Phát huy sức mạnh “quả đấm thép”

Tại Hội thảo chuyên đề về DS-KHHGĐ vừa được tổ chức tại Nghệ An, đại đa số các ý kiến đều nhất trí với quan điểm cho rằng, cần duy trì và phát huy sức mạnh Chiến dịch - "quả đấm thép" trong việc khống chế mức sinh đang có chiều hướng tăng trở lại.

 

Nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong công việc

 

TS. Dương Quốc Trọng  (Tổng cục trưởng Tổng cục DS -KHHGĐ) Tiếp thị xã hội các PTTT - chuyển đổi chắc chắn "Tư duy ở "phòng lạnh" không thể được áp dụng cho đồng bào vùng sâu, vùng xa... Tất cả các việc làm cần áp dụng thực tế tại từng địa phương cụ thể. Giảm mạnh cấp miễn phí sang TTXH - điều đó không đồng nghĩa với việc "cắt" miễn phí. Việc đầu tiên cần suy nghĩ là phải chăm lo cho người nghèo, người ở vùng khó khăn, những người không có điều kiện".

Đại diện cho nhóm 15 tỉnh có mức sinh cao (TFR 2010 từ 2,2 - 3,46 con), Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Sơn La - ông Sa Văn Khuyên cho rằng: Với những địa phương này, khó khăn lớn nhất là vừa phải tiếp tục thực hiện mục tiêu giảm sinh vừa phải triển khai các nội dung liên quan đến nâng cao chất lượng dân số. Theo đó, trong các biện pháp tránh thai (BPTT) cần ưu tiên thì đặt vòng là ưu tiên số một. Ông Khuyên cũng lưu ý đến đối tượng là nam giới khi họ vẫn chưa có nhiều sự lựa chọn các BPTT phù hợp (hiện mới có bao cao su và đình sản). Một số ý kiến khác cho rằng, đối với nhóm địa phương này, các BPTT được phân bổ nên là: Dụng cụ tử cung: 72%; thuốc tránh thai:13%; bao cao su: 8%, còn lại là các biện pháp khác.

Còn với các tỉnh đã đạt mức sinh thay thế nhưng chưa ổn định (TFR từ 1,9 đến 2,1 con), bà Hoàng Thị Khuyên - Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Hưng Yên chia sẻ: Các tỉnh trong nhóm này đều trong tình trạng dân cư đông, có nhiều vùng khó khăn. Thêm vào đó, đây là những tỉnh có nhiều khu công nghiệp, số lượng người trong độ tuổi sinh đẻ chiếm tỷ lệ lớn. Muốn duy trì mức sinh ổn định ở các tỉnh này, trên cơ sở phải cân đối được mức chênh lệch giới tính khi sinh, từng bước nâng cao chất lượng dân số, thì phải đặc biệt tăng cường vai trò của công tác truyền thông. Vì nếu có thực hiện truyền thông tốt thì mới duy trì được hành vi DS-KHHGĐ.

Ông Đỗ Quang Vinh, Chi cục DS - KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa lo lắng về nhóm 13 tỉnh có TFR từ 1,45 - 1,89 con: "Tuy đã đạt nhưng không bền vững, trừ TP HCM thì các tỉnh còn lại đều khó khăn về kinh phí, nhân lực thì thiếu. Nếu không có sự quan tâm đúng mức thì chỉ cần 1 năm thôi, các tỉnh này lại trở về với mức 2 là đạt và hơn mức sinh thay thế, thậm chí có thể vượt lên mức 1".

Với các tỉnh này, theo ông Vinh, trừ TP HCM thì cơ cấu các BPTT tại 12 tỉnh còn lại, dụng cụ tử cung vẫn là biện pháp cần ưu tiên. Về chỉ tiêu triệt sản cần giao ít hơn vì không phù hợp nữa. Các BPTT như thuốc uống/tiêm/cấy tránh thai hay BCS sẽ chuyển dần sang tiếp thị xã hội (TTXH). Các gói trong Chiến dịch cần giảm dần gói đặt dụng cụ tử cung, tăng gói chăm sóc SKSS. Đại diện nhóm này cũng đề nghị Tổng cục vẫn tiếp tục bố trí kinh phí cho các tỉnh này, ưu tiên cho các huyện, xã, vùng miền núi, khó khăn, vùng sâu, vùng xa..., kể cả TP HCM cũng cần đầu tư cho 5 huyện vùng ven, vùng di dân tự do, vùng có nhiều lao động ngoại tỉnh sinh sống. "Vấn đề là giao quyền tự chủ cho các tỉnh quyết định số lượng, địa điểm và thời gian tổ chức Chiến dịch. Nếu áp đặt các tỉnh cùng làm chung 1 thời điểm thì quả thực rất khó. Do đó, phải linh hoạt, tùy tình hình từng địa phương mà chọn thời điểm hợp lý", ông Vinh chia sẻ.

 

Nên giao quyền tự chủ cho các tỉnh quyết định số lượng, địa điểm và thời gian tổ chức Chiến dịch để đạt hiệu quả cao nhất. Ảnh: Võ Thu

 

Cần lộ trình vững chắc cho tiếp thị xã hội

Trước sức ép của sự gia tăng dân số, trong suốt thời gian qua, chương trình DS-KHHGĐ mới chỉ tập trung vào một nhiệm vụ tăng số người sử dụng các BPTT để nhằm giảm sinh. "Đến nay, khi đã đạt mức sinh thay thế, chương trình phải thực hiện "nhiệm vụ kép", vừa duy trì tốc độ giảm sinh ở những tỉnh chưa đạt mức sinh thay thế, vừa phải đề phòng, thậm chí là có những chính sách khắc phục mức sinh giảm quá thấp ở một số tỉnh, thành phố, tránh tình trạng suy giảm dân số. Đồng thời phải mở rộng các vấn đề khác của dân số"- TS. Dương Quốc Trọng- Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ lưu ý.

Trong thời gian tới, triệt sản và vòng tránh thai sẽ không hướng đến TTXH, vì đây là hai BPTT vừa hiệu quả lâu dài và chi phí ít. Ở thành phố, khách hàng sẽ lựa chọn BPTT tạm thời, đây là xu hướng chung. Tuy nhiên, tại các tỉnh miền núi, người dân vẫn thích triệt sản, nhưng BCS, uống thuốc thì lại khó dùng. Vì thế, "tư duy ở "phòng lạnh" không được áp dụng cho đồng bào vùng sâu vùng xa, vùng khó khăn, vùng dân tộc... Tất cả các việc làm cần áp dụng thực tế từng địa phương cụ thể" - TS Dương Quốc Trọng nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, ông Sa Văn Khuyên (Sơn La) nêu ví dụ: "Ngay chỉ riêng ở Tây Bắc, với đồng bào Mông, biện pháp dụng cụ tử cung không phù hợp, nhưng bà con lại "mặn mà" với biện pháp tiêm hoặc cấy. Vòng tránh thai phù hợp với người Thái, Kinh. Thuốc uống, BCS lại phù hợp với vùng mà người dân có trình độ dân trí cao...".

Do đó, trong giai đoạn tới, chuyển hướng (từ cơ cấu BPTT, đổi mới dịch vụ KHHGĐ, chuyển từ kênh miễn phí sang TTXH...) sẽ phải có lộ trình chắc chắn, từng bước và không đột ngột. Về mặt tư tưởng cần quán xuyến triệt để: Phải có đổi mới tư duy, cách làm. Cũng theo TS.Dương Quốc Trọng: Năm 2012, việc triển khai Chiến dịch vẫn thực hiện tại 63 tỉnh, thành phố nhưng số lượng, địa bàn phải tùy từng tỉnh để có điều chỉnh phù hợp. Trên cơ sở phân bổ của Trung ương giao, các tỉnh chủ động phân bố nguồn lực và xác định địa bàn.

"Với TP HCM, sẽ giảm một số địa bàn triển khai Chiến dịch, nhưng không "cắt". Vì hiện nay TFR của thành phố này là 1,45 con (thấp nhất cả nước). Bên cạnh đó, những tỉnh như Kon Tum, Hà Giang, Lai Châu phải mở rộng, thậm chí có thể đến 100% số xã"- TS. Dương Quốc Trọng nói.
Nhiều ý kiến cho rằng hiện tại có nhiều tổ chức tham gia tiếp thị xã hội, do đó, hệ thống DS-KHHGĐ cần thực hiện làm sao không chồng chéo nhau mà có hiệu quả nhất. Về vấn đề này, ông Đỗ Ngọc Tấn, Vụ trưởng Vụ Dân số cho hay: Từ năm 2011, Tổng cục DS-KHHGĐ sẽ bắt đầu đưa TTXH vào triển khai trong toàn bộ hệ thống. Trước mắt sẽ triển khai TTXH thuốc tránh thai khẩn cấp. Đến cuối năm, sẽ triển khai thêm BCS và viên uống tránh thai liều thấp kết hợp.

"TTXH phải ưu tiên những vùng có điều kiện chính trị, xã hội tốt hơn, người dân có khả năng tự chi trả nhưng vẫn đảm bảo đan xen giữa tiếp thị và miễn phí", ông Tấn cho hay.

 

"Cần đẩy mạnh TTXH nhưng phải đi dần dần từng bước. Vì từ trước đến nay chúng ta vận hành theo cơ chế "xin - cho", đặc biệt là các PTTT phi lâm sàng. Điều này vô tình đã tạo ra tư tưởng ỷ lại. Chính vì thế cần chuyển đổi dần dần, mỗi năm tăng lên một bước". Bà Hoàng Thị Khuyên - Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS - KHHGĐ tỉnh Hưng Yên.   "Các chương trình thay đổi cần có sự "giảm phanh dần dần". Nếu chuyển đột ngột 100% là không khả thi. Đề nghị các sản phẩm TTXH phải thay đổi mẫu mã, giá cả phải thấp hơn thị trường, chất lượng tốt mới thu hút được khách hàng". Ông Đỗ Quang Vinh - Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa   "TTXH thuốc tránh thai khẩn cấp là vấn đề cần thiết. Song Tổng cục cũng như Ban quản lý Đề án cần phải có những văn bản quy định cụ thể, rõ ràng và hướng dẫn một cách chi tiết để đảm bảo quyền lợi của cá nhân, đơn vị tham gia làm TTXH. Quy định cho nhà phân phối và đơn vị cấp phát bán lẻ sao cho phù hợp. Cần nâng mức chi trả hoa hồng cho người bán trực tiếp. Ngoài ra, có thể gửi mẫu sản phẩm TTXH về tận nơi để các đơn vị, cá nhân tập trung truyền thông trước". ÔngLê Xuân Lượng, Chi cục DS -KHHGĐ tỉnh Phú Thọ Thu Nguyên (ghi)