thốt lên trong nỗi tiếc và niềm ám ảnh về một sự thật: “Tôi khẳng định là ông chưa hề bao giờ nói rằng bài hát này ông làm cho người này, hoặc bài hát kia ông làm cho người nọ. Có thể sau này bạn bè dựa vào những bài hát đó, vào những khoảng thời gian đó mà gán ghép những bài hát ông viết cho một người nào đó ông quen biết trong thời gian bài hát được thành hình. Nhưng chính vì cái điều ông không nói là viết cho ai cả, nên mỗi khi tôi trình bày những bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tôi đều cảm tưởng là ông viết bài hát đó cho tôi, và tôi đã hát bằng tất cả sự rung động thật thà nhất của trái tim mình”.

Trịnh và Khánh Ly tại Đà Lạt 1965

Có một câu chuyện được nhiều người biết là mối tình trong “Biển nhớ”. Chuyện rằng: Nhóm học sinh Nha Trang khăn gói ra Quy Nhơn học ĐH Sư phạm có một thiếu nữ tên là Tôn Nữ Bích Khê. Bích Khê không đẹp nhưng rất có duyên, quyến rũ. Bích Khê cũng ở trong ban hợp xướng với Trịnh. Hai người hay lui tới với nhau. Nhưng sau khi bài “Biển nhớ” được sáng tác và tập dượt để ra mắt buổi văn nghệ thì giáo sinh sư phạm mới để ý tới Bích Khê và bàn tán về hai người bởi  trong bài hát, Trịnh đã viết: “trời cao níu bước sơn khê” (Sơn Khê –  tên hai người). Thế nhưng về sau, khi có người bạn hỏi về sự liên quan giữa nhạc và người –  một sự thật gần như hiển nhiên - Trịnh vẫn nói rằng Bích Khê chỉ là bạn như những người bạn khác, chữ “sơn khê” chỉ là tình cờ. Với những người hiểu Trịnh và yêu Trịnh, hẳn nếu có một khía cạnh rất nhỏ nào đó trong câu chuyện này quả thực là sự tình cờ thì đó cũng là “sự tình cờ định mệnh”.

“Tình yêu vô tội

Để lại cho ai

Buồn như giọt máu

Lặng lẽ nơi này

Trời cao đất rộng

Một mình tôi đi

Một mình tôi đi

Đời như vô tận

Một mình tôi về

Một mình tôi về...với tôi”.