“Phù thủy” xứ Nghệ chế thảo dược từ cây lúa

Ông Hòa kiểm tra phân đoạn đóng bao gạo VH1. Ảnh: T.G

Hoa mắt đói nghèo ngay trên “quê lúa”

Lên 17 tuổi, ông Hòa đã nhập ngũ, được phân vào một đơn vị thuộc Sư đoàn Bộ binh 316, tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng Sài Gòn. Sau ngày đất nước thống nhất, ông lại biền biệt hơn chục năm sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế. Năm 1984, mặc dù đang giữ chức vụ Tiểu đoàn phó nhưng ông quyết định rời quân ngũ về quê, trở thành anh nông dân cày ruộng. Để rồi bây giờ, “Ông Hòa lúa tím” hay “Hòa gạo thảo dược”… là những biệt danh gần gũi mà người dân vùng lúa huyện Yên Thành (Nghệ An) thường gọi thay cho cái tên Phan Văn Hòa (SN 1957, trú xóm Đông Thành, xã Vĩnh Thành) của ông. Hơn thế, người dân nơi đây tôn xưng ông là “Lão phù thủy của hạt gạo”.

Ông Hoà bảo ngày ông rời quân ngũ về quê là năm 1985. Lúc đó sắp xoá bao cấp, cung cách làm ăn mới cũng bắt đầu được bung ra. “Tôi phải chứng kiến cảnh người dân quê tôi quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” nhưng vẫn rơi vào cảnh nghèo đói thiếu ăn ngay trên vùng đất được ví là vựa lúa của mảnh đất xứ Nghệ”. Ông trăn trở tìm hướng đi và bắt tay vào lập nghiệp. Cái khó nhất là lấy đâu ra vốn, rồi công nghệ sản xuất? người thương binh có gì đâu ngoài chiếc áo lính, biết bắt đầu từ đâu? Bao câu hỏi cứ nhảy múa trong đầu nhưng rồi ông quyết định bắt đầu bằng việc xin phép UBND xã vỡ hoang cánh đồng Hói Sác. Nói là đồng nhưng từ ngàn đời nay cây lúa chưa được cắm xuống vùng đất này, chỉ có lau lách quanh năm um tùm. “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”, nhớ lời ông cha, ông Hòa chưa vội gieo cấy mà thả cá ở đồng Hói Sác.

Sau nhiều vụ cá, rồi đến nuôi cá kết hợp trồng lúa nhưng thất bại nối tiếp thất bại. Không nản chí, ông Hòa quyết định bán hết tài sản của mình, vay thêm tiền bạn bè rồi sang Trung Quốc mua ngay 2 máy cày mini. Đó là 2 chiếc mày cày đầu tiên xuất hiện ở Vĩnh Thành, người dân đổ xô đến xem vì nghe đâu một máy làm bằng sức 10 con trâu hợp lại. “Mùa vụ năm đó, không còn cảnh trầy trật, cuối năm thu hoạch gọi là thắng lớn trên cánh đồng Hói Sác nhưng gia đình tôi vẫn rơi vào cảnh nợ nần vì vẫn cấy giống lúa truyền thống, năng suất vừa thấp, giá cả bán ra thị trường không được cao.”, bà Phan Thị Loan (vợ ông Hòa) nhớ lại những ngày tháng khó khăn của hai vợ chồng.

“Phù thủy” đổi màu hạt gạo

Trà thảo dược của ông Hòa được chiết xuất từ chính rơm rạ của cây lúa mang thương hiệu của ông.

“Cả đêm trắng tôi lại trằn trọc. Vì sao một nền nông nghiệp lúa nước lớn hàng nhất nhì thế giới như Việt Nam mà lại phải đi phụ thuộc vào giống lúa lai, vừa đắt lại vừa bị động như thế?”, ông Hòa tâm sự. Rồi vừa làm ông vừa đi khắp nơi tìm hiểu khảo sát, kiên trì và âm thầm khảo nghiệm. Trời không phụ lòng người, cuối cùng ông đã thành công với 2 giống lúa AC5 và VH1.

Ngoài giống lúa AC5 cho năng suất cao được ông nhận bao tiêu cho bà con thì giống lúa VH1, với cây lúa màu tím độc đáo, được Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Quates1) thuộc Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng VN và Viện Kiểm nghiệm ATVSTP quốc gia đánh giá là có chứa 2 chất quý là Omega 9 và Omega 6 có tác dụng tốt cho sức khỏe con người, nhất là làm giảm nguy cơ và kháng bệnh ung thư, giảm lượng choleseterol, phòng ngừa bệnh tim mạch, điều chỉnh hàm lượng glucose trong máu cho người đái tháo đường... Với những lợi ích từ giống lúa này mang lại, hiện nay nhiều địa phương trên cả nước đã trực tiếp đến Công ty trách nhiệm hữu hạn Vĩnh Hòa của ông tìm hiểu, đặt mua giống đem về gieo trồng tại địa phương với tổng diện tích trên 1.000 ha.

“Đây là loại lúa có năng suất và giá trị dinh dưỡng rất cao, tuy nhiên để bà con nông dân tin tưởng nhân rộng là cả một quá trình rất khó khăn. Giống lúa màu tím có những biến đổi khá lạ, thời kỳ làm mạ có màu tím biếc, lúc trưởng thành chuyển sang màu xanh đậm và đến khi trổ bông lại chuyển về màu tím nên nhiều người cứ nghĩ là lúa bị bệnh không ai dám trồng thử. Tôi phải vận động từ chính người nhà, anh em trước tiên rồi nhận bao tiêu sản phẩm thì mọi người mới bắt đầu dám trồng thử”, ông Hòa nhớ lại. Giống lúa tím độc đáo được ông đặt tên “Lúa thảo dược Vĩnh Hòa 1” - (VH1). Từ những thửa ruộng lúa màu tím ở Yên Thành rồi lan ra toàn tỉnh, đến nay giống lúa mang thương hiệu của ông không những được nhân rộng khắp từ Bắc vào Nam mà còn được đem trồng thử nghiệm hàng trăm ha trên đất bạn Lào. Tiếng vang của giống lúa này cũng khiến nhiều đoàn khách từ các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ… đến tham quan, tìm hiểu và đặt vấn đề xuất khẩu gạo sang các nước này.

Biến rơm thành…thảo dược!

Như được tiếp thêm lửa, lão nông này lại bắt tay vào nghiên cứu loại trà thảo dược được sản xuất, chế biến từ chính thân rơm, rạ của lúa thảo dược VH, bởi theo ông khi trực tiếp nghiên cứu và khảo nghiệm về giống lúa tím VH1, ông phát hiện thân cây lúa có mùi thơm rất đặc biệt. Vả lại, khi phân tích hạt gạo tím, các nhà khoa học đã phát hiện có nhiều vi chất quý, có lợi cho sức khỏe, đặc biệt trong đó có vi chất omega 3, omega 6, omega 9 là những chất cực kì quý hiếm trên gạo.

Đặc biệt, không chỉ trong gạo mà trong thân cây gạo thảo dược này cũng có chứa nước màu tím. Khi phân tích, loại nước màu tím này thậm chí còn chứa các vi chất nói trên với hàm lượng cao hơn trong gạo, đây là những vi chất có tác dụng hỗ trợ điều trị một số bệnh hiểm nghèo như ung thư, loãng xương, tim mạch, các bệnh về đường huyết... Điều đó đã khiến ông Hoà nảy sinh mong muốn sản xuất một loại trà thảo dược tận dụng từ thân cây lúa này. Ông quyết định vừa bao tiêu lúa VH1 cho nông dân, vừa mua luôn cả rơm, rạ của giống lúa này với giá 800.000 đồng/sào. Nghĩ là làm, ông bắt tay ngay vào nghiên cứu và đi tham quan học hỏi ở các nhà máy sản xuất trà rồi quyết định mua máy móc dây chuyền về sản xuất.

Đầu tháng 6/2014, sản phẩm trà gạo thảo dược Vĩnh Hòa chính thức ra lò với kết quả ngoài mong đợi, khi được người tiêu dùng khắp nơi tin dùng. “Mẻ đầu tiên chúng tôi chỉ sản xuất và bán ở phạm vi hẹp để thăm dò thị trường, nhưng không ngờ lại thành công ngoài mong đợi. Không chỉ người tiêu dùng trong nước mà một số người nước ngoài cũng gọi về để đặt hàng”. Theo ông Hòa thì nguyên liệu trà được chế biến từ thân cây lúa thảo dược, gạo thảo dược, cỏ ngọt với các chất vitamin, canxi, sắt... đặc biệt có các chất cực kì quý hiếm trong gạo, như omega 3, 6, 9. Loại trà này có tác dụng hỗ trợ chữa các bệnh như ung thư, loãng xương, các bệnh về đường huyết, tim mạch, bổ máu và bồi dưỡng sức khỏe.

Với những thành công như vậy nhưng ông Hòa chưa bao giờ dám ngừng nghỉ. Chỉ tính riêng trong năm 2015, công ty của ông đã xuất được hơn 500 tấn thóc giống. Vùng sản xuất lúa AC5 đã vượt giới hạn đèo Ngang (Hà Tĩnh), mở rộng tận xuống các tỉnh Nam Trung Bộ và sang tận cả Lào. Chỉ tiêu mua lúa AC5 của công ty năm nay là 30.000 tấn. Gạo thảo dược Vĩnh Hoà đã có mặt trong các siêu thị lớn của cả nước. Hiện ông đang bận rộn cho kế hoạch sản xuất ra loại trà túi lọc, nước uống đóng chai trà thảo dược mang tên Vĩnh Hoà để cung cấp cho thị trường. Ghi nhận nhiều thành tích đó, ông đã vinh dự nhận được hơn 20 giải thưởng từ Trung ương đến địa phương. Đặc biệt năm 2015, ông vinh dự là một trong những đại biểu tham dự Đại hội thi đua yêu nước của tỉnh Nghệ An.

H.Hà – T.Ân/Báo Gia đình & Xã hội