Phát triển năng lực AI cho người học: Nền giáo dục đổi mới và sáng tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp phát hiện chính xác ung thư vú

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phát hiện ung thư vú, đặc biệt là thông qua phân tích hình ảnh y tế. Trong tương lai AI sẽ là một công cụ hỗ trợ giúp nâng cao độ chính xác và tốc độ chẩn đoán bệnh.

AI – Công cụ tái định hình nền giáo dục toàn cầu

Ngày 28/10/2025, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) phối hợp cùng Tập đoàn Meta, Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Tạp chí Một Thế Giới tổ chức hội thảo tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN). Sự kiện diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, quy tụ các chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên, học sinh, sinh viên và đại diện doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Hoàng Anh Tuấn – Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo trong những năm gần đây không chỉ là một công nghệ mà đã trở thành công cụ và phương thức mới, tác động và tái định hình giáo dục và đào tạo trên phạm vi toàn cầu.

AI đang mở ra cơ hội chưa từng có trong cá nhân hóa học tập, hỗ trợ nghiên cứu và nâng cao năng lực sáng tạo. Nhưng đồng thời, chúng ta phải đối diện với những thách thức lớn về đạo đức, bình đẳng trong tiếp cận công nghệ và khả năng làm chủ AI. Hội thảo lần này nhằm đặt ra câu hỏi cốt lõi: Làm thế nào để phát triển năng lực AI cho người học một cách thực chất, toàn diện và mang bản sắc Việt Nam nhân văn, có trách nhiệm, sáng tạo và hội nhập?

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) là một trong những đơn vị đầu tiên chủ động nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Nhà trường coi việc phát triển năng lực AI là một yêu cầu mang tính văn hóa và tri thức, đặt trên nền tảng đạo đức, nhân văn và vì con người.

Đại diện ĐHQGHN, PGS.TS Hoàng Minh Sơn – Chủ tịch Hội đồng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) cũng khẳng định: AI là lĩnh vực tác động mạnh mẽ nhất, nhưng cũng mang lại lợi ích lớn nhất cho giáo dục. ĐHQGHN xác định đây là trụ cột chiến lược đến năm 2030, với tầm nhìn năm 2045 và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) là một trong những hình mẫu tiên phong trong việc hợp tác với các tập đoàn công nghệ toàn cầu để đào tạo năng lực AI cho sinh viên. 

Nhà trường không chỉ tiên phong trong việc xây dựng khung năng lực AI cho người học, mà còn là cầu nối giữa khoa học công nghệ và khoa học xã hội, giúp lan tỏa tinh thần ứng dụng AI một cách nhân văn, có trách nhiệm và mang tính khai phóng.

Với hai phiên thảo luận, các chuyên gia tập trung bàn về nhiều nội dung: thực trạng năng lực ứng dụng AI của người học và đề xuất khung năng lực AI trong hệ thống giáo dục quốc dân, làm rõ vai trò của giáo dục trong việc hình thành hiểu biết, kỹ năng và thái độ đúng đắn đối với AI cũng như tầm quan trọng của việc tích hợp công nghệ này vào chương trình đào tạo.

Trên cơ sở đó, nội dung hội thảo trao đổi các giải pháp, chính sách và mô hình triển khai hiệu quả nhằm phát triển năng lực AI cho người học từ giáo dục phổ thông đến đại học; đồng thời thảo luận về đạo đức, an toàn và tính bền vững trong ứng dụng AI trong giáo dục.

Sử dụng AI có trách nhiệm và đề cao tư duy phản biện

Tại hội thảo, ông Lê Linh Lương - Phó Viện trưởng Viện công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo ABALL nhận định: người học hôm nay có cơ hội rất lớn để tiếp cận tri thức và nắm bắt lợi thế nghề nghiệp trong tương lai nếu biết sử dụng AI một cách đúng đắn. Nhưng đi cùng cơ hội là thách thức không nhỏ, trong đó thách thức lớn nhất là "khoảng cách năng lực". Một bộ phận người học chưa đủ khả năng tiếp cận hoặc bị phụ thuộc vào AI, dẫn đến tư duy độc lập và sáng tạo bị triệt tiêu. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra nếu người học mặc định kết quả của AI là kết quả đúng.

Ông phân tích rằng việc sử dụng AI mà không có sự đánh giá, đối chiếu với kiến thức cá nhân có thể dẫn tới người dùng "mặc định coi kết quả của AI là kết quả đúng". Nếu không có phản biện, khả năng tư duy sẽ dễ bị kém đi và thậm chí bị thui chột.

Để giải quyết thách thức này, ông Lương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm. Điều này đòi hỏi phải đưa các nội dung về "đạo đức AI" vào quá trình học tập và sử dụng. Giải pháp không nằm ở việc cấm đoán mà ở việc nâng cao nhận thức cho người dùng. Người học cần trang bị năng lực đánh giá, phản biện và xem AI là công cụ hỗ trợ, chứ không thay thế tư duy con người.

Thực tế hiện nay, nội dung do AI tạo ra văn bản, video… đang tăng lên nhanh chóng trên không gian mạng. Điều này đòi hỏi người dùng phải luôn có sự đánh giá của chính mình để tiếp nhận thông tin chuẩn xác, chứ không phải thông tin được tạo ra từ AI một cách thụ động.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực chiến lược của giáo dục toàn cầu, hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn là không gian kết nối giữa giáo dục và công nghệ, mở ra cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao tri thức giữa nhà trường, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế.

Hội nghị Khoa học Trí tuệ Nhân tạo trong Y tế Việt Nam - AI4Health 2025: Cơ hội, thách thức và định hướng phát triển

GĐXH - Hội nghị Khoa học Trí tuệ Nhân tạo trong Y tế Việt Nam - AI4Health 2025 không chỉ là diễn đàn khoa học, mà là lời khẳng định về khát vọng của Việt Nam trong việc đưa trí tuệ nhân tạo trở thành trụ cột của hệ thống y tế hiện đại, nhân văn và hội nhập toàn cầu.